Skromny esej, takie jakby krytyczne spojrzenie maturzysty na rówieśników-licealistów. Praca wysłana na konkurs jakiś już czas temu. Czy prawdziwy czy zbyt jadowity oceńcie sami. Nie jest w całości, był za długi.

Haha, przecież ja w życiu nie przeczytałam żadnej książki - odpowiedziała mi kiedyś XXX o beztroskim, promiennym uśmiechu absolutnie nieskażonym odrobiną myślenia, na moje ambitne pytanie o ulubionych autorów. No proszę, oto na mojej drodze kolejny geniusz, który, pozostawiając w głębokim poważaniu pozytywistyczne starania o "ukulturalnianie warstw upośledzonych", zwraca się z pełną świadomością, dumą i radością wprost w szeroko otwarte ramiona wtórnego analfabetyzmu. Może to ja zbyt wiele wymagam przy swojej ocenie ludzi, nie każdego w końcu muszą fascynować małe, czarne, fikuśnie poskręcane robaczki rozrzucone po białej kartce, dość gorzką jednak wydaje mi się myśl, że słowa Stanisława Lema przytoczone w tytule tej pracy są bardzo często boleśnie prawdziwe i aktualne.
Margaret Mead określiła dzisiejsze społeczeństwo jako prefiguratywne, czyli takie, w którym ludzie młodzi gwałtownie kreują swój własny nowy świat, nie posiłkując się wzorcami nie tylko z odległej przeszłości, ale nawet tymi sprzed paru lat. Ma ten stan rzeczy swoje dobre strony, muszę to przyznać w szczególności ja, jako osoba o poglądach tak oddalonych od konserwatyzmu, jak tylko jest to możliwe, jednocześnie jednak może to być powodem pogardy dla rad przynajmniej części wcześniejszego pokolenia, która stara się propagować jaki taki kult wiedzy zaczerpniętej z książek zastępowanych dziś coraz częściej przez, o zgrozo, audiobooki lub streszczenia z klp.pl.
(...)
Można przyjąć, że podczas gdy z braku autorytetów oraz wyniesionych z domu nawyków dokonuje się powolna degradacja pewnej części młodzieży, całe bogactwo swoje przed nimi roztacza Internet. To właśnie za jego pośrednictwem przekazywane są wszystkie mądrości młodego pokolenia, na popularnych stronach typu demotywatory.pl i kwejk.pl, na których jest tyle tekstu, żeby przypadkiem się nie zmęczyć. Jak dużo czasu spędzić można przewijając bezmyślnie stronę pełną idiotycznych kolorowych obrazków? I jak bardzo zatracić można przez to swoją osobowość? Dużo mówi się o tym, że Internet ma swoje dobre strony - nigdzie więcej nie można odnaleźć takiego ogromu artykułów, informacji, aktualności ze świata, to prawda. Spójrzmy jednak prawdzie w oczy - większość nastolatków siada do komputera nie po to, by rozwijać swoje zainteresowania, ale żeby przejrzeć jakąś kiczowatą stronę z "wybitnie wymagającym" przekazem kształtującą kolejne ludzkie ameby. Jednocześnie tworzy się ubogi językowo slang, w którym jedno słowo ma wiele znaczeń (żeby przypadkiem nie musieć zapamiętać ich zbyt wiele) a wulgaryzm przestaje być tylko efektywnym środkiem stylistycznym używanym od czasu do czasu dla dodania wypowiedzi pikanterii czy też podkreśleniu rożnego rodzaju emocji.
Nie sposób pominąć w rozmyślaniach na temat ewentualnego upadku słowa czytanego nader gwałtownego rozwoju kinematografii. Nie ujmując, rzecz jasna, kultowym perełkom takim jak Powrót do przyszłości Roberta Zemeckisa czy Indiana Jones z fenomenalnym Harrisonem Fordem w roli głównej trudno zaprzeczyć, że fani ruchomego obrazu z roku na rok zalewani są powodzią bezwartościowych produkcji, które tak naprawdę do ich umysłów nic nowego nie wnoszą, a czasem nawet odmóżdżają. Jeżeli dodać do tego sukces dubbingu i tak często spotykaną niepopularność napisów których oczywiście nie chce się czytać otrzymujemy obraz katastrofalny. Czytając książkę mogą natknąć się na pewne trudności ludzie bez wyobraźni - tekst nie tylko ją kształtuje, ale także jej wymaga. Wychowując się wyłącznie na filmach, w których każda kreacja postaci czy otoczenie podane są jak na tacy umysł odzwyczaja się od kreatywnego myślenia - dlatego pozostaję zwolennikiem opcji, która zakłada przeczytanie książki przed obejrzeniem filmu i tym samym skonfrontowanie swoich własnych wyobrażeń o bohaterach z tymi, które narzuca reżyser, jednak nie jest to opcja szczególnie popularna - film jest krótszy, mniej wymagający, przyprawiony zapierającymi dech w piersiach efektami specjalnymi, których niestety ubogi umysł nie jest w stanie stworzyć sobie w swojej głowie.
Nie tylko jednak młodzież nie czyta. Dorosłych, którzy nigdy z własnej woli i bez przymusu nie wzięli do ręki książki jest bardzo wielu, we wszystkich zawodach, nawet wśród nauczycieli. W wielu zawodach, także tych, które, wydawałoby się wymagają szczypty intelektualizmu trudno napotkać ludzi rzeczywiście inteligentnych, kreatywnych, o bujnej osobowości i wyobraźni. Jak to powiedział mi kiedyś z ironią znajomy pracujący jako psycholog sądowy na moje ambitne plany pracy w pewnej instytucji: "I co ty tam będziesz robić? Będziesz do nich mówić w języku, którego nie rozumieją. Myślisz, że znajdziesz tam literatów, z którymi porozmawiasz o Wolterze?"(...)
Zostawiając jednak na chwilę ponury obraz roztoczony przeze mnie powyżej zwrócić się należy ku tym, którzy cały czas odnajdują ogromną przyjemność w czytaniu książek. (...) Czy wobec tego możliwym jest, aby kiedyś, w odległej przyszłości obraz zupełnie wyparł z kultury słowo pisane? Pomimo nakreślonej przeze mnie gorzkiej i bezwzględnej refleksji na temat swoich rówieśników (i nie tylko) - trudno mi w to uwierzyć. Ludzie, którzy nie czytają byli zawsze, są i będą.(...) Jednocześnie zawsze istnieć będą osoby o szerokich horyzontach, ludzie ciekawscy, ludzie o niebanalnych zainteresowaniach wykraczających poza najnowsze plotki o tym, z kim spała a z kim nie spała Megan Fox i czy rzeczywiście Kate Moss używa kremów za pięć tysięcy (czym zapchane są kolorowe czasopisma, obraźliwie według mnie nazwane kobiecymi). Będą oni musieli znieść wokół siebie geniuszy podobnych temu przytoczonemu na początku, jednak nigdy nie dopuszczą do tego, aby słowo pisane zniknęło z naszej kultury zastąpione przez kiczowate obrazki.