Romain Rolland w liście do Zygmunta Freuda z grudnia 1927 roku, zwrócił się do niego z prośbą o opinię na temat "spontanicznego doświadczenia natury religijnej, które jest prostym i bezpośrednim odczuciem jedności z wiecznością, bądź też z bezgranicznym, oceanicznym bytem i które jest w swej istocie do cna subiektywne". Freud po freudowsku zinterpretował problem, czyli dokonał jego seksualizacji i to jeszcze w stadium dzięcięcym. Stwierdził bowiem, iż owo "oceaniczne doznanie" jest tęsknym reliktem stanu niemowlęctwa, w którym osesek karmiony regularnie - w reakcji matki na jego płacz - piersią, nie ma świadomości, iż pierś nie jest odrębnym bytem, na odwrót traktuje ją jako integralną część swojej jaźni. Taka interpretacja dokonuje desakralizacji owego stanu odmiennej świadomości, poprzez jego całkowitą biologizację. Abstrahując od oceny opinii Freuda (wpasowuje się ona zasadniczo w innego jego teorie typu "kompleks penisa u kobiet", które ostatnimi czasy poddawane są miażdżącej krytyce), należy podkreślić, iż przeżycia jak owe opisane powyżej zdarzały się ludziom nie przywiązującym większej wagi do religii, którzy nie interpretowali owych doznań poprzez pryzmat religii. Jednym z nich był admirał Richard Byrd - sławny badacz Arktyki i Antarktyki. Zmęczony kilkunastoletnim wysiłkiem związanym z organizowaniem wypraw polarnych oraz otaczającą go coraz większą sławą i wrzawą, zapragnął odpocząć od zgiełku świata. Skorzystał więc z nadarzającej się okazji i w 1934 roku udał się samotnie do stacji meteorologicznej na Antarktydzie w celu prowadzenia obserwacji meteorologicznych. Przebywając w swej samotni, Byrd doświadczył "oceanicznego wrażenia". Opisał go tymi słowy: "Dziś o 4.00 wybrałem się na przechadzkę przy 89 stopniach Fahrenheita mrozu. Zatrzymałem się by wsłuchać się w ciszę. Dzień umierał, noc przychodziła na świat w wielkim pokoju. Dostrzegłem tam nieuchwytne procesy i siłu kosmosu, harmoniczne i bezdźwięczne. harmonai, to było to! To właśnie wyłoniło się z ciszy - subtelny rytm, ton doskonałej struny, zapewne muzyka sfer. Wystarczyło podchwycić ten rytm, by momentalnie stać się jego częścią. Prze ztę chwile nie miałem najmniejszych wątpliwości co do jedności człowieka z kosmosem. Wtedy pojawiło się w mojej świadomości przekonanie, że rytm ten jest zbyt harmoniczny, zbyt doskonały, aby mógł być dziełem ślepego przypadku - że musi tym samym istnieć jakaś przyczyna wszechistnienia, którego człowiek jest częścią a nie przypadkowym odpryskiem. To było uczucie wykraczające poza rozum, docierające do samego serca ludzkiej rozpaczy i obanażające jej bezpodstawność. Wszechświat był wówczas dla mnie kosmosem a nie chaosem, człowiek zaś tak samo prawowitą częścią tego kosmosu, jak dzień i noc".

Doznanie admirała miało charakter ekstatyczno - orgiastyczny i jako takie trwało chwilę. Pozostawiło jednakże w psychice Byrda trwały ślad na całe życie. Cztery lata po owym doznaniu Byed pisał: "Wziąłem stamtąd coś, czego wczesniej w pełni nie posiadałem - umiejętność doświadczania czystego piękna, cudu tajemnicy życia i prostego systemu wartości. Cywilizacj anie zmienił amoich idei. Zyję teraz prościej, a w moim zyciu jest więcej spokoju".

Wrażenie Byrda można wtłoczyć - i tym samym spłaszczyć go - w ramy objawienia religijnego (niekture passusy z opisu Byrda mogłyby konkurować z zapisem Genesis) ale - co charakterystyczne - sam Byrd nigdy tego - o ile jest mi wiadomo - nie zrobił. Tłumaczenie jego odczuć histerią arktyczną wydaje się zbyt banalne, zwłaszcza że nie ma w nich typowych dla owego stanu ducha skonkretyzowanych omamów słuchowych i wzrokowych. Poza tym, podobnych odczuć doświadczali inni, w których wypadku argumenty z histerii arktycznej całkowicie odpadają.

Czym więc było oceaniczne wrażenie admirała?