Jarosław Iwaszkiewicz wielkim pisarzem był. Jego krótkie opowiadania, stanowiące kanwę do wyśmienitych scenariuszy filmowych, to prawdziwe majstersztyki nie tylko ze względu na swoją zwięzłą formę. Trudno bowiem w literaturze polskiej o lepsze obrazy śmierci, przemijania, nieuchronnej zmiany, ulotności chwili – którym towarzyszy wstrzemięźliwy ale jakże udatnie wpasowujący się w ogólny nastrój, opis przyrody. Krótkie formy Iwaszkiewicza wybornie przygotowują czytelnika – poprzez zanurzenie go w owej onirycznej miksturze – do przyjęcia postawy życiowej typowej dla filozofii stoicko – taoistycznej. „Kościół w Skaryszewie” to jedna z takich właśnie perełek. Prócz wspomnianego melancholiczno – nostalgicznego podglebia, w opowiadaniu owym pojawia się zagadnienie naczelne, z gatunku moralno – eschatologicznych, z którym musi się zmierzyć główny bohater.
Poprzez napisanie tego opowiadania, Iwaszkiewicz usytuował się po stronie tych, którzy rzeczywistości nas otaczającej nie postrzegają w barwach czarno – białych, szczególnie kiedy rzeczywistość owa jest rzeczywistością okupacyjnej nocy.
Na podstawie rzeczonego opowiadania Tadeusz Różewicz nakręcił film pt. „Ryś” (nie mylić z komedią o tym samym tytule). Jest wielce charakterystycznym, iż to właśnie Różewicz sięgnął po opowiadanie Iwaszkiewicza. Sam bowiem był autorem sztuki teatralnej „Do piachu”, która – budząc do dnia dzisiejszego kontrowersje – porusza problem relatywizmu, podobnie jak utwór Iwaszkiewicza.
Zachęcam do lektury opowiadania oraz obejrzenia filmu – w takiej właśnie kolejności.
Jako porę owej duchowej uczty polecam deszczowy wieczór, najlepiej w scenerii wiejskiej, gdy nad sioło przypełznie nastrojowy niż i zacznie dyszeć. Dla zaostrzenia apetytu podpowiem, iż ksiądz Luter – znający się chyba najlepiej na filmach polski ksiądz – uważa „Rysia” za najlepszy polski film o tematyce chrześcijańskiej, pozostawiający w tyle klasyczne już produkcje Zanussiego.
Dojrzałych i ubogacających ducha wrażeń!

www.youtube.com/watch?v=EnfWgvtiuOQ

W przypadku braku aktywacji Youtube należy do wyszukiwarki Youtube wpisać hasło: "Ryś - film - Różewicz"