Problem etnogenezy narodu rumuńskiego wywołuje nie tylko w Rumunii - ale w całych Bałkanach rozpalone debaty pełne emocjonalnych odniesień i zarzutów. Rzecz w tym, iż dwie skrajnie ze sobą konkurujące teorie owej etnogenezy, przyoblekają się w konkretny wymiar polityczny czy też geopolityczny - w szczególności jeżeli chodzi o relacje Rumunii z Węgrami. Spór ów z punktu widzenia Polaka jest wielce interesujący, gdyż przypomina mu rodzimy dyskurs na temat pochodzenia Słowian i ich pobytu na ziemiach polskich ( teoria autochtoniczna versus teoria allochtoniczna) - ostatnimi czasy znów odżywający z wigorem - w konsekwencji zaistnienie fenomenu turbolechii. W związku z powyższym intrygujacym jest śledzić ów konflikt dwóch teorii na gruncie rumuńskim - traktując go jako sui generis "proces kontrolny" - względem sporu toczącego się na gruncie polskim.

Teza oficjalna, przyjęta przez dominujący nurt historiografii rumuńskiej, wsparta przez rumuńskich nacjonalistów i - co wielce pikantne - narodowy neostalinizm conducatora Ceausescu - zakłada, iż naród rumuński ma korzenie dacko - rzymskie i jako taki ukształtował się w okresie 165 lat panowania Rzymian na terenie części obecnej Rumunii, znajdującej się na północ od Dunaju - w konsekwencji podoboju tego terytorium przez Trajana. Teza ta zakłada ciągłość osadniczą Rumunów jak wyżej od okresu mniej więcej 1800 - 1900 lat.

Teza konkurencyjna (imigracyjna) głosi, iż nic podobnego jak wyżej nie miało miejsca. Że w ciagu 165 lat nie mógł się pojawić nowy naród z kulturą, obyczajowoscią i językiem - w szczególności, iż plemię dackie buntowało się przeciwko romanizacji bardzo często - a po odejściu Rzymian za czasów Aureliana na południe od limesu dunajskiego, tereny mające stanowić kolebkę etnogenezy rumuńskiej stały się bożym igrzyskiem historii, przez które przewaliło się multum wędrówek ludów(Goci, Ostrogoci, Hunowie, Awarowie, Słowianie, Antowie...). Według teorii niniejszej brak jest jakichkolwiek źródeł pisanych potwierdzających pobyt Rumunów na terenach na połnoc od Dunaju aż do 10 wieku n.e. Natomiast pierwsze wiarygodne i niekwestionowane źródła historyczne jak wyżej pochodzą z 13 wieku n.e. Według teorii imigracyjnej, etnogeneza Rumunów zaczęła się w Średniowieczu wraz z migracją elementu arumuńskiego ( wołoskiego) z terenów na południe od Dunaju - gdzie silne wpływy rzymskie utrzymały się znacznie dłużej, bo 500 - 700 lat. Warto - tytułem dygresji - dodać - iż odpryskiem tych wedrówek był marsz Wołochów (osadnictwo na prawie wołoskim) łukiem Karpat aż do terytorium dziejeszych Czech w rejonie Valaskie Mezirici - przy czym z biegiem czasu ów etniczny element wołoski został uzupełniony a nawet zdominowaney przez element ruski - którego pokłosiem byli Łemkowie, Hucułowie i Bojkowie.

Prezentacja jak wyżej obydu poglądów jest - rzecz jasna - wielkim uproszczeniem. Zainteresowanych problematem odsyłam do podlinkowanego materiału - blogu, na którym toczyła dyskusja zwolenników i krytyków obydwu teorii.


www.twcent(*)nesis-North-or-South-of-Danube