Galileusz mawiał iż stwórca obdarzył ludzi dwiema księgami. Jedna z nich – scriptura – pisana ręką ludzi, jest pogmatwana, nieklarowna, trudna interpretacyjnie, co może prowadzić do popełniania pomyłek. Druga – natura – jest doskonała, tak jak doskonałe, przejrzyste i nie pozostawiające żadnych wątpliwości są prawa przyrody. Z biegiem czasu ów pogląd Galileusza - trochę zmodyfikowany – stał się fundamentem teologii natury, która głosiła, iż przyroda w każdym swoim przejawie jest dowodem na istnienie projektu – według którego została ona skonstruowana przez boskiego architekta. Darwin w 1836 r. po powrocie z 5-letniej wyprawy statkiem „Beagle” dokoła świata ( w trakcie której zgromadził materiały do sformułowania teorii ewolucji) był ortodoksyjnym wyznawcą takiej właśnie odmiany teizmu. Jednakże całe jego późniejsze życie – to proces stopniowej, systematycznej utraty wiary, przed którym uczony bronił się zażarcie ( wspomagany w owym świętym boju przez jego wielce bogobojną małżonkę). Wiara Darwina erodowała jak klif podmywany przez morskie fale. Uczony został schwytany w pułapkę między Scyllą wychowania religijnego i dominujących poglądów epoki, której przecież dzieckiem nieodrodnym był, a Charybdą swoich badań naukowych, ich wyników, zasad teorii która sformułował, dociekliwym i sceptycznym umysłem wielkiego uczonego jakim niewątpliwie był. Ową prowerbialną słomką, która przełamała grzbiet wielbłąda była kwestia cierpienia. U teologów natury swiat jest banalnym rajem, pełnym szczęścia i harmonii. U Darwina wraz postępami w pracy nad teorią ewolucji pojawia się drążący nieustannie jego umysł motyw cierpienia – nie do pogodzenia z konceptem banalnej szczęśliwości jak wyżej Darwin wie, że świat jest pełen cierpienia, śmierci, bólu, głodu, agresji – be których nie ma walki o byt i survival of the fittest. W 1851 r. umiera jego ukochana córka – i twórca teorii ewolucji doświadcza na swojej własnej osobie bólu istnienia. Pod koniec życia Darwin nie jest już teistą. Ale nie jest też ateistą. Jest wielkim uczonym, geniuszem który zgłębiał prawa rządzące przyrodą – i który oczarowany jej potęgą i trwałością (koncepcje geologiczne Leylla) widzi na na jej tle kruchośc i ograniczenia ludzkiego umysłu. Nie jest pewien czy to do czego popycha go jego umysł – jest aby na pewno prawdziwe. Dlatego też swój pogląd na temat nas interesujący formułuje następujący sposób: “The mystery of the beginning of all things is insoluble to us; and I for one must be content to remain an Agnostic…Nothing is more remarkable than the spread of skepticism or rationalism during the latter half of my life.”. Pascal – ultrateista I wieki uczony – mawiał, iż “człowiek to tylko trzcinka ale trzcinka myśląca”. Czyż Darwin w swojej postawie nie jest najdoskonalszą egzemplifikacją prawdy zawartej w owej maksymie?
Don Cuppit jest rewizjonistycznym teologiem anglikańskim, reprezentantem kierunku zwanego chrześcijańskim nonrealizmem. Opowiada się za przestrzeganiem moralności chrześcijańskiej – z dopuszczeniem możliwości zanegowania istnienia czy też boskości boga i Jezusa. Z końcem lat 80 – tych BBC nakręciła z jego udziałem 6- odcinkowy serial pt. „Sea of Faith” – stanowiący kompleksową analizę wiary, kryzysu wiary i alternatywnych postaw wobec wiary. Wszystkim interesujących się problematyką jak wyżej – a ceniących sobie spokojną, wyszukaną, koncyliacyjną, naukową relację, zapodaną w eleganckim british english - zachęcam do jego uważnego obejrzenia

www.youtube.com/watch?v=J396Lamxu9I