Racjonalista - Strona głównaDo treści
Święta w tradycji nordyckiej

Ten wątek jest przedawniony

Działy Forum » Religie
NapisanoAutorTytuł
25-12-2017 23:18TyDraniu (6569 punktów)Święta w tradycji nordyckiej
Ocena 4 na 4
Jul - Tradycyjne staronordyckie święto pochodzące z czasów pogańskich, w trakcie którego czczono Frejra - germańskiego boga płodności. Obchodzone było w dniach 20 - 31 grudnia i rozpoczynało nowy rok. Właśnie w tych dniach światło wygrywa nad ciemnością, a mimo iż zło dalej panuje, dobro zaczyna je przezwyciężać, więc u wszystkich ludów Indoeuropejskich ten czas łączy się radosnym i wyjątkowo hucznym świętem, w tym także u północnogermańskich plemion, jako jedno z ważniejszych świąt - Jul. Składało się ono z dwunastu festiwali, w trakcie których objadano się, tańczono i śpiewano. Prócz zapewnienia odpoczynku i rozgrywki po pracowitym roku, obrzędy miały funkcje kultowe/religijne. Obecnie w Norwegii odpowiada mu schrystianizowany dzień Julaften, który przypada na 24 grudnia. Wtedy odbywa się główna uczta święta, rozdawane są też prezenty.

Istnieje również tradycja o nazwie Julebukk lub Nyttårsbukk, w myśl której dzieci odwiedzają sąsiednie domy, w których dostają słodycze, orzechy i mandarynki. Dzieci mogą przebierać się i krążyć między domami każdego dnia między Julaften a Sylwestrem. Dorośli również przebierają się wieczorem i w myśl tradycji o nazwie Drammebukk odwiedzają sąsiadów, tak jak robią to ich dzieci, lecz zamiast cukierków otrzymując napoje. W Danii Jul obchodzony jest 24 grudnia pod nazwą Juleaftensdag. Całą rodzina zbiera się przy obiedzie, podczas którego serwuje się pieczoną wieprzowinę, kaczkę, lub gęś - z ziemniakami, czerwoną kapustą i sosem. Na deser podaje się pudding ryżowy - w jednej porcji zwykle chowa się migdał. Osoba, która znajdzie w swojej porcji ów migdał, otrzymuje mały podarunek. Po zakończeniu posiłku, rodzina zbiera się naokoło choinki (Juletræ ) i śpiewa kolędy. Po zakończeniu śpiewów dzieci rozdają wszystkim zebranym prezenty, które są otwierane od razu, po czym następuje poczęstunek złożony ze słodyczy, chrupek, rozmaitych orzechów, mandarynek, czasami też tradycyjnego gløgg - grzanego wina z przyprawami, migdałami i rodzynkami, podawanego w małych filiżankach. Współcześnie w Szwecji prawie wszystkie rodziny świętują przy szwedzkim stole, na którego środku miejsce zajmuje zwykle pieczona szynka - julskinka.

Dla ludów nordyckich wielkie święto religijne w samym środku zimy było świetnym czasem na zaspokojenie nudy, potrzeb religijnych oraz ucieczką od dotychczasowej rutyny. Głównym założeniem Jul była więc po prostu zabawa, uczty i jednoczenie się lokalnej ludności, gdyż tylko razem ludzie mogli przetrwać zimę pomagając sobie nawzajem - jest to spuścizna jeszcze z czasów prehistorycznych. Jednak z Jul wiązały się także odrębne obrzędy kultowe, gdyż ten czas - na wzór innych germańskich świąt - stawał się momentem zbliżenia świata bogów i ludzi. Najlepszym przykładem takiego stanu rzeczy jest składanie przez germańskie dzieci koło pieca butów, snopów siana i cukru dla naczelnego boga Odyna i jego ośmionogiego wierzchowca - Sleipnira, na którym przemierzał świat w trakcie trwania uroczystości noworocznej. Ten odwdzięczał się drobnymi podarunkami, upominkami. Należy jednak pamiętać iż wydłużające się dni i krótsze noce, interpretowano jako odrodzenie, pierwszą oznakę nadejścia wiosny i rozpoczęcia nowego cyklu wegetacyjnego. Dlatego powszechnym kultem cieszył się odradzający pod postacią słońca Baldur oraz Wan płodności, wiosny i męskiej miłości - Frejr, ujeżdżający lśniącego dzika; symbol światła i miłości cielesnej. Na jego cześć urządzano najpowszechniejszą tradycje kojarzoną z pogańskim świętem Jul. Każdy gospodarz powinien wyprowadzić swego najlepszego knura do sali, gdzie składano przysięgi wobec siebie kładąc ręke na okazałym odyńcu. Wierzono, że w ten sposób zobowiązania trafiają do uszu samego boga Frejra i nie można ich złamać. Pogańskim zwyczajem najprawdopodobniej jest też strojenie jodły lub choinki w owoce, zabawki, słodycze i różne ozdoby. Uważa się, że choinka lub jodła reprezentuje drzewo życia - Yggdrasil, a owoce symbolizują różne światy i wymiary lub gwiazdy (wierzono iż gwiazdy to błyszczące owoce drzewa światów). Sam obrzęd ma za zadanie upamiętnienie powieszonego Odyna i jego poświęcenie dla wiedzy i mądrości. Ze świętem Jul są związane także inne do dziś praktykowane obrzędy np. rytualne rozpalanie bożonarodzeniowego ogniska "kłodą Jul" lub zawieszanie na czas Bożego Narodzenia na ścianie jemioły, która w wierzeniach celtyckich i germańskich jest darem bogów i cennym talizmanem, leczącym choroby, przysparzającym bogactwo, spełniającym marzenia, zapobiegającym pożarom, a gdy te już wybuchły - gaszącym je i - co najważniejsze - jemioła wywoływała i podtrzymywała miłość uczuciową, jak i cielesną oraz płodność. Śladem tego typu wierzeń jest rozpowszechnione na całym świecie całowanie pod jemiołą w celu znalezienia prawdziwej miłości.
Autor wątku ma uprawnienia do usuwania wypowiedzi, jeżeli łamią regulamin Forum lub znacznie odbiegają od tematu.

Mariusz Agnosiewicz (moderator)
A polskim odpowiednikiem były Szczodre Gody.

Wróć do listy wątków działu Religie
Aby pisać w tym wątku, musisz się zalogować

  

Zaloguj przez OpenID..
Jeżeli nie jesteś zarejestrowany/a - załóż konto..

Szukaj na Forum  Przewodnik  Regulamin i instrukcja obsługi Forum  Kolegium Moderatorów

 


[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365