czyli:
Wszystek ludzkiey wiedzy na pięć domen hyerarchicznie a subyektywnie podzielony.
(niezbyt odkrywczy szkic, próbujący uporządkować, co się autorowi wydaje, że wie)

Do rzeczy. Ranking otwierają:

1. Prawdy Absolutne (przez wielkie "P" i "A")

Najbardziej cenny gatunek wiedzy. Niestety, trudno w tej domenie o jakieś nietrywialne tezy, nie będące tautologiami z rejonów matematyki i logiki. Trudną do podważenia Prawdą Absolutną będzie (cokolwiek ogólnikowe) stwierdzenie: "istnieje coś". Można zapewne ostrożnie dodać, że: "owo coś jest raczej złożone niż proste". Dalsze jednak próby dookreślenia natury owego "czegoś" wyklucza z dziedziny Prawdy Absolutnej fakt, iż nigdy nie możemy mieć całkowitej pewności co do prawdziwej natury otaczającego nas świata - a to z tej przyczyny, że nigdy nie można wykluczyć ewentualności, iż cała dostępna nam "rzeczywistość" jest symulacją generowaną na jakimś wyższym (prawdziwszym) poziomie "rzeczywistości". Co, zdaje się, możemy zapisać jako kolejną Prawdę Absolutną: "nigdy nie możesz mieć pewności, czy nie żyjesz w symulacji". Uwaga na marginesie: dotyczy to także postulowanych przez teistów bogów, oni też są ograniczeni przez tę nieusuwalną, fundamentalną niepewność.

2. Teorie zweryfikowane empirycznie

Domena nauki. Solidna, twarda wiedza, oparta o powtarzalne wyniki badań. Nie roszcząca sobie pretensji do bycia Prawdą Absolutną, znająca swoje zakresy stosowalności, poziomy ufności, oszacowanie błędów. Zawsze gotowa ustąpić miejsca lepszym (tzn. szerzej stosowalnym, ekonomiczniejszym, dającym precyzyjniejsze prognozy) teoriom. Może nie zawsze bez pewnych oporów ze strony konkretnych ludzi, ale w ostatecznym rozrachunku jednak prąca naprzód dzięki metodzie, która pozwala na redukcję do minimum zakłóceń wynikających z indywidualnych błędów poznawczych. Zaletą nie do przecenienia tej domeny jest fakt, iż jej teorie działają w praktyce i umożliwiają konstruowanie na ich podstawie rożnych użytecznych technologicznych zabawek, jak armaty, telefony komórkowe, komputery czy bomby atomowe.

3. Teorie nie zweryfikowane, falsyfikowalne

Pogranicze nauki. Dziedzina hipotez nie zweryfikowanych pozytywnie, a być może nawet nieweryfikowalnych - posiadających jednak tę zaletę, że możliwym jest zaproponowanie takiego eksperymentu, który mógłby je obalić. Teorie ewidentnie mniej godne zaufania od tych z dziedziny empirii, ale w sytuacji gdy brak lepszych hipotez, mogą stanowić jakiś sensowny punkt zaczepienia do dalszych badań. Obowiązuje tu zasada, że im więcej prób nieudanej falsyfikacji ma na koncie dana teoria, tym lepsze rokowania dla jej poprawności.

4. Teorie niefalsyfikowalne, wewnętrznie spójne

Wychodząc poza obszar falsyfikowalności, żegnamy już definitywnie domenę nauki i wkraczamy w rejony przesądów, spisków i niewidzialnych jednorożców. Absurdem i niepowetowaną stratą czasu byłoby dla naukowca zajmowanie się teoriami tej dziedziny - a to z takiej przyczyny, że dla każdej niefalsyfikowalnej teorii można ad hoc zaproponować tysiąc równie dobrych (czyli niedobrych), niefalsyfikowalnych alternatyw. Teorie takie są już z definicji bezwartościowe poznawczo - nie czynią bowiem żadnych sprawdzalnych prognoz. Najlepsze, czemu mogą posłużyć, to rozrywkowe ćwiczenie z logiki mające na celu wykazanie, czy są wewnętrznie spójne. Najgorsze, czemu mogą posłużyć, to utwierdzenie kogoś w przekonaniu o ich prawdziwości - na zasadzie: "bo nikt mi nie udowodni, że nie mam racji".

5. Teorie niefalsyfikowalne, wewnętrznie sprzeczne

Z racjonalnego, opartego na logice, punktu widzenia - znajdujemy się na dnie, pod dwumetrową warstwą mułu. Aczkolwiek z konkurencyjnego (względem logiki) punktu widzenia, można w tej domenie odnaleźć pewne nader atrakcyjne narracje, które mogą zaoferować ci szczęście, poczucie wartości, bezpieczeństwa i wyższego celu, dzięki czemu uda ci się przejść przez życie (i przywitać jego koniec) bez zbędnych psychicznych niedogodności. A wszystko to za niewygórowaną cenę wbicia sobie głęboko w mózg kołka do zawieszania rozumu. Podać młoteczek?

^{Disclaimer:
Autor zastrzega sobie prawo do nie pojmowania istoty rzeczy i pisania bzdur. Konstruktywna krytyka mile widziana.}