Licencja na rodzicielstwo - Etyka czy etyka?

Słyszałem historię o jednym z profesorów filozofii, który zadał swoim studentom następujące pytanie:
- czy odebralibyście prawo do posiadania dzieci rodzinie patologicznych alkoholików wychowujących w biedzie gromadkę dzieci ?
Część studentów odpowiedziała, że lepiej byłoby, gdyby tacy ludzie nie mieli prawa do posiadania dzieci.
Wtedy profesor powiedział, że w ten sposób świat utraciłby twórczość Beethovena.
W moim odczuciu, ta historyjka mocno trąci demagogią. Usprawiedliwieniem może być to, że przypuszczalnie została skonstruowana w celu uruchomienia procesów myślowych u zaspanych studentów oraz wskazania dylematów etycznych związanych z wpływem zasad społecznych na prawa jednostki.
Nie chcę aby przypięto mi łatkę sympatyka eugeniki dlatego pozwolę sobie na przywołanie głosu znanego filozofa prawa Hugh LaFollette'a, który w swojej pracy ( Licensing Parents 1) zadaje pytanie, czy nie powinniśmy jako społeczeństwo przekroczyć kolejnej granicy rozwoju społecznego i w pierwszej kolejności wziąć pod uwagę dobro dzieci. Efektem takiego działania byłoby wydawanie licencji na posiadanie dzieci. LaFollette w swojej pracy podejmuje czysto praktyczny aspekt tej koncepcji, zakładając, iż każde zajęcie mogące w sposób znaczący szkodzić społeczeństwu, powinno być licencjonowane. Bazując na porównaniu do zawodu lekarza, prawnika czy kierowcy, wyprowadza logiczną analizę kryteriów wskazujących za i przeciw takiemu rozwiązaniu. Zwraca uwagę, iż koncepcja nie ma na celu ograniczenie praw rodziców a jedynie zabezpieczenie praw przyszłych dzieci. W pierwszej części przedstawia kryteria jakie powinni spełniać rodzice. W drugiej części wysuwa pięć zarzutów przeciwko licencjonowaniu rodziców. Są to kolejno:
1. Niemożność ustalenia prawidłowych kryteriów określających dobrego rodzica,
2. Trudność w ustaleniu kto będzie potencjalnie złym rodzicem,
3. Możliwość nieumyślnego nadużywania testu przez urzędników,
4. Możliwość umyślnego nadużywanie testu przez urzędników,
5. Brak możliwości odpowiedniego, racjonalnego i sprawiedliwego egzekwowania takiego programu.
Niezwykle prosto i efektownie rozprawia się z zarzutami przeciw koncepcji licencjonowania rodziców, krok po kroku udowodniając słuszność swojej tezy. Stwierdzając tym samym brak racjonalnych i niepodważalnych kryteriów mogących negować tezę licencjonowania rodziców.
Na koniec Hugh LaFollette przywołuje analogię do adopcji - gdzie już od dawna każdy człowiek (każde małżeństwo), który chciałby adoptować dziecko musi przejść przez szereg badań, testów i szkoleń. Musi wykazać się stabilnością emocjonalną oraz finansową. Musi posiadać lokal (dom czy mieszkanie), w którym będzie bezpiecznie i w odpowiednich warunkach wychowywać adoptowane dziecko. Na dodatek są dość ściśle określone ramy wieku jaki jest dopuszczalny dla adopcyjnych rodziców.
Dlaczego więc dziecko które nie jest "nasze" ma większe prawa od dziecka które jest "nasze" ? Lub może inaczej zadane pytanie o tym samym przekazie - Dlaczego nie musimy wykazać się żadną wiedzą, możliwościami , stabilnością "robiąc" sobie "swoje" dzieci a gdy chcemy zostać rodzicami adopcyjnymi to te wymagania są ustalone tak aby maksymalnie zabezpieczyć dobrostan adoptowanego dziecka ?
W mojej ocenie w podsumowaniu rozważań Hugh LaFollette ( Licensing Parents) pojawia się pytanie ;
Co jest bardziej etyczne - uwzględnianie praw rodziców do "posiadania" dzieci czy też poprzez licencjonowanie rodziców uwzględnienie prawa godnego życia dla nowego człowieka ?
Dyskusje na ten temat bardzo rzadko pojawiają się wśród wątków rozmów dotyczących wizji nowoczesnego rodzicielstwa. W przestrzeni publicznej ten temat jest tabu. Nawet prace wielkiego mistrza filozofii prawa Joela Feinberga głoszącego prawo dzieci do otwartej przyszłości (The Child's Right to an Open Future) nie przebijają się przez istniejące ramy kulturowe, pozostając tematem poruszanym na poziomie spotkań naukowych lub rozprawek filozoficznych.
Od wielu lat problem dotyczący jakości wychowania jest zauważany również przez różne agendy badające sytuację dzieci w krajach rozwiniętych i rozwijających się. Trafiłem na informację o badaniu przeprowadzonym prze UNESCO wg którego ponad 200 mln dzieci jest ofiarami wychowania szkodzącego ich psychofizycznemu rozwojowi. Przy czym podana liczba dotyczy tylko dzieci z krajów rozwiniętych.
Aby pojąć wagę poruszanego problemu trzeba otworzyć oczy i zrozumieć wpływ jakości wychowania na poziom społeczeństwa. Koszty społeczne związane z przestępczością, wykluczeniem całych grup społecznych, kosztami leczenia uzależnień, dysfunkcji oraz wielu chorób są ściśle i bezpośrednio powiązane z jakością wychowania w pierwszych latach życia człowieka. Jakość wytworzonych więzi oraz rozwoju kluczowych rejonów mózgu odpowiada również za poziom świadomości społeczeństwa.
Już od kilku dziesięcioleci z całą stanowczością można stwierdzić, że żaden człowiek nie rodzi się z genami zła. To, czy stanie się jednostką psychopatyczną, czy jednostką o wysokim poziomie empatii, jest uzależnione od wpływu środowiska ( głównie rodziny) na poszczególne etapy rozwoju jego mózgu. Ten proces zaczyna się jeszcze w łonie matki i trwa aż do pełnego uformowania połączeń neuronalnych. Każdy z kosztów i benefitów społecznych ma swoje źródło w pierwszych latach życia człowieka. Żeby przedstawić benefity społeczne wynikające z wprowadzenia takiej zmiany kulturowej, wystarczy dokonać porównania z efektami wprowadzenia powszechnej edukacji albo powszechnego dostępu do opieki zdrowotnej.
Pozostaje pytanie czy nasze społeczeństwo, zamroczone konsumpcjonizmem oraz kolejnymi rewolucjami technicznymi i społecznymi, jest gotowe zmierzyć się z tak poważnym wyzwaniem jakim jest tak fundamentalna zmiana kulturowa.
link:
www.hughlafollette.com/papers/lic-par.htm