Niedlugo minie rok od czasu, kiedy zetknalem sie z Racjonalista, wiec pora na pewne podsumowanie moich wrazen odnosnie serwisu jako calosci. Nie beda to same superlatywy, gdyz to by oznaczalo, ze cel zostal osiagniety i dalszy rozwoj serwisu i nie mialby sensu. Nalezy jednak podkreslic, iz dobrze jest, ze taki serwis istnieje w polskiej strefie internetu i mam nadzieje, ze zadne okoliczosci polityczne nie przyczynia sie do koniecznosci przeniesienia serwisu za granice. A istnienie jego jest konieczne, gdyz dramatycznie spada jakosc nauczania po roku 89' i zwiazku z tym zanika wiedza i jej umiejetnosc zastosowania. Zapomina sie rowniez o filozofii/etyce czyli wiedzy o relacji czlowieka z otoczeniem i jego postrzeganiem, uwazajac je jako zbedny balast dla mlodego umyslu, traktujac je jednostronnie (w wydaniu czysto chrzescijanskim). Tymczasem ukoronowaniem wiedzy dla mlodego czlowieka powinna byc wlasnie filozofia/etyka, pozwalajace mu odnalezc sie w dzisiejszym swiecie. Rowniez cieszy, ze Racjonalista stal sie jednym z serwisow wspierajacych imprezy naukowe, przyczyniajac sie posrednio do wzrostu zainteresowania takowymi, gdyz jedna ze strategii w walce o byt nauki jest propagowanie informacji. Rowniez publikowane artykuly w serwisie przyczyniaja sie do wzrostu ilosci odwiedzin strony, co jeszcze bardziej ulatwia cel zalozony przez autorow serwisu - propagowanie nauki, choc trzeba przyznac, ze dzialy naukowe jak np: chemia, matematyka, technika, informatyka sa jeszcze slabo rozbudowane. W Racjonaliscie istnieje rowniez mozliwosc aktywnego udzialu internautow w realizacji zalozen serwisu poprzez dostarczanie istotnych informacji o wydarzeniach z kategorii nauki, religii, spraw spolecznych. Pomysl ten na tle innych sewisow polskich jest oryginalny, choc nawiazuje w pewnym sensie do dziela spoleczenstwa internetowego: Wikipedii. Serwis posiada rowniez wlasne forum, gdzie internauci moga sie swobodnie wypowiedziec.
Teraz bedzie nieco dziegciu w beczce miodu. Serwis Racjonalista pierwotnie wyrosl z Klerokracji czyli z jednostronnej krytyki czy tez krytykanctwa duchownych religii rzymsko-katolickiej. Przyczyna tego byly osobiste doswiadczenia autora, wiec mozna powiedziec, ze byl to sposob odreagowania, ktory zaowocowal koniecznoscia wyrazenia swoich mysli. Na dluzsza mete ten pomysl wyczerpalby sie i w sumie nie bylby niczym oryginalnym, gdyz takie serwisy i fora juz istnieja w internecie ("FiM", "NIE"). Czesc z uprzedzen jednak pozostala, co tlumaczy sie dosc metnie antyklerykalizmem, ktory rozumiany jest jako sprzeciw wobec nadmiernemu wplywowi kleru na zycie polityczne kraju. Protest ten aczkolwiek sluszny, moze prowadzic do pewnych nieporozumien, gdyz pojecie to rozumie sie jako frontalny atak przeciwko duchowienstwu jako warstwie spolecznej - tak przynajmniej jest odbierane to slowo. Mimo, ze problem zostal szczegolowo wyjasniony przez MA, przegladajac forum mozna odniesc wrazenie przeciwne. Krytyka przeradza krytykanctwo i ataki ad personam. Czyz taki mial byc tego cel? Przeciez krytykujemy postawe ludzi, a nie ludzi jako takich.
Spor miedzy religia a racjonalizmem jest w zasadzie pozorny, gdyz dotyczy koncow tego samego kija. Sa to rzeczy, ktore nie moga bez siebie istniec tak jak pomiar i jego niepewnosc. Gdybysmy wylacznie bazowali na racjonalizmie bylibysmy maszynami/robotami, dla ktorych nie istnieje pojecie: uczuc, empatii, procesu wyboru. Dlatego tez racjonalisci czynia wybieg zaslaniajac sie humanizmem. Ale humanizm nie oznacza wylacznie racjonalizmu, lecz rowniez akceptacje uczuc - rzeczy nieracjonalnych, gdyz "nic co ludzkie nie jest mi obce". Paradoks? Sprzecznosc?
Racjonalizm i logika, na ktorej one bazuja nie sa wolne od sprzecznosci, co z reszta zostalo matematycznie udowodnione w twierdzeniu Gödla*, zas wynikajacy z tego problem jest znany kazdemu, kto pisal programy (problem zatrzymania programu) i zapoznal sie z ograniczeniami maszyny Turinga. Na poziomie algorytmu nie zostaje popelniony zaden blad, dlatego ani maszyna ani czlowiek nie moga rozwiazac tego problemu. Czlowiek jedynie przyjmie aksjomatycznie, ze blad tutaj jest bledem strukturalnym, ale nie logicznym, zas maszyna nigdy sama nie znajdzie rozwiazania problemu. Logika sama udowadnia, ze nie moze byc niesprzeczna i zupelna zarazem, podobnie jak kazdy system poznania swiata dostepny czlowiekowi. Prawo Gödla znajduje swoje odbicie wszedzie tam, gdzie mamy doczynienia z paradoksem (korpuskularno-falowy, rel. Heisenberga, etyki). Religia zas bazuje na pojeciach nieostrych i niemozliwych do zdefiniowania (Bog) bez wzgledu na przyszly rozwoj nauki czy wiedzy, gdyz jest systemem zupelnym. Dlatego moze istniec pewien stan rzeczy niemozliwy do poznania na drodze logicznej, a pozostajacy w sferze wiary. Czy mozna zatem wierzyc w Boga bedac racjonalista? W zasadzie tak, jesli przyjac, ze Bog jest Tajemnica stanu rzeczy bedacej poza zasiegiem poznannia przy pomocy logiki . Proba odszukania Boga na drodze logicznej musi sie skonczyc fiaskiem, podobnie jak proba odczytania tresci zapetlonych programow w trakcie wykonywania bez koniecznosci ich terminacji. Rzecz staje sie prostsza, jesli przyjac bezosobowosc Boga i odrzucic antropocentryczne rozumowanie (w sensie Bog powiedzial, ze....). Kwestia istnienia/nieistnienia Boga jest sprawa czysto umowna. W zasadzie wykazanie wprost istnienia czegokolwiek nie jest mozliwe do udowodnienia, gdyz caly aparat dedukcyjny i obserwacyjny opiera sie na istnieniu odzialywania, tak wiec bez zalozenia istnienia badanej rzeczy nie mozna uzasadnic wynikow obserwacyjnych, z kolei bez zalozenia mozliwosci obserwacji danej rzeczy, nie mozemy udowodnic jej istnienia, wiec podstawy nauki opieraja sie na wierze w aksjomaty.