Otaczają nas ludzie. Nieraz wydają się być normalni, jeżdżą samochodem do pracy, robią zakupy, pobierają pieniądze z bankomatu, mają rodzinę. Po rozmowie z większością okazuje się jednak, że coś tu nie gra. Po dłuższych obserwacjach widać to jak na dłoni i wiadomo już co nie gra i jak się to objawia u poszczególnych grup ludzi.

Wyparcie, czyli oszustwo własnego mózgu

Ludzie z pozoru inteligentni popadają w różne urojenia gdy obserwacja faktów jest niewygodna dla psychiki. Chcąc wyprzeć fakty ich mózgi tworzą racjonalizacje i alternatywne wersje, przysłaniając tym samym logiczne trzeźwe myślenie. Zamiast chłodnej wymiany zdań pojawiają się emocje. Można wtedy tłumaczyć i tłumaczyć, a rozmówca i tak będzie gadał swoje i nie przyzna się do błędu. Albo będzie uciekał od odpowiedzi, albo będzie konfabulował i zasłaniał się samowywrotnymi ideami. Co mnie bardzo dziwi, ludzie postępują tak nawet gdy wytknie im się dokładnie co robią i już choćby żeby udowodnić, że jest inaczej powinni zmienić strategię. Nie, emocje są zbyt silne i całkowicie zaciemniają umysł.

Spróbuj obserwować siebie na bieżąco gdy coś myślisz lub odczuwasz emocje. Rozbierz to logicznie i zadaj sobie kilka pytań: czy jesteś pewien, że to prawda? Jeśli tak to dlaczego? A co mogłoby temu przeczyć?

Mentalny rak, czyli "moje"="ja"

Z niepokojem i rozbawieniem obserwuję jak ludzie postrzegają swoje myśli i emocje jako siebie. Wokół tego tworzą racjonalizacje i wypierają niewygodne fakty na ten temat. Komórki rakowe udają, że są zdrowe i dzięki temu mogą się namnażać. Podobnie jest z przekonaniami, pragnieniami i emocjami, które ludzie uważają za swoje i za dobre, bo ich mentalny antywirus działa nieprawidłowo. Obce "pliki" produkowane przez umysły manipulatorów są rozpoznawane jako własne. "Pliki" błędnie wyprodukowane przez własny umysł tez się do tego zaliczają. Wiara w to, że to prawda powoduje, że człowiek tkwi w błędzie niezależnie od argumentacji.

Wybór czy skutek?

Analogicznie ludzie czynią z dokonywanymi przez siebie wyborami. Myśli i emocje składają się na decyzję. Gdyby przedstawić pojedynczą decyzję jako działanie matematyczne to byłoby to bardzo skomplikowane i nie do odtworzenia w świadomości, więc mózg tworzy uproszczoną interpretację, która działa na zasadzie schematu ja - podmiot, wybór - orzeczenie. To tylko szufladka na szereg różnych czynników, ale też błąd, który niesie za sobą poważne konsekwencje. Człowiek zaczyna wierzyć w to, że podmiot istnieje realnie, a nie jest jedynie częścią zdania, które opisuje w uproszczeniu zupełnie inny proces. W rzeczywistości zachodzą przyczyny i skutki, które wynikają z istnienia świata, który przecież był zanim ja istniałem. Te przyczyny stworzyły proces, który jest w pewnym sensie ciągły - mnie. To jak kostka domina, która przewraca się i popycha za sobą następne. Wiara w wolną wolę to tak jakby środkowa kostka domina wierzyła w swoją odrębność od pozostałych kostek i stołu, na którym się to dzieje oraz praw świata, które na nią oddziałują. Takie poczucie odrębności oznacza samotność i odpowiedzialność za decyzje, które i tak zachodzą zanim je sobie uświadamiamy. I tu kompletnie ograniczeni kretyni nie rozumieją mimo tłumaczeń, że nie może istnieć żadne odpowiedzialne realnie "ja", bo jest ono skutkiem wyborów "poprzedniego ja", a ono jeszcze wcześniejszego, aż dochodzimy do narodzin i przyczyn leżących poza świadomością, co z kolei wzięło się z działania wcześniejszych przyczyn i skutków. Idioci chcą czuć, że mają wpływ na to co się dzieje, tylko że nawet mając wpływ na skutki swoich czynów, nie mam go w rzeczywistości, bo nie kontroluję wpływu na wpływ. I teraz idiota mówi "wolna wola istnieje bo macham lewą nogą". Żeby to obalić nie trzeba być geniuszem i wystarczy zadanie pytania - "a skąd wziąłeś pomysł żeby machać lewą nogą, a nie prawym kciukiem?", na co delikwent nie jest w stanie odpowiedzieć. Zawsze ostatecznie powiemy "bo powstało to w mojej głowie", czyli innymi słowy "zastałem tę myśl".

Ja nie jestem jednak obserwatorem, który tylko doświadcza decyzji powstających w mojej głowie. Taka perspektywa pojawia się gdy myślę logicznie, ale przecież na boisku nie myślę o tym, że przychodzi mi do głowy decyzja strzału, tylko po prostu strzelam i wydaje mi się, że miałem wpływ na sytuację. Świadomość i odczucia zależą od przyjętej perspektywy, a ta jest tylko cząstkowym spojrzeniem na dane zagadnienie - roboczym modelem wyjaśniającym część zjawisk. Świadomość można porównać do morza, a ludzkie przekonania do małej rzeki. Gdy człowiek ma otwarty umysł może korzystać z różnych perspektyw, traktuje je jako robocze spojrzenia. Gdy człowiek przyjmuje jakieś poglądy, wyjaśnienia i w nie wierzy, to zawęża spojrzenie, nie dostrzega faktów, które leżą poza korytem. Patrzy na każdą sytuację z wiarą, że jest tak jak on wierzy przez pryzmat tej swojej ciasnej idei i staje się głąbem - paskudnym podczłowiekiem zaślepionym swoimi przekonaniami. Do takiego robaka nie trafia żadne wyjaśnienie, więc można nim jedynie gardzić i walczyć z takimi postawami, wywoływać u takich leszczy dysonans poznawczy i palpitacje serca. Mimo tego kretyn popłynie z prądem, obróci planetę w koło jak chomik na kołowrotku i powie znów triumfalnie "tu jestem i mam rację, tą samą co już obaliłeś, ale to się nie liczy".

Chomik nie zrozumie ludzkich pojęć i tak samo debil nie zrozumie pojęć mądrej osoby. Nawet nie będzie próbował. Stworzy sobie kategorie myślowe, wg których jest dobry, szlachetny i wspaniały, a gdy ktoś się nie zgadza to jest np chamem, albo co innego jest z nim nie tak. Nieistotne co, bo szufladkę zawsze się wymyśli, a argumenty można pominąć. Tylko czy czasem powinnością ludzi świadomych nie jest eliminacja takich szkodników ze środowiska? To nie ich wina, że tacy są, ale przecież psychopata też nie jest winny temu, że się taki urodził. Czy aby jedynym moralnym rozwiązaniem nie jest unicestwienie ludzkości poprzez sterylizację plebsu?