Czytam właśnie dość mocno rozreklamowaną książkę czterech amerykańskich naukowców : 50 wielkich mitów psychologii popularnej . Można by sądzić , że jest to pozycja wartościowa ( i pewnie w jakiejś części taka jest ) jednak w miarę czytania zaczynam się coraz bardziej denerwować . Moje zdenerwowanie nie polega jednak na tym , że obalane są mity czyli bezrefleksyjnie uznawane za prawdę oczywistości ale dlatego , że książka ta napisana jest powierzchownie , bałaganiarsko , nonszalancko i lekceważąco . Zamiast rzeczywiście podważać bezpodstawnie utrwalone opinie sama stwarza obiekt koniecznie zmuszający do krytycznej refleksji , refleksji jednak nie nad mitami a nad naukowym warsztatem profesorów-autorów .
Przykłady :
Na stronie 98 autorzy piszą tak : Nie wiadomo niestety , dlaczego problemy wieku dojrzewania są częstsze w obrębie kultury Zachodu i w rejonach przyjmujących jej wzorce ( a nie na przykład w Japonii , Chinach , Indiach , Afryce subsaharyjskiej , Azji Południowo-Wschodniej i wielu regionach świata arabskiego ) .
Jestem szczerze zdumiony taką wypowiedzią .
Czyżby kulturowe różnice były wymysłem autorów zajmujących się fantastyką ?
Społeczeństwa paternalistyczne , tradycjonalistyczne , mocno zideologizowane religijnie , biedne , konserwatywne bazują raczej na zachowawczości postaw a nie na podważaniu fundamentów – zupełnie inaczej niż w otwartych , multikulturowych konglomeratach Zachodu . Akceptacja różnorodności postaw , pluralistycznego dialogu nie jest pasywną , nihilistyczną tolerancją lecz wartością samą w sobie . Akceptacja ta wymaga aktywnego i świadomego udziału i uczestnictwa a to pociąga za sobą konieczność permanentnego określania siebie wobec zastanego porządku . Wolność wyboru polega na pustce którą musimy sami wypełnić i zapełnić … sobą właśnie , naszym „ja” , naszym „ego” … to oczywiście oznacza konflikt pomiędzy nami a światem . W społeczeństwach konserwatywnych ten konflikt nie występuje ponieważ „ja” podporządkowane jest zbiorowości . Akceptacja i kontynuacja to jednak coś zupełnie odmiennego niż swobodne , wolnościowe poszukiwania siebie samego w bezgranicznych przestrzeniach kosmosu .
Konsekwencją takiego poszukiwania samego siebie jest oczywiście swego rodzaju narcyzm , który zmusza nas do ciągłego odnoszenia wszystkiego do siebie samego : Kim jestem , dlaczego jestem , jaki jestem , dlaczego mam być taki a nie inny … i to są pozytywne pytania . Są też negatywne skutki , przewrażliwienie na swoim punkcie czyli egocentryzm : chcę mieć wszystko i móc wszystko .
Konflikt polega na tym , że Zachód daje człowiekowi wolność poczym krok po kroku ją odbiera … mówiąc o wartościach … oczywiście w przestrzeni publicznej zadomowiło się przekonanie , że wszystko jest możliwe i że należy mi się wszystko czego zapragnę … co jest jawną destrukcją etyki .
W społeczeństwach zamkniętych chodzi o to aby się przystosować i kontynuować .
Pewnie dlatego jest tam o wiele mniej konfliktów pokoleniowych .
Możliwość wyboru jest po prostu mniejsza .

Inny przykład :
Na stronie 106 piszą tak : jedna trzecia 88 latków stwierdziła , że jest bardzo szczęśliwa …
Zapewne byli to ludzie bogaci i zdrowi , lub co najmniej posiadający kochające , stabilne rodziny .
To ogólny stan zdrowia okazał się czynnikiem ważniejszym niż rok urodzenia …
Przecież ogólny stan zdrowia jest wynikiem dobrobytu . Tak stan zdrowia fizyczny jak i psychiczny .
To jest tak oczywiste , że aż mi dech zapiera kiedy czytam podobne brednie .
Człowiek niepełnosprawny żyjący w dobrobycie może przez wiele lat zachować radość i satysfakcje z życia – zupełnie inaczej niż człowiek żyjący w skrajnym ubóstwie .

Inny przykład :
Na stronie 109 ( zdolności twórcze) : Badania nad zdolnościami twórczymi wskazują jednak , że w niektórych sferach na przykład w literaturze ( zwłaszcza pisarze) ale także w naukach historycznych – wielu ludzi największą sprawność osiąga około 50 roku życia albo nawet zdecydowanie później .
Przecież to jest wnioskowanie na podstawie nie reprezentacyjnej grupy … !!!
Biorąc pod lupę 1 000 000 społeczność … ilu osobników to pisarze i historycy ?
Jakie kryteria przyświecały tym którzy oferują nam tego typu wnioski ?
Najgorsze jest to , że panowie profesorowie zarzucają pani Kubler-Ross ( DABDA czyli zaprzeczenie, złość , targowanie się , depresja , akceptacja ) że bazowała na tendencyjnych próbkach , subiektywnych obserwacjach ..
A oni sami … na czym bazowali ???
Na pisarzach i historykach …
To przerażające !!!

I taka książka jest promowana jako pożeracz mitów i oczywistości ???
Głównym argumentem stosowanym przez panów profesorów do rozprawienia się z mitami jest : Nie zawsze , nie wszędzie , nie wszyscy …
To jednak o wiele za mało tym bardziej , że merytoryczna argumentacja często polega wyłącznie na tym , że przedstawia się równie wątpliwe i wybiórcze , subiektywne interpretacje .
Maciek Wieczorek