Chciałbym parę słów napisać na temat, który jakoś wiąże się z ostatnim głośnym zamachem w Paryżu, ale pozostaje raczej w tle obecnej gorączki medialnej. Częściej go są skłonni podejmować obrońcy religii i "wartości" religijnych, niż ci, którzy skupiają się na kulturowym dramacie, który od pewnego czasu przeżywa Europa a w którym ten bezprzykładny w dziejach powojennej Europy barbarzyński akt skierowany przeciwko wolnej prasie stał się punktem zwrotnym, po którym już nic nie będzie takie jak dawniej, w świecie mediów przynajmniej.

   Chodzi mi o to, że pomijając ludzki dramat (o ile można w tych rozważaniach zupełnie o tym zapomnieć) to zdarzenie w przeraźliwym dość świetle postawiło ciekawy problem na styku kwestii obrażania uczuć (różnych, nie tylko religijnych) motywowanych ideologicznie, ale też i ideologicznej motywacji obrażania, poczucia dobrego smaku i granic wolności słowa.

   Jeśli ktoś zadał sobie trud obejrzenia na grafice Google różnych rysunków pochodzących z okładek i zawartości różnych numerów "Charlie Hebdo", zauważy, że humor tam prezentowany miał nader często wymiar analno-genitalny i należał do kategorii dowcipów, których się nie dyskutuje w dobrym towarzystwie ani przy jedzeniu. To wprawdzie wpisuje się w swoiście francuską tradycję sięgającą jeszcze czasów fermentu rewolucyjnego z osiemnastego wieku - ten rodzaj satyry, istotnie doprowadzony przez zabitych rysowników do mistrzowskiej perfekcji celował jak pięść między oczy i odarty był z wszelkiej subtelności czy finezji, aby nawet mało pojętnemu odbiorcy sygnał wysłany przez twórców wraził się głęboko w pamięć. Rzeczywiście, po obejrzeniu niektórych z ich dzieł niemożliwe jest je zapomnieć.

   Ten gruby, brutalny i prostacki styl żartów, w którym centrum grawitacji jest ludzka fizjologia raczej nie może znaleźć uznania wśród odbiorców o bardziej wyrafinowanych gustach. Wydaje się też, że oparty był w dużej mierze na prowokacji doprowadzonej do ekstremum, na które pozwala papierowa przestrzeń brukowego periodyku. I rzeczywiście, chyba sami Francuzi zaczynali być już zmęczeni tą formułą: czasopismo borykało się w ostatnim czasie z problemami finansowymi i miało w najbliższych tygodniach zwrócić się do swoich sympatyków z prośbą o wpłaty na konto (gazeta nie publikowała reklam).

   Gdyby tak było, że ten rezerwat zwykle niesmacznego, a rzadziej rzeczywiście dość śmiesznego, choć mocno pieprznego humoru, zginął wskutek utraty czytelników, nikt na świecie by się tym nie przejął a i ja bym z pewnością nie dowiedział się o istnieniu takiej gazety i ten post by nie powstał. Gdybym był medioznawcą i zajmował się współczesną satyrą we Francji, mógłbym skonstatować, mówiąc jęzkiem tych rysunków, że "przegięli pałę" i dostali za swoje. Bo przeginali, i to ostro.

   Ale przecież nie tak, jak ci, którzy dokonują masakry, nie tylko na tych ludziach i gazecie, ale pośrednio na całym dziennikarskim świecie Europy. Teraz więc można tylko solidaryzować się z tymi, którzy uważają, że należy bronić wolności słowa - ale nie wiem, czy po tak symbolicznym wydarzeniu znajdzie się wielu, którzy będą mieli dość determinacji w tym wysiłku, aby nie tylko zrównoważyć, ale pokonać tę determinację, którą posiadają Asasyni.

   Bo pozytywną rolą czasopism w rodzaju zamordowanego "Cherlie Hebdo" upatruję w tym, że - chociaż posługując się humorem wulgarnym i niskiego lotu - poszerzały przestrzeń wolności ludzi, którzy bynajmniej nie byliby nigdy skłonni do tak śmiałej krytyki jakichkolwiek autorytetów. Są rodzajem parasola, pod którym może rozkwitać "zwykła", codzienna wolność, a zwłaszcza poczucie, że tę wolność mówienia mam, nawet, jeśli nigdy z niej nie skorzystam. Parasola, na który teraz runęła ściana meczetu.

   I jest jeszcze jedna z tytułem tego wątku związana sprawa. Kwestia obrażania w znaczeniu ogólnym - osób publicznych. Na jednej z okładek tego tygodnika pokazany został prezydent Hollande z obnażonym penisem. W polskim prawie zostałoby to potraktowane jako obraza głowy państwa - jest na to paragraf. Skoro tak, można na zasadzie analogii pytać, dlaczegóż to prawo ma chronić w Polsce prezydenta a nie chronić dóbr osób zmarłych, w tym też i tych, które "cieszą" się sławą jako prorocy i święci, czy wielcy narodowi bohaterowie. Czy tego rodzaju zapisy, dotyczące ogólnie obrażania (nie mówię tu o fałszywych twierdzeniach na temat określonych osób, ale o prymitywnych żartach i karykaturach) osób publicznych, które powinny być świadome, że czasy feudalizmu już minęły i muszą ponosić koszty swojej publicznej relacji ze społeczeństwem i całej różnorodności poglądów, które w nim występują, nie stanowią zagrożenia powrotu w dalszej kolejności do regulacji, które z obecnie obowiązującego prawa o ochronie uczuć religijnych uczynią narzędzie światowego dżihadu?

   A czy ten cichy, pełzający dżihad, ukryty pod różnymi frazesami o "różnorodności kultur" (w tym tych skrajnie nietolerancyjnych i niedemokratycznych) nie jest już widoczny w Europie? W zezwalaniu na ubój rytualny, rytualne okaleczanie dzieci, krzyże w szkołach publicznych i publicznych szpitalach czy parlamentach? Czy nie powstaje aby na naszych oczach ciche porozumienie, Nowa Międzynarodówka - religii?