Dzisiaj, 5 marca, przypada 60 rocznica śmierci jednego z największych ludobójców w dziejach ludzkości, Józefa Wissarionowicza Dżugaszwili "Stalina". Liczba ofiar stalinowskiego terroru nie jest znana, szacunkowe obliczenia zawsze podają liczby powyżej dziesięciu milionów. Istnieją w różnych krajach przypadające w różnych dniach roku "dni pamięci ofiar komunizmu", również są w podobny sposób upamiętniane ofiary nazizmu, ofiary holokaustu czy - ogólniej - ofiary reżimów totalitarnych. Ograniczanie się w nazewnictwie tych sposobów upamiętniania tylko i wyłącznie do jednego typu politycznej opresji, skutkującej masowymi mordami, jest już ze swojej natury przydawaniem czysto politycznego składnika do czegoś, co powinno być rozpamiętywane nie w kontekście polityki, ale wartości kulturowych, których nie sposób sprowadzić do dyskusji nad jednym określonym typem totalitaryzmu.

   Zauważyłem wśród niektórych dyskutantów na tym Forum przykrą a nawet wstrętną manierę retoryczną, która próbuje czasami przedstawiać rozmówcę broniącego postaw racjonalnych i krytycznych wobec wiary czy religii jako pogrobowców minionego systemu, sugerując różnego rodzaju powiązania ze strukturami i ideologią ancien regime. Myśl lewicowa, również reprezentowana na tym Forum, staje się dla wielu dyskutantów tego pokroju okazją do przedstawiania całego Forum w kategoriach czegoś w rodzaju marksistowskiego skansenu. To nie miejsce, by dyskutować z takim niezrozumieniem tego, czym jest wolna myśl. Mam jednak pewną propozycję, którą chciałbym poważnie rozważyć.

   Otóż wydaje się, że na świecie nie ma jak dotąd jednego, międzynarodowego dnia, który by upamiętniał wszystkie ofiary cudzych przekonań, mordowane tylko i wyłącznie z powodu przyjętych za pewnik, nie sprawdzonych w żaden sposób wierzeń. Nie każda ideologia jest zbrodnicza; jednak każda, zwłaszcza ta, operująca radykalnymi dychotomiami między tym, co w danym systemie przekonań jest uważane za dobre a co za złe, jest potencjalnie zdolna do przekształcenia się w formację na wskroś zbrodniczą. Tak działo się z chrześcijaństwem w okresie, kiedy uzyskało swój państwowy i prawny wymiar, tak stało się z marksizmem czy pseudonaukowymi interpretacjami teorii Darwina. Stąd też byłoby, jak mi się wydaje, rzeczą wartą rozważenia, by środowiska racjonalistyczne, nie tylko w Polsce, ale w całym wolnym świecie, wprowadziły jeden dzień jako dzień upamiętniający wszystkie ofiary ideologii, bez względu na to, czy nazywać się będą religiami czy też tylko "historyczną koniecznością". Proponuję na ten dzień wyznaczyć właśnie datę śmierci Stalina - nie tylko ze względu na ogrom zbrodni, które wiążemy z tym dyktatorem, ale również i z tego względu, że dokonywane były w imię ideologii, używającej retoryki racjonalistycznej i odwołującej się do światopoglądu naukowego.