Witam,

Aspekt pożytku z nienawiści był już kiedyś rozważany na tym forum. Tym razem chciałbym skupić się na nienawiści w aspekcie stosunków społecznych i międzynarodowych.

Nienawiść jest jedną z emocji. Można powiedzieć, że znajduje się ona po przeciwnej stronie miłości w ciągu:

miłość-uwielbienie-poparcie-akceptacja-tolerancja-obojętność-tolerancja-niechęć-sprzeciw-odrzucenie-nienawiść.

Proponuję tym razem spojrzeć na to jak wartościujemy poszczególne z wymienionych emocji. Wydaje mi się, że patrząc od lewej aż do drugiego wystąpienia tolerancji uznajemy emocje za pozytywne. Emocje leżące po prawej stronie ciągu oceniamy negatywnie. Na tyle negatywnie, by padały czasem stwierdzenia w rodzaju "nienawidzę nienawiści".

Nasze reakcje na przyznanie się do nienawiści są generalnie negatywne. Załóżmy, że osoba poszkodowana przez przestępcę stwierdza: "wybaczam mu". Takie zachowanie odbierane jest pozytywnie. Jeśli zaś z kolei powie: "nienawidzę go!" - nasza ocena, mimo, że jest to osoba poszkodowana i ma ewidentne prawo do nienawiści, nie będzie już pozytywna.

Śmiem więc wysunąć tezę, że społeczeństwa na trzonie kultury zachodnio-chrześcijańskiej usiłują zupełnie wyrugować nienawiść z relacji społecznych.

Czyli: uczucie nienawiści jest naganne i nie powinno mieć miejsca.

Jest to asymetria o której wspominam w tytule - lewą stronę ciągu promujemy, w sensie podtrzymania istnienia, prawą usiłujemy eliminować.

Zostawmy etyczną stronę zagadnienia czy też wpływ nienawiści na relacje w ramach jednej społeczności chcę bowiem skupić się na czymś innym.

Założenie 1: nienawiść jest emocją która obiektywnie istnieje i istnieć będzie gdyż stanowi logiczne dopełnienie zbioru emocji po stronie przeciwnej do miłości.

Założenie 2: nie wszystkie społeczeństwa czy subkultury dążą do eliminacji nienawiści.

Spostrzeżenie 1: Z 2 wynika, że nawet jeśli społeczeństwo zdoła wyrugować nienawiść z samego siebie i tak zetknie się z nienawiścią w pewnych sytuacjach sytuacjach międzynarodowych lub inter-kulturalnych.

Spostrzeżenie 2: umiejętności nieużywane zanikają.

Postuluję tu, że im bardziej eliminuje się (poprzez piętnowanie i czynienie tabu) nienawiść tym bardziej społeczeństwo traci umiejętność życia z nienawiścią.

Nienawiść nie buduje. Nienawiść wyklucza porozumienie. Nienawiść wyklucza współpracę. Ale - nienawiść nie wyklucza pokojowego współistnienia.

Jednakowoż sposób na współistnienia w nienawiści jest zasadniczo inny niż sposób na współistnienie z ludźmi którzy nas chociaż odrzucają. Na każdym poziomie innym niż nienawiść istnieje bowiem możliwość współpracy.

Wydaje się też, że trudniejszym niż współistnienie z ludźmi których nienawidzimy jest współistnienie z tymi, którzy nas nienawidzą. Działania ludzi znienawidzonych ocenia się dużo bardziej negatywnie niż pozostałych, tak więc wypowiedzi i uczynki czynione w dobrej woli mogą być oceniane przez nienawidzących skrajnie negatywnie. W stosunkach na poziomie jednostek może to oznaczać że za wyciągnięcie pomocnej ręki straci się zęby. W stosunkach na poziomie państw może to oznaczać uwikłanie w długotrwałe konflikty zbrojne.

Dobór właściwej relacji nie jest łatwy, jako, że nienawiść, podobnie jak miłość nie jest emocją racjonalną. Zrozumienie cudzych i nieracjonalnych emocji zasadzie innej niż budowa modelu behawioralnego jest moim zdaniem niemożliwa. Oznacza to niestety, że "typówki" zachowań wypracowane w społeczeństwie tolerancji zupełnie nie nadają się do relacji z ludźmi darzącymi nas nienawiścią.

Śmiem więc stwierdzić, że rugowanie nienawiści ze społeczeństwa może prowadzić do utraty poważnych umiejętności społecznych tak w przestrzeni lokalnej jak i międzynarodowej. Odnoszę wrażenie, że USA straciły już tę umiejętność - wskazują na to kiepskie rezultaty akcji "bratniej pomocy" w Afganistanie i Iraku. Tak potężny kraj może sobie jednak pozwolić na niefrasobliwość i nie ponieść zbyt istotnych strat.

Postulat: celem zachowania istotnych dla przetrwania umiejętności społecznych miast rugowania nienawiści z przestrzeni społecznej należy uczyć jak z nią egzystować i jak budować wspólną egzystencję mimo wzajemnej lub jednostronnej nienawiści.

Zapraszam do dyskusji.

Pozdrawiam,