Tomoyuki Yamashita, japoński generał, maestro blitzkriegu w dżungli, dowódca japońskiej 8 armii, która w dniu 8 grudnia 194 1 roku zaatakowała Płw. Malajski z baz we francuskich Indochinach – w ciągu 70 dni zajął cały półwysep oraz zmusił do kapitulacji Singapur, brytyjską twierdzę i bazę marynarki wojennej, mającą kluczowe znaczenie dla kontroli całego obszaru Malajów. Do niewoli pomaszerowało ok. 130 tysięcy żołnierzy wojsk brytyjskich – co było największą kapitulacją wojska brytyjskich w dziejach. Ów oszałamiający sukces zaskarbił mu zaszczytne miano „Tygrysa Malajów”, Churchill zaś nazwał ową kapitulację największą hańbą Brytyjskiego Imperium. Po kampanii malajskiej tygrys został przesunięty do Mandżukuo jako dowódca tamtejszej I armii japońskiej i dopiero w 1944 r. - gdy zaczęło się dziać źle na frontach Imperium Japońskiego – został ściągnięty do Filipin z zadaniem obrony tego archipelagu. Yamashita skutecznie bronił się aż do września 1945 r. stosując w błyskotliwy sposób taktykę „aktywnego odwrotu”. Skapitulował przed oddziałami alianckimi w dniu 2 września 1945 r.
Z końcem października 1945 r. Yamashitę postawiono przed amerykańskim trybunałem militarnym w Manili, oskarżając go o popełnienie zbrodni wojennych względem jeńców i ludności cywilnej tak podczas kampanii malajskiej jak i – przede wszystkim - podczas obrony Filipin. Obrona wykazała dobitnie, iż liczne zbrodnie zostały co prawda popełnione podczas obydwu kampanii – jednakże Yamashita nie miał z nimi nić wspólnego, bo po pierwsze nie wydał rozkazu ich popełniania, nie przyzwalał na nie, nie mała często ( podczas kampanii filipińskiej) kontaktu z oddziałami, które dopuściły się zbrodni, karał żołnierzy japońskich, którzy takowych się dopuścili i o których powziął stosowną wiadomość.
8 grudnia tego roku sąd uznał generała za winnego zarzucanych mu czynów i skazał go na śmierć. Apelacje od wyroku do gen. Mac Arthura, Najwyższego Sądu Filipin oraz Najwyższego Sądu USA nie zostały uwzględnione. 23 lutego 1946 r. Yamashita został stracony.
Proces „Tygrysa Malajów” uchodzi za typowy „małpi sąd”, tak ze względu na niezwykle krótki czas jego trwania jak i - przede wszystkim – z powodu skandalicznie bezzasadnego odrzucenia i nieuwzględnienia bardzo wartościowych i merytorycznie bardzo zasadnych argumentów obrony generała. Harry E. Clarke – szef zespołu obrońców Yamashity – oświadczył że: „ Oskarżonemu nie zarzuca się ze coś zrobił albo że czegoś nie zrobił, zarzuca mu się iż był kimś. Amerykański system prawny nie uznaje takiej zasady względem swojego własnego personelu militarnego. Nikt nigdy nie ośmieliłby się nawet zasugerować, iż amerykański generał dowodzący wojskami okupacyjnymi staje się automatycznie przestępcą, za każdym razem, gdy jakikolwiek żołnierz będący pod jego komendą dopuszcza się pogwałcenia prawa. Dany człowiek nie może odpowiadać za czyny innych”. Allan Ryan – były prokurator amerykański, spec od zbrodni wojennych stwierdził, iż z rozkazu pięciu amerykańskich generałów ( trybunał ,militarny) gen. Mac Arthura oraz Sądu Najwyższego USA, gen. Yamashita został pozbawiony życia za czyny swoich żołnierzy, których on nie aprobował, a w wielu wypadkach w ogóle nie miał o nich żadnej wiedzy. W Sądzie Najwyższym USA, dwóch sędziów zgłosiło votum separatum od odrzuconej apelacji wzniesionej przez obronę generała. Podnieśli w nim, iż proces Yamashity był parodią wymiaru sprawiedliwości, aktem ślepej zemsty, pogwałceniem praw człowieka. Amerykański Sąd Najwyższy nigdy nie doprowadził do weryfikacji wyroku śmierci na japońskim generale. Co gorsza wyrok ów stał się podstawą ustanowienia instytucji „precedensu Yamashity” w prawie międzynarodowym – na podstawie którego możliwym jest stawianie zarzutów i skazywanie na surowe wyroki dowódców wojskowych, którzy nie wydali rozkazu swoim podkomendnym popełniania zbrodni, nie przyzwalali na nie swoją bierną postawą, nie mieli wiedzy o nich, nie byli w stanie im przeciwdziałać. Precedens ów został włączony do Konwencji Genewskich i był wielokrotnie w praktyce stosowany przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla Byłej Jugosławii. Fakt, iż instrument prawny jak powyżej jest częścią prawa karnego międzynarodowego oraz – co tym bardziej dramatyczne – jest często stosowany, stanowi totalną kompromitację i pogwałcenie podstawowych zasad prawnych oraz – przede wszystkim – zarówno zasad logiki i etyki.
W swoim ostatnim słowu, wygłoszonym tuż przed jego powieszeniem w dniu 23 lutego 1946 r., gen. Yamashita bardzo wysoko ocenił wysiłki amerykańskiej obrony w trakcie jego procesu i złożył słowa osobistego podziękowania każdemu z członków zespołu obrońców.


lawofwar.org/Yamashita Commission.htm