Traktat polsko-litewski z 1994 r. zagwarantował przedstawicielom mniejszości polskiej na Litwie i litewskiej w Polsce "używania swoich imion i nazwisk w brzmieniu języka mniejszości narodowej", zapowiadając równocześnie, że "szczegółowe regulacje dotyczące pisowni imion i nazwisk zostaną określone w odrębnej umowie".
Od chwili ratyfikacji traktatu obywatel litewski Kovalskis - jeśli chce - może nazywać się "Kovalski", tyle tylko, że będzie się pisał przez "v", a nie przez "w", bo tej litery nie ma w litewskim alfabecie. I na odwrót, Litwin, obywatel polski, dotąd nazywający się Makowski, może - zgodnie z brzmieniem swego języka ojczystego - nazywać się "Makauskas". Dotąd jednak nie została podpisana zapowiedziana traktatem 17 lat temu umowa o pisowni nazwisk. W Polsce jednak się o tym nie mówi. Oczekuje się od Litwinów, że jednostronnie uregulują sprawę pisowni polskich nazwisk.
Nawiasem mówiąc, pod polskim naciskiem rząd litewski projekt takiej ustawy przygotował, ale Sejm jej nie uchwalił, w związku z czym obraziliśmy się na... litewski rząd.

W Polsce Litwini mogą rzekomo pisać nazwiska w pisowni języka litewskiego; nie jest to ścisłe, o czym za chwilę. Umowy nie próbuje negocjować żadna ze stron od 1998 r. Prób poniechano, kiedy strony przedstawiły sobie wzajemnie sprzeczne wstępne jej projekty. Od tego czasu Warszawa oczekuje, że sprawę - w sposób nas satysfakcjonujący - załatwi Wilno.

W Polsce, Litwini-obywatele polscy wprawdzie mogą używać nazwisk w brzmieniu i pisowni języka litewskiego, ale tylko w jednej męskiej formie, tej samej dla mężczyzn, mężatek i panien. Żona pana Makauskasa może nazywać się jak on "Makauskas", a nie "Makauskiene", jak tego wymaga reguła języka i litewski obyczaj. Ich córka też nie może nazywać się Makauskaite. To tak, jakby naszego Nowaka nazwać "Nowakówną".

W odpowiedzi na interpelację polski minister spraw zagranicznych pisze dowcipnie: "Jeżeli obywatel polski narodowości litewskiej przedłoży litewski akt stanu cywilnego, w którym nazwisko wpisane będzie z uwzględnieniem jednej z trzech form różnych: dla mężczyzny, kobiety zamężnej i panny, taki zapis nazwiska znajdzie się również w polskim akcie stanu cywilnego". Skąd urodzona w Puńsku czy Sejnach obywatelka polska przed wydaniem jej polskiego aktu stanu cywilnego ma dysponować takim aktem litewskim? Ma z nim w ręku przyjść na świat? Skąd wychodząca za mąż, stająca przed urzędnikiem stanu cywilnego lub proboszczem przedstawicielka mniejszości litewskiej ma mieć litewski akt stanu cywilnego z nazwiskiem otrzymanym po mężu, w jego litewskiej formie? Tego minister nie wyjaśnia.

Zespół Szkół Ogólnokształcących w Puńsku jest jedyną ponadgimnazjalną szkołą z litewskim językiem nauczania w Polsce. W ubiegłym roku obchodziła jubileusz 50-lecia swej działalności. Uczy się w niej 104 uczniów, pracuje 15 nauczycieli. Wszystkie przedmioty, oprócz historii, georgrafii i języków, są wykładane po litewsku. Uczniowie uczą się z polskich podręczników, według programów nauczania, zatwierdzonych przez Ministra Edukacji. Dodatkowo wykładana jest historia i geografia Litwy.

W szkołach z nauczaniem w języku mniejszości zajęcia prowadzone są w tym języku, z wyjątkiem zajęć obejmujących: w szkole podstawowej, w I etapie edukacyjnym - edukację wczesnoszkolną w zakresie nauczania języka polskiego. W II etapie edukacyjnym - po polsku nauczany jest język polski, historia i geografia Polski. W pozostałych szkołach (ponadgimnazjalnych) po polsku uczy się polskiego, historii i geografii Polski.

Jak widać, po litewskiej reformie, szkoły mniejszości narodowych pod względem liczby przedmiotów nauczanych w języku państwowym upodobniły się do szkół mniejszości narodowych w Polsce.