Król przestał być uznawany za świętego, jednostkom przyznana została wolność w dysponowaniu własnym życiem, zniknęły ograniczenia motywowane konfesyjnie, a na gruncie prawa karnego odrzucono dokonywanie kryminalizacji poszczególnych typów czynów ze względu na ich obyczajowo-seksualny charakter, irracjonalne stereotypy czy wzburzenie emocjonalne, zastępując to dyrektywą stopnia społecznej szkodliwości, w jakimś sensie zobiektywizowaną. W tym postępowym procesie dostrzegłem jednak wyrwę. Otóż Ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych zawiera m.in. takie sformułowania:
Art. 1
1. Orzeł biały, biało-czerwone barwy i „Mazurek Dąbrowskiego” są symbolami Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Otaczanie tych symboli czcią i szacunkiem jest prawem i obowiązkiem każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz wszystkich organów państwowych, instytucji i organizacji.
A w art. 14 pisze, że:
1. Podczas wykonywania lub odtwarzania hymnu państwowego obowiązuje zachowanie powagi i spokoju. Osoby obecne podczas publicznego wykonywania lub odtwarzania hymnu stoją w postawie wyrażającej szacunek, a ponadto mężczyźni w ubraniach cywilnych - zdejmują nakrycia głowy, zaś osoby w umundurowaniu obejmującym nakrycie głowy, nie będące w zorganizowanej grupie - oddają honory przez salutowanie. Poczty sztandarowe podczas wykonywania lub odtwarzania hymnu oddają honory przez pochylenie sztandaru.
2. Przepisy wydane na podstawie ustawy określają zachowanie się osób w umundurowaniu, występujących w zorganizowanej grupie. Egzekucję tym normom sankcjonowanym zapewnia norma sankcjonująca z kodeksu karnego, który w art. 137 stanowi, że:
§ 1. Kto publicznie znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwowy,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Pytanie, na ile takie normy mogą być racjonalnie uzasadnione. Absurdalne jest przekonanie, że można znieważyć jakąś skoczną muzyczkę, kawałek biało-czerwonego materiału czy ptaka w nieralnej pozie. Przecież to są konstrukty społeczne, obiekty, którym pewne reguły znaczeniowe nadają określoną treść, same w sobie nic nie znaczące, nie mogące odebrać urazy. W komentarzu prezesa Izby Karnej SN Lecha Gardockiego doczytałem, że chodzi tutaj o znieważenie uczuć osób wenerujących te symbole, a nie o znieważenie samych symboli. Aż chciałoby się przypomnieć panu prezesowi, a dzisiaj już Pierwszemu Prezesowi, że niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca na gruncie prawa karnego, a przecież z taką mamy w jego wykonaniu do czynienia. Po drugie - co ważniejsze - prawo nie tylko zakazuje mi znieważania tych symboli, ale także nakłada obowiązki, każe mi np. stać na baczność, gdy grają mazurka, otaczać czcią kawałek materiału, okazywać szacunek śmiesznie wyglądającemu ptakowi. Wszystkie obowiązki nakładane na obywatela powinny być racjonalnie uzasadnione i służyć realizacji idei dobra wspólnego. Nie pojmuję, w jaki sposób realizacji tej idei uchybiam, gdy podczas odtwarzania hymnu przybieram nieprzepisową pozę. Kryminalizacja znieważania flagi, hymnu czy godła to klasyczny przykład irracjonalnej regulacji prawnej. Z faktu, że obowiązek szacunku wobec pewnej symboliki nie ma podłoża racjonalnego, wynika także postulat, aby ta symbolika nie zaszczycała miejsc, do których udają się ludzie nie podzielający dla niej afektu, a takim miejscem jest szkoła. Innymi słowy nie można racjonalnie wytłumaczyć faktu, dlaczego w każdej klasie szkolnej wisi orzeł biały, którego wszyscy muszą "otaczać czcią i szacunkiem". Człowiek pierwotny mógłby wierzyć, że ten orzełek wpłynie pozytywnie na jego dolę, że da mu lepsze zbiory, zdrowsze dzieci et cetera. Człowiek nowoczesny żyjący w państwie świeckim nie może traktować tego orzełka inaczej, jak ograniczenie jego wolności. W całym wywodzie może pomijam subiektywne odczucia poszczególnych ludzi, dla których widok określonego symbolu przywołuje pozytywne skojarzenia, jest znakiem wspólnoty, wspólnego celu, podobnie jak chorągiew polska pod Grunwaldem była znakiem wspólnych dążeń - wybicia Niemców. Ja takie emocjonalne podejście rozumiem, ale nie może ono być narzucane osobom inaczej reagującym na daną symbolikę. Musi zatem ustąpić wobec niejednolitego, różnorodnego odbioru danego symbolu. Podobnie nie zobowiązujemy wszystkich do wizyt nad polskim morzem, chociaż dla niektórych polskie morze przywołuje pozytywne skojarzenia, pierwszej miłości, młodości itp. Nie może to być jednak podstawą nieracjonalnego wymuszania podobnych skojarzeń wobec innych jednostek. Państwo nie może być królem ludzkich sumień, dostrzegł to już Zygmunt II August.

Konkludując, racjonalny człowiek powinien włączyć się do walki o pozbawienie sentymentalnej symboliki paaństwowej "szczególnej ochrony prawnej", dekryminalizację absurdalnego zakazu znieważania tejże (jest to przecież fizycznie niemożliwe, równie dobrze można zakazać oddawania moczu na powierzchni Saturna) oraz o usunięcie tejże z przestrzeni publicznej, z oficjalnych uroczystości, ze szkół, odstąpienie od prawnego obligowania do czci i szacunku dla niej. Przestrzeń publiczna powinna być prawdziwie neutralna, a białe ptactwo wieszane wszędzie (Freud by powiedział, że ktoś ma problemy ze swoją tożsamością seksualną, skoro odczuwa perwersyjną potrzebę eksponowania wszędzie ptactwa) tę neutralną zaburza i niektórych obywateli irytuje. Choćby namiętnych ornitofobów.