Albert Michelson urodził się w 1852 r. w Strzelnie na Kujawach, w rodzinie żydowskiego kupca. Cztery lata później cała rodzian wyemigrowała do USA. Tam Michelson zrobił karierę naukową, ukoronowaną przyznaniem mu nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1907.
Dzisiaj znany jest głwnie z powodu doświadczenia jakie przeprowadził wespół z innym fizykiem, Edwardem Morleyem. W Wikipedii tak opisano owo doświadczenie: "przeprowadził eksperyment (znany współcześnie jako doświadczenie Michelsona-Morleya) dowodzący, że prędkość światła w układzie źródła nie zależy od ruchu Ziemi. To doświadczenie, wykazujące brak wpływu ruchu obrotowego i orbitalnego Ziemi na prędkość światła w układzie źródła, miało doniosłe znaczenie dla szczególnej teorii względności. Eksperyment Michelsona miał za zadanie potwierdzenie istnienia hipotetycznego eteru kosmicznego będącego nośnikiem światła. Negatywny wynik badania stał się doświadczalną podstawą teorii względności."

Tomasz Kardaś, autor artykułu, zamieszczonego na stronie internetowej dedykowanej pamięci wybitnego fizyka ze Strzelna - i jakże wymownie zatytułowanego: "Czy Einstein znał doświadczenie Michelsona - Morleya", inicjuje go w równie wielce wymowny sposób:

"Pracę o szczególnej teorii względności, O elektrodynamice ciał w ruchu, A. Einstein dostarczył do redakcji Annalen der Physik 30 czerwca 1905 r. Składała się ze wstępu, pięciu rozdziałów o kinematyce, pięciu rozdziałów o elektrodynamice, podziękowania dla jednej osoby i nie zawierała żadnych odnośników.Cała nowa teoria kinematyczna Einsteina wynikała z dwóch postulatów:
1. Prawa fizyki mają taką samą postać we wszystkich układach inercjalnych.
2. W dowolnym układzie inercjalnym światło rozchodzi się z taką samą prędkością c, niezależnie od tego, czy jest emitowane przez ciało pozostające w spoczynku czy poruszające się ruchem jednostajnym prostoliniowym.
Nas dzisiaj interesuje ten drugi postulat związany z prędkością światła, a ściślej eksperyment Michelsona -Morleya i jego wpływ na powstanie tego postulatu."

Zainteresowanych detalami dotyczącymi eksperymentu jak wyżej - odsyłam do podlinkowanego materiału. Tymczasem skoncentrujmy się na odpowiedzi na pytanie postawione w tytule artykułu T. Kardasia. Otóż Einstein zapytany o to wprost odpowiedział nastepująco:

"To nie jest tak łatwo odpowiedzieć, nie jestem przekonany, kiedy po raz pierwszy usłyszałem o doświadczeniu Michelsona. Ja nie zdawałem sobie sprawy czy on wpłynął na mnie bezpośrednio w ciągu tych siedmiu lat, kiedy teoria względności była moim życiem. Widocznie uważałem samo przez się, że ma on rację".

Jest to dpowiedź godna Mefistofelesa - krętacza najprzedniejszego sortu
Dzisiaj jednakże nie ulega wątpliwości, iż Einstein miał gruntowną wiedzę na temat eksperymentu Michesona - Morleya - jednakże - tak jak w przypadku innych naukowców, z których osiągnięć korzystał - także Michelsona zerżnął na jego dorobku naukowym.
A wiemy o tym, także dlatego, ponieważ sam Einstein przyznał ten fakt - i to niejednokrotnie. Dla szalbierskiego modus operandi Einsteina było charakterystycznym nie zacytować w pracy nazwiska naukowca, z którego dorobku korzystał, po czem, po latach, w listach, w prywatnych konwersacjach, na rautach, nawet podczas oficjalnych imprez - stwierdzić, iż czerpał garściami z osiągnięć danego naukowca.
I tak było też w przypadku Michelsona. Na przyklad w liście do B. Jaffe Einstein napisał:

"Nie ulega kwestii, iż doświadczenie Michelsona wywarło poważny wpływ na moją pracę w tym sensie, że wzmocniło moje przekonanie o słuszności zasad szczególnej teorii względności. Z drugiej zaś strony byłem dość mocno przekonany o słuszności tej zasady, nim dowiedziałem się o samym eksperymencie i jego wyniku. W każdym razie doświadczenie Michelsona rozwiało, praktycznie biorąc, wszelkie wątpliwości, jeśli chodzi o słuszność tej zasady w optyce, i wykazało, że zasadnicza zmiana podstawowych pojęć fizyki jest nieunikniona."

Zainteresowanych problemem odsyłam do podlinkowanych materiałów.

"Na koniec zacytujmy A. Paisa, biografa Einsteina, który poświęca tej sprawie sporo miejsca i tak rekapituluje swoje rozważania: Mimo to odpowiedź na dwa pytania: Czy Einstein znał wynik eksperymentu Michelsona i Morleya przed 1905 rokiem? Czy eksperyment ten wywarł na niego wpływ podczas pracy nad szczególną teorią względności - brzmi: tak, bez wątpienia [18]. A. Paisa dziwi, dlaczego sam Einstein ani w opublikowanych artykułach, ani w wygłoszonych wykładach nie chciał wyraźnie przyznać, że eksperyment Michelsona-Morleya wpłynął na jego prace - dziwi więc jakby potrzeba zapomnienia doświadczenia Michelsona -Morleya lub pomniejszenia jego znaczenia. Pais ma nawet swoją teorię na ten temat, twierdzi mianowicie, że Einstein stworzył szczególną teorię względności, kierując się głównie argumentami estetycznymi, czyli dążeniem do prostoty, a także przekonaniem, że czyste konstrukcje matematyczne są kluczem do zrozumienia zjawisk obserwowanych w przyrodzie. Kinematyczna część pracy Einsteina ma bowiem idealną aksjomatyczną strukturę gotowej teorii.Max von Laue w swojej Historii fizyki [26] napisał wprost: W oparciu o doświadczenia Michelsona i kilka podobnych eksperymentów powstała szczególna teoria względności. Jak było jednak naprawdę, tego się pewnie już nie dowiemy i zapewne w wyjaśnieniu nie pomógłby nam nawet sam Einstein, gdyby jeszcze żył."

www.michelson.lostrzelno.cba.pl/prace/praca.html

www.newswe(*)rs-reveal-about-einstein-81681