W 1939 r., filozof, profesor Wincenty Lutosławski, przyjaciel i doradca najbliższy Romana Dmowskiego do spraw ideologicznych, wydał broszurę pt "Posłannictwo narodu polskiego" - w którym, między innymi, znalazł się następujący passus:

"Do polskiego narodu należą spolszczeni Niemcy, Tatarzy, Ormaine, Cyganie, Żydzi, jeżeli żyją dla wspólnego ideału Polski....Murzyn lub Czerwonoskóry może zostać prawdziwym Polakiem jeśli przejmie duchow edziedzictwo narodu poslkiego, zawarte w jego literaturze, sztuce, polityce, obyczajach i jeżeli ma niezłomną wolę przyczyniania się do rozwoju bytu narodowego Polaków".

Przypominam ten pogląd - ponieważ ciagle nagminnym procederem, uprawnianym także przez niedokształconych (lub motywowanych ideologicznie) historyków, jest beztroskie przypisywanie polskiemu ruchowi narodowemu (endecji) rasizmu - jako jego immanentnej cechy, upodabniającej go do niemieckiego nazizmu. Nic bardziej błędnego. Oczywiście ,na poziomie praktyki, ów rasizm pojawiał się dosyć często - ale doktrynalnie nie można o nim mówić. Zresztą czołowi narodowcy swym pochodzeniem potwierdzali - w jakiejś mierze - zasadność tego poglądu, bo roiło się wśród nich od osób pochodzenia żydowskiego i niemieckiego. Dla polskich narodowców rasa miała drugorzedne znaczenie, o ile wogóle jakiekolwiek. Liczył się "duch". Dla większości z nich ów "duch" żydowski był nieompatybilny z istotą ducha polskiego i jako taki szkodliwy dla sprawy polskiej. Stąd u endeków niechęć czy wrogość do Żydów. Ale to nie był antysemityzm - zakładający uprzedzenie rasowe. Był to antyjudaizm/antytalmudyzm. Zresztą spotykany nie tylko u endeków ale także wśród innych ugrupowań, szczególnie wśród ludowców.