Tak się niezwykle złożyło, że zaraz po "Ewolucja jest faktem" Coyna sięgnąłem po najnowszą książkę mojego ulubionego pisarza (postanowiłem już tak o nim mówić, a co). Ów pisarz, niejaki pan Dawkins jest też naukowcem, a ściślej rzecz biorąc biologiem. Ciężko doprawdy orzec, który z tych talentów skrzy się jaśniej. Dzieło przełożył w błyskawicznym tempie Piotr J. Szwajcer i okrasił przypisami. Choć Dawkins stwierdza, iż ewolucja jest tak samo faktem, jak prawdziwość heliocentryzmu w obrębie Układu Słonecznego, zaś kreacjonizm tak samo bzdurą, jak mit o będącej w środku Układu Słonecznego Ziemi (najlepiej jeszcze płaskiej), to w dwudziestym pierwszym wieku nie brakuje ludzi, którzy są kreacjonistami i "nie wierzą" w ewolucję. Oczywiście autor również nie wierzy w ewolucję, gdyż - jak stwierdził w tytule swojej książki Coyne (który zyskał ogromną przychylność Dawkinsa i zainspirował go do dzieła o podobnej tematyce), ewolucja jest faktem. A w fakty oczywiście nie trzeba wierzyć, czy też nie wierzyć. One po prostu są. Taka już ich natura. Absurdalność ignorancji wielu przedstawicieli naszego gatunku (a zaliczają się do nich "profesorowie" jak choćby "dendrolog" Giertych) ilustruje Dawkins licznymi metaforami, odnoszącymi się do dziedzin bardziej humanistycznych, takich jak choćby historia Rzymu, czy też filologia klasyczna. Jedną z cenniejszych obserwacji wielkiego Oksfordczyka jest obalenie manii szukania "ogniw pośrednich". Jak zauważa Dawkins, każdy organizm stanowi ogniwo pośrednie w ewolucji (przynajmniej, o ile ma nadzieję na potomstwo), zaś dzieci różnią się od rodziców mniej niż inni przedstawiciele tego samego gatunku, zawsze też należą do tego samego co mama i tatuś gatunku. Dopiero z szerokiej perspektywy widać, że coś się zmienia. Idąc dalej za swymi "Opowieściami przodków" autor podkreśla fakt, że każda żywa istota na tej planecie ma wspólnego przodka z każdą inną żywą istotą (na tejże planecie). Tym nie mniej nie występują w związku z tym ani kaczkodyle (w zdjęciach do książki pojawia się reprodukcja krawatu w kaczkodyle), ani też małpożaby, ani też małpie matki rodzące ludzkie dzieci (których kreacjoniści rządają od ludzi myślących). W temacie "luk w ewolucji" autor zauważa, że nawet bez żadnych świadectw kopalnych ewolucja byłaby faktem dla każdej uczciwej osoby. Geny są kroniką każdego gatunku. Rozmieszczenie zwierząt świadczy o długiej historii planety, okraszonej ruchem płyt tektonicznych. W dziedzinie paleogeografii Dawkins nie usiłuje jednak rywalizować z Coynem, który przedstawił tego typu typu zagadnienia w doskonały sposób.

Zaczynając lekturę można mieć wrażenie, iż autor czyni ukłon w stronę chrześcijan łaskawie zezwalających na ewolucję w swojej dbającej przede wszystkim o transcendetny deal dogmatyce. Jednakże zdanie po zdaniu okazuje się, iż ów kompromis katolików i niektórych protestantów jest tylko i wyłącznie pewnego rodzaju jezuicką strategią (na zasadzie "cel uświęca środki"). Zerwanie z dosłownością Genesis (ale nie innych, "marchewkowo na oślich" ksiąg) traktowane jest przez bardziej elastycznych chrześcijan jako "mniejsze zło", choć oczywiście łatwo przypuszczać, iż wielu z nich ucieszyłoby się, gdyby księga Genesis nie musiała być brana w cudzysłów. Wobec owej jezuickiej postawy zachęta Dawkinsa do szerzenia w takim razie "uznanej" prawdy o ewolucji skierowana do "łaskawych dla ewolucji" duchownych brzmi jak szczególnie wyrafinowana złośliwość, nie z winy Dawkinsa oczywiście (choć nie można mu, dla odmiany, nie przypisać tu pewnej zasługi, cennej choćby dla każdego, kto ma rybkę Darwina).

Pierwsze karty książki poświęca uczony rozważaniom na temat znaczenia terminów "fakt" i "teoria". Nie stwierdza, tak jak prostoduszny Coyne w tytule, iż "ewolucja jest faktem". Autor wie, że dla poszukiwaczy dziury w całym fakty istnieją tylko w matematyce (przykładowo - "przy założeniu, że trójkąt możemy powiedzieć z całą pewnością, że trójkąt jest trójkątem, czyli że działa twierdzenie Pitagorasa i jest ono faktem (przy czym trójkąt w naturze nie występuje wcale)"). Jako, że Dawkins dedykuje swoją książkę w dużej mierze (matafizykointeresownie)głuchym na wszystko poszukiwaczom dziur, jego wywód na temat ewolucji, która NIE JEST TYLKO TEORIĄ, stanowi sam w sobie bezcenny wkład w rozwój intelektualny czytającego - polecam gorąco.

Często stykam się z pytaniem, iż skoro tylko jacyś amerykańscy fundamentaliści i ich muzułmańscy koledzy po fachu są kreacjonistami, to po co u nas, w Polsce, czy też w Europie, takie książki? Po co wyważać otwarte drzwi? Ależ one wcale nie są otwarte. Kreacjonizm w Europie ma się bardzo dobrze i narasta. Kreacjonistyczni kaznodzieje otrzymują dotacje aby głosić swoje "prawdy". My też im płacimy. Niektórzy (a jakże by inaczej) podejrzewają imigrantów z państw islamskich. Jednakże nasza wspaniała ojczyzna pokazuje, iż nie trzeba. Polacy są w ścisłej czołówce kreacjonistów, w Europie tylko Turcja nas wyprzedza (dobrze, że Sulejman Wielki nie żyje, bo by się załamał). Kreacjonistami bywają profesorowie medycyny, a także innych nauk przyrodniczych, jak choćby profesor dendrologii imć pan Giertych. Moim zdaniem, skoro kierowcę autokaru, który celowo rozwali swój pojazd i uszkodzi przebywających w nim pasażerów skazuje się na zawodowy niebyt, czas zacząć odbierać uprawnienia do wykonywania zawodu lekarzom i biologom kreacjonistom. Nie od rzeczy byłyby też procesy przeciwko nim, inicjowane choćby przez ich studentów. Chciałbym kiedyś zobaczyć sowite odszkodowania wypłacane przez takich oszustów. Wszystko wskazuje na to, że "Najwspanialsze widowisko" jest u nas potrzebne, tak samo jak wszędzie indziej, zaś Dawkins, jak to już ma w swoim zwyczaju, poza dość smutnym w sumie obowiązkiem walki z zakłamaniem "etyków ducha" i ciemnotą ich owieczek, ukazuje w książce wiele rzeczy nowych, odkrywczych i bezcennych. Ewolucja w jego refleksji staje się wspaniałym wehikułem niosącym nas wszystkich w obszary zupełnie świeże i godne odkrywania.