>"Między innymi Voltaire doradzał dokonanie rozbiorów Polski".

To jest jakiś nonsens. Uważam się za specjalistę od Woltera, lecz nigdy nie trafiłem na coś źródłowego, co uzasadniałoby taką opinię. Jeśli autor tego zdania może podać odesłanie źródłowe nich to uczyni, a do tego czasu jest to twierdzenie, którego nie sposób traktować poważnie.
Znając natomiast tony złośliwe propagandy antywolterowskiej jestem niemal pewien, że to jest jeden z tego rodzaju kwiatków. Kiedyś we Wprost pojawił się artykuł, gdzie autorka (gorliwa apologetka chrześcijaństwa) zupełnie nonsnensownie i kłamliwie przypisywała Wolterowi poglądy rasistowskie. Innym razem, w wywiadzie znany chrześcijański muzyk przypisywał Wolterowi poglądy antysemickie. Najbardziej trwałą bzdurą tego rodzaju jest przypisywanie mu nawrócenia na łożu śmierci. O tego rodzaju atakach na Woltera pisałem w tekście: "Religijne oszczerstwa i racjonalna apologia Woltera" www.racjonalista.pl/kk.php/s,141
To twierdzenie powyżej wydaje się być własnie tego rodzaju "faktem". Natomiast zainteresowanych stosunkiem Woltera do Polski i do polskich środowisk patriotycznych odsyłam do mojego tekstu: "Czy Wolter szkodził Polsce?" www.racjonalista.pl/kk.php/s,3652

Polecam też oczywiście cały katalog w Racjonaliście dla zainteresowanych Wolterem: www.racjonalista.pl/kk.php/d,80

>Najbardziej trwałą bzdurą tego rodzaju jest przypisywanie mu nawrócenia na łożu śmierci.

Tłumaczenie tego panicznym i zupełnie nieracjonalnym lękiem przed pochówkiem poza cmentarzem jest co najmniej słabe.

Tylko na marginesie watku:

Pałamy rzecz jasna świętym oburzeniem na rozbiory i na parę innych przykrych zdarzeń z nas dotyczącej historii powszechnej: to jednak nie argumentacja racjonalna a emocjonalna.

Czy jednak w ramach ówczesnej polityki dynastycznej Europy rozbiory owe nie były postepowaniem racjonalnym, prowadzącym do scalenia i związania ze sobą stojących naprzeciw siebie potęg - zbyt potężnych jak się wydawało, aby mogły w nowym kształcie zewrzeć się zbrojnie? Czy nie był rozsądnym pomysłem podział "Europy niczyjej" między uformowane potęgi - kontynuacja uwieńczonej przecież sporymi sukcesami feudalnej jeszcze polityki scalania mniejszych obszarów i zaprowadzania na nich jako tako spójnego prawa? Nie Polskę-ideał społeczny rozdarto, ale spory dość zanachizowany wewnętrznie obszar na pograniczu Wschodu i Zachodu, bardziej międzymurze niż przedmurze...

Że jakaś taka konstrukcja była przydatna, świadczy to, co się stało w połowie ubiegłego wieku, już po upadku ostatnich europejskich cesarzy: ład po kolejnej wojnie ostatecznie los dawnych cesarstw i Wiosnę Ludów przypieczętowującej oparto o rozbiór Niemiec: efektem był długi okres pokoju w Europie - choć dla nas był to pokój nienajwyższej jakości.

---

Co mówisz o Bogu? Ślisko tu od krwi ludzkiej
(Nieboska komedia}

Nie jestem w stanie w tej chwili stwierdzić na ile są to wiarygodne informacje, ale znalazłem coś takiego:
www.bezupr(*)kumenty/konserwatorstwo02.html
a tam ten fragment:
Patryarcha bezbożności zeszłego wieku i racjonalizmu dzisiejszego pisał do Fryderyka: "On pretend que c'est vous, Sire, qui avez imagine le partage de la Pologne; je le crois, car il y a la du genie". Katarzynie kilkakrotnie winszował: "Le dernier acte de votre tragedie paroit bien begu... je suis heureux, d'avoir vecu assez long-temps pour voir le grand evenement'". W innym liście do Katarzyny z dnia 29 maja 1722 roku pisze: ,.Nos don Quichottes (les Francais) ne peuvent se reprocher ni bassesse ni fanatisme; ils ont ete tres mal instruits, tres imprudents et tres injustes... Mon heroine prenait des ce temps la, un pani plus noble et plus utile, celni de detruire l'anarchie en Pologne, en ne commencant par elle meme"1. (Lettres publićes par Brougham en 1845).

Zaciekawiony zagadnieniem, mam kilka kolejnych cytatów:

On dit, sire, que c'est vous qui avez imaginé le partage de la Pologne. Je le crois parce que il y a là du génie. (Voltaire à Frederic II, 18/11/1774)

Źródło: www.europa(*)/forum/showthread.php?t=125481

Wiadomo też o sympatii, jaką Wolter darzył carycę Katarzynę, między innymi popierał jej postępowanie z Polakami, w tym interwencje zbrojne i rozbiory (uzasadniane potrzebą ochrony róznowierców - to był zresztą oficjalny, propagandowy powód rozbioru, a niemałą rolę w jego rozpropagowaniu w Europie odegrał właśnie Wolter) :

La préoccupation de Voltaire par rapport à la Pologne a été la plus forte dans les années 1766-1772. A cette époque éclate l'affaire des dissidents. Il s'agit d'un groupe de la noblesse polonaise non catholique qui réclame du roi Stanislas-Auguste les lois égales à celles de tout noble catholique. Le roi, menacé par Rome de la rupture avec l'Eglise, est réticent. Les dissidents, de leur côté, sont soutenus par Catherine II qui présente cette affaire comme une intolérance flagrante de l'état polonais. Voltaire, sans bien connaître la situation, séduit par la rhétorique de Catherine, s'engage de son côté pour convaincre tout le monde que l'intervention militaire russe en Pologne est nécessaire. Il écrit alors La Lettre sur les panégyriques, l'Essai historique et critique sur les dissensions des églises de Pologne et le Sermon prêché à Bâle.

Źródło: www.chez.com/lpcornu/voltaire_et_la_pologne.htm
francuski.com/wolter.html

Il est intéressant que la littérature du temps de Stanislas Auguste passe sous silence l'attitude de Voltaire envers la Pologne pendant le premier partage. Seul Stanislaw Staszic, publiciste, le mentionne indirectement dans Przestrogi dla Polski [Les Avertissements pour la Pologne] : " W Humaniu znajduja sie dotychczas trzy wielkie studnie, zapakowane kilka tysiacami samych dzieci, przy piersiach matek zamordowanych. Trzeba zostawiac te bezecenstwa slady, aby potomnosc wiedziala, jak sadzic te Katarzyne, która, wcale jej nie znajac, tylko o jej pensjach slyszac, nikczemny chciwiec slawy i pieniedzy, Wolter, i podly dla pensji, Helwecjusz, wyslawiaja pod niebiosa, wystawujac potomnosci do nasladowania jej madrosc, tolerancje i ludzkosc!"
[cytowany fragment "Przestróg dla Polski" występował w I wydaniu].

Źródło: francuski.com/wolter.html
www.poloni(*)a_Polski_Stanislaw_Staszic.htm

Czy takie informacje wystarczą do przekonania głównego specjalisty ds. Woltera nie wiem, w każdym bądź razie nie po raz pierwszy (vide Giordano Bruno) dowiaduje sie on o "nowych" okolicznościach dotyczących swojego bohatera