Wątek ten w całości będzie skoncentrowany na etyce Augustyna , ponieważ najpełniej wypowiadał się on w związku z problematyzacją moralności. Jego etyka do dziś jest przedmiotem sporów. Poglądy Augustyna można oprzeć na kilku wczesnych jego dialogach. Jak dotąd jego etyka wydaje się być trzonem legalistycznym moralności chrześcijańskiej. W kwestii osobistej wolności oraz posłuszeństwu prawu Bożemu nie ustępuje współczesnym etykowi. Uwzględnia także wagę dobrej woli, rozróżnia właściwą motywacje wewnętrzną. W słynnej rozprawie "Duch a litera" autor wyjaśnia, że póki człowiek nie jest pobudzony do działania przez miłość bożą , póty nie można przypisać mu zasługi działania zgodne z prawem moralnym. Wyraża to słowami :
JEŚLI WYKONUJE TO PRZYKAZANIE Z BOJAŹNI PRZED KARĄ , A NIE UKOCHANIA SPRAWIEDLIWOŚCI , POSTĘPUJE JAK NIEWOLNIK, A NIE JAK WOLNY CZŁOWIEK I DLATEGO NIE SPEŁNIAM PRZYKAZANIA. DOBRY OWOC MOŻE POCHODZIĆ TYLKO Z KORZENIA MIŁOŚCI. - Duch A litera XIV 26
Lęk przed karą , nigdy nie jest właściwym motywem, nawet jeśli chodzi o unikanie złych czynów. Epistola 145, 3,4,
Augustyn czyni miłość bożą zasadą dobra moralnego
"...lecz co jest najbardziej godne naszej miłości, jeśli nie to co najlepsze ze wszystkich rzeczy? Tym czymś jest Bóg i miłować coś wyżej od Niego albo i na równi z Nim oznacza , że ni ewiemy jak kochać siebie samych. Tym bowiem dla nas lepiej, im bardziej zbliżamy sie do niego, od którego nic ni ejest lepsze. Epistola 155,4,13
Pomimo intensywnego zabarwienia religijnego Augustyn uważał ją za etykę. Augustyn- podobnie jak klasyczna etyka grecka - uważa ,że każdy człowiek pragnie szczęścia. Eudajmonizm grecki zmienił na eudajmonizm teocentryczny. Zdaniem wielu jest ona najdoskonalszym ucieleśnieniem etyki chrześcijańskiej. Inne traktaty np; Wyznania, O państwie Bożym, O Trójcy świętej, Podręcznik dla Wawrzyńca, również potwierdzają istnienie odwiecznego prawo Bożego. Tutaj kłania się dialog o porządku II 8, 25
" Wiedza, to zaś prawo Boże , które pozostając zawsze stałe i niezmienne w Bogu , jest niejako wyryte w duszach mędrców , tak iż wiedzą oni , że ich życie będzie o tyle doskonalsze i wznioślejsze, jeśli dokładniej będą wgłębiać się w Boże prawo poznając je i o ile staranniej będą go przestrzegać w życiu". Od czasów Mojżesza prawo odwieczne było znane jako prawo naturalne- stąd Augustyn nazywa je lex naturalis- a po części zostało powierzone w formie spisanej, , Mojżeszowi. Chodzi o to,że prawo to w zasadzie jest "odciśnięte w umysłach" lub "wpisane w serca" . W ten sposób ludzkie sumienie samo z siebie zna zasady takie jak; nie czyń drugim tego, co nie chcesz by uczyniono tobie. Człowiek z natury zna wiele tego typu zasad. W ósmej księdze dzieła pt. O Państwie Bożym zaznaczył jak rozumie etykę :
" Szuka ona najwyższego dobra, iżbyśmy kierowali się nim we wszystkich naszych poczynaniach, pożądali go, nie ze względu na coś innego , ale ze względu na nie samo, a osiągając je niczego więcej już do szczęścia nie wymagali. Dlatego właśnie nazywa się je dobrem ostatecznym , gdyż innych dóbr pragniemy dla niego, a tego dobra chcemy jedynie ze względu na nie samo."
( Innymi słowy wyraża przekonanie, że najwyższe szczęście - posiadanie Boga. - Jeżeli ktoś ma wątpliwości w jego rozumowaniu. )
Naszkicowałem etykę patrystyczną Augustyna. W ślad za nim poszli Boecjusz, Marcin z Bracara, biskup Dumio ( nie mylić z biskupem Lucyferem ) , Jan Szkot Eriugena, Anzlem, Piotr Abelard, Akwinata, i wielu innych, także anonimowych autorów.
|