Na pytanie kim był Aleksander Parvus – 9 –ciu na 10 – ciu czytających te słowa nie udzieli jakiejkolwiek odpowiedzi. Z kolei zapytani o Lenina czy Trockiego – będą mieli jednoznaczne skojarzenia. A przecież bez Parvusa nie byłoby tak jednego jak i drugiego. To on ich wykreował i umożliwił polityczną karierę.
Aleksander Parvus ( prawdziwe nazwisko: Izrael Nazarewicz Gefland) urodził się w 1867 r. w Berezynie na Białorusi, w rodzinie żydowskiej. Jego ojciec był ślusarzem lub kowalem. Jeszcze we wczesnym dzieciństwie wyjechał wraz z rodziną do Odessy gdzie spędził kilkanaście lat i uczęszczał do szkoły średniej. W wieku lat 19 wyemigrował do Szwajcarii i tam w 1891 r. uzyskał doktorat z ekonomii na uniwersytecie w Bazylei. Zaraz potem udał się do Niemiec, gdzie szybko wyrobił sobie markę doskonałego teoretyka – znawcy marksizmu, publikując w prasie szereg artykułów na ten temat. Zaszczepił wówczas w młodym Trockim ideę „permanentnej rewolucji” hasło wywoławcze – do dzisiejszego dnia – trockizmu. W 1905 r. zjawił się na fałszywym austriackim paszporcie w Petersburgu, gdzie – dyskontując swoją opinię autorytetu w sprawach ekonomii i finansów – podjął próbę doprowadzenia do zapaści rosyjskiej gospodarki, publikując artykuł „Manifest Finansowy”, w którym zaprezentował rosyjską ekonomię jako stojącą na brzegiem przepaści. Tekst ów spotkał się ze sporym odzewem za granicą. W zamyśle Parvusa było wykreowanie paniki i doprowadzenie do masowego wycofywania wkładów z banków rosyjskich – co miało prowadzić do katastrofy. Celu tego ostatecznie nie osiągnął, przyczynił się jednakże do sporych strat rosyjskiej gospodarki – czym rozwścieczył premiera rosyjskiego Sergiusza Witte. Po załamaniu się rewolucji został skazany na 3 – letnie zesłanie na Syberię. Szybko jednakże uciekł z zsyłki i powrócił do działalności wywrotowej – dążąc jednocześnie do jak największego wzbogacenia się. Przed I wojną światową służył jako doradca ekonomiczny naprzód bułgarskiego, potem tureckiego rządu. Na dostawach dla armii tureckiej w okresie wojen bałkańskich zbił bajeczną fortunę ( nie widział żadnego dylematu moralnego, żadnej sprzeczności między swoim marksizmem a handlem bronią). Nawiązał również kontakt z baronem Wangenheimem, ambasadorem Niemiec w Turcji, któremu zaproponował wsparcie rosyjskiego ruchu rewolucyjnego (potem bolszewików) w celu rozsadzenia Rosji – wroga Niemiec – od wewnątrz. Oferta został przyjęta. W 1916 r. Parvus otrzymał niemieckie obywatelstwo, powrócił do Niemiec oraz założył dwie firmy (Sztokholm, Kopenhaga), z pośrednictwem których dokonywał transferu swoich oraz niemieckich pieniędzy na potrzeby rewolucjonistów w Rosji. Będąc w Stambule i posiadając ogromne pieniądze do dyspozycji Parvus zasłynął z organizowania stylizowanych na modłę egzotyczno – orientalną wyuzdanych orgii, na których zapewniał towarzystwo atrakcyjnych blondynek, do których miał wielka słabość. W 1917 r. Parvus zorganizował słynny „zaplombowany” pociąg, którym Lenin et consortes zostali przewiezieni przez terytorium Niemiec do jednego z niemieckich portów bałtyckich, a stamtąd przez Skandynawię do Petersburga. Po zwycięstwie bolszewików, Parvus chciał przyjechać do Rosji – ale Lenin nie zezwolił na to. Parvus rozczarowany nim i bolszewizmem wycofał się z aktywnego życia politycznego. Wyjechał do Zurychu i tam w willi na jeziorem ponownie zaczął urządzać słynąc ena całą okolicę orgie. Jego amoralne wyczyny stały się tak głośne, że rząd szwajcarski wydalił go z terytorium kraju. W 1920 r. Parvus osiadł na Schwanenwerde (nowobogacka dzielnica nad jeziorem Wannsee na Haweli w Berlinie), gdzie zmarł w 1924 r.

Powyższy biogram Parvusa ma charakter absolutnie szkieletowy. Wskazuje tylko na określone wątki w jego bardzo powikłanym życiorysie. Na końcu tekstu zamieszczam link do wikipediowskiej – znacznie dokładniejszej – biografii Parvusa. W Internecie znajduje się również obszerna biografia Parvusa pt „The Merchant of Revolution”, warta drobiazgowej lektury. Lubujących się w literaturze lżejszego kalibru, aczkolwiek bardzo wartościowej, polecam „Lenina w Zurychu” Sołżenicyna.
Pewności absolutnej nie będziemy nigdy mieli – jednakże jest wielce prawdopodobne, iż bez konceptu Parvusa i niemieckich pieniędzy, zwycięstwo bolszewików w Rosji nie byłoby możliwe. Należy pamiętać, iż w lipcu 1917 r. Rząd Tymczasowy w Rosji oskarżył bolszewików o zdradę na rzecz Niemców – nie zdążył jednakże już postawić ich przed trybunałem zew względu na szybki bieg historii.

Pomimo kluczowej roli odegranej przez Parvusa, jest on postacią pozostająca zdecydowanie w cieniu. Dzieje się tak co najmniej z czterech powodów. Primo, Parvus zadbał o to aby nie pozostało po nim zbyt wiele śladów. Zniszczył pod koniec życia wszystkie dokumenty, z których możliwym wnosić było o jego roli w historycznych zdarzeniach. Po drugie Związek Sowiecki z oczywistych względów (niemieckie „judaszowe” srebrniki będące u jego podstaw) zadbał o to aby Parvusa cichcem zdeponować w lamusie historii. Tertio, rząd niemiecki z upływem czasu przyjął podobną taktyką jak w pkt 2, aby nie nagłaśniać niewygodnego w pewnym momencie faktu, iż bolszewicy zaistnieli jako owoc udanej i błyskotliwie przeprowadzonej intrygi niemieckiej. Po czwarte wreszcie – obowiązująca od pewnego czasu formuła politycznej poprawności, zdecydowanie nie sprzyja obiektywnej analizie postaci Parvusa. Uosabia on bowiem w sposób wzorcowy stereotyp kosmopolitycznego (ubi bene ibi patria), cynicznego, zepsutego, bezwzględnego, oportunistycznego, Żyda ze Wschodu ( Ostjuden), którego jedyną zasadą jakiej przestrzega jest imperatyw wyeksploatowania otoczenia w którym przebywa ku swej własnej korzyści i zadowoleniu.

en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Parvus