CIEKAWY EKSPERYMENT: Pewien naukowiec bardzo chciał udowodnić, że ma rację i przeprowadził prosty eksperyment który udowodnił, że jej nie ma...za co dostał Nagrodę Nobla! Mowa o Theodorze Svedbergu i jego badaniach z ultrawirówką w latach 20' ubiegłego wieku.

Cofnijmy się o jakieś 100 lat wstecz. Nauka raczkuje i wiele oczywistych dla nas obecnie rzeczy, było wtedy kwestią wielkich naukowych debat. Obecnie na przykład, uczy się dzieci już w podstawówce, że białka, polisacharydy i kwasy nukleinowe są wielkimi cząsteczkami zbudowanymi z małych podjednostek, połączonych jedna za drugą w długi łańcuch cząsteczkowy. Na początku XX wieku powszechnie uważano jednak, że to "zbyt szokujący" pomysł. Szanowani chemicy traktowali ten pomysł tak samo sceptycznie, jak zoologowie przyjęliby opowieści o Afrykańskim słoniu który ma 150 metrów długości i 30 metrów wysokości*! Powszechnie natomiast uważali, że białka i inne duże cząsteczki naszego ciała, są po prostu agregatami mniejszych cząsteczek, które sklejają się do siebie za pomocą "sił wiązania".

Theodor Svedberg był zwolennikiem (błędnej) teorii luźnych cząsteczek powiązanych siłą wiązania. Był chemikiem zajmującym się "koloidami". Są to mieszaniny bardzo małych cząsteczek, które w cieczy nie rozpuszczają się, ale ulegają zawieszeniu**. Wraz z paroma osobami badał sedymentację koloidów za pomocą przepuszczania przez nich światła. Rozmawiał na ten temat nawet z samym Albertem Einsteinem. Svedberg do swoich badań wynalazł w 1922 roku nowe urządzenie badawcze - ultrawirówkę (dziś standardowe wyposażenie większości laboratoriów). Ultrawirówka zachowuje idealne warunki badawcze przez cały czas (wielogodzinna praca, idealna temperatura, brak wstrząsów itp.) i obraca się tak szybko, że siła odśrodkowa wynosi nawet...500.000 g ***! Cząsteczki o różnych wielkościach będą w takim przyspieszeniu opadać z różną prędkością.

Edwin Cohn z Uniwersytetu Harwarda był zwolennikiem teorii, że cząsteczki takie jak białka, są w istocie jednym długim sznurem - jedną cząsteczką. Spierał się o to z Theodorem Svedbergiem. Cohn nakłonił Svedberga aby zbadał białko - Hemoglobinę - w swojej ultrawirówce. Svedberg się zgodził i był przekonany, że udowodni swoją rację. Uzyskał czystą frakcję hemoglobiny i umieścił ją w probówce z roztworem sacharozy (a probówkę w wirówce oczywiście). Gdyby hemoglobina była luźnym skupiskiem heterogennych peptydów, wtedy po odwirowaniu uzyskanoby rozmazaną smugę peptydów różnej wielkości. Gdyby hemoglobina była jedną dużą cząsteczką, zebrałaby się w jedno wyraźne pasmo. Ku zaskoczeniu Svedberga - ta druga opcja okazała się prawdziwa! Przyznał się do błędu, opublikował badania i udoskonalił technikę. W 1926 roku Svedberg otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za swój projekt ultrawirówki i jej zastosowania w chemii. Mało tego! Jednostkę sedymentacji nazwano Svedbergiem****!

*Wielki chemik organiczny - Emil Fisher - odkrył wiązania peptydowe, które łączą aminokwasy. Jednak nawet on sam był zdania, że najdłuższą cząsteczką jaką uda się zsyntetyzować jest polipeptyd wielkości 30-40 aminokwasów. Pomysł aby białko takie jak hemoglobina był zbudowany z 574 aminokwasów uznał za "wysoce nieprawdopodobny".
**Przykłady koloidów w życiu codziennym: bita śmietana, majonez, mleko, masło, żelatyna, galaretka, mętna woda.
***W fikcyjnym świecie "Dragon Ball Z" bohaterowie trenują w "Komorze Grawitacyjnej". Rekord należy do Vegety, który trenował przy 450 razy większym ciążeniu niż na Ziemi.
****Rybosomy eukariotyczne na przykład mają stałą sedymentacji: 40S i 60S.

Wikipedia (PL): [url[https://pl.wikipedia.org/wiki/Hemoglobina[/url]
URL (ANG): www.chemis(*)m/St-.../Svedberg-Theodor.html
Tekst pochodzi ze strony - Ciekawostki o poranku - goo.gl/cNCISO