"Kremówki tak, encykliki nie" słusznie powiedział kiedyś arcybiskup Życiński o rosnącym w Polsce kulcie Jana Pawła II. Zawsze, gdy słyszę imię "naszego papy", przypominają mi się scenki z pielgrzymek, gdzie tłum marionetek drze się: "Kochamy Ciebie, kochamy Ciebie..!, lub kilka dni później: "Zostań z nami, zostań z nami". Ile osób z tego tłumu przemyślało kazanie? Ile osób z tego tłumu, wie coś o nauczaniu Wojtyły? Czy w ogóle ktokolwiek wie, że Jan Paweł II był jednym z ważniejszych przedstawicieli personalizmu chrześcijańskiego? Czy oni w ogóle wiedzą, co to jest personalizm? Dowodów nie mam, ale byłbym daleki od pozytywnej odpowiedzi na którekolwiek z tych pytań. Ujawnia się tutaj szereg cech dominującego w Polsce typu religijności: płytkość, bezrefleksyjność i obrzędowość nie mająca w sobie nic poza formą. Religijność kontemplacyjna, typ przeciwstawny do wyżej scharakteryzowanego, jest zdecydowanie rzadkością.

Jan Paweł II z pewnością stał się symbolem. Problem polega na tym, że ten symbol, pomimo swojej popularności, nie ma specjalnej mocy oddziaływania. Chodzi mi między innymi o deklaracje kibiców Wisły i Cracovii po śmierci Wojtyły. Mówiono o pokoju, zawieszeniu broni itp. Po roku zapytano jednego kibica, czy te słowa są dalej aktualne. Odpowiedział: "Poje..nie" (opieram się na artykule Polityki z tamtego okresu). Dziś słyszy się o wycinaniu serca (i gdzie tutaj godność ludzka? Cierpiący zabić się nie może, bo to nie moralne, ale moralne jest za to wyrywanie nieboszczykowi serca ku uciesze gawiedzi), a nawet, jak przeczytałem w jednym artykule na www.wp.pl, odbył się sondaż, w którym większość ankietowanych opowiedziała się za świętem Jana Pawła II. Toż to zwyczajne bałwochwalstwo. Połżartem, półserio, jak tak dalej pójdzie, to będzie można w kościoła zdjąć wizerunki Chrystusa i krzyże, a w ich miejsce wstawić portrety Wojtyły. Ciekawe jest też, że jakakolwiek ostrzejsza krytyka Jana Pawła II w tym kraju podpada pod obrazę uczuć religijnych. Dla przypomnienia, ten facet był księdzem (fakt, że wysoko postawionym, ale w jego posłudze to niewiele zmienia), a nie Bogiem. O obrazę uczuć religijnych można posądzić kogoś, kto spuścił się na tabernakulum lub ostentacyjnie oddał czynności fizjologiczne na ołtarzu, ale nie o krytykę kapłana! Połowa Polaków codziennie w domach, na forach internetowych, blogach, komentarzach czy podczas wypowiedzi publicznych gnoi kler, że aż iskry lecą, ale jak ktoś wytknie błąd Janowi Pawłowi II, to od razu jest obraza uczuć religijnych, brak patriotyzmu, podejrzenie o komunizm i najlepiej posłać takiego do gazu, pod mur lub w inne sympatyczne miejsce, gdzie zostanie zakończona egzystencja takiego bezczelnego typka.

Smaczku dodaje jeszcze toczący się proces (jeszcze) beatyfikacyjny. Kto wie, może Wojtyła będzie kolejnym świętym Kościoła katolickiego, których ilość wypełniłaby wszystkie dni roku piętnastokrotnie? Tylko, i tutaj stawiam pytanie do was, czytelników tego forum oraz członków PSR, czy on rzeczywiście powinien zostać świętym? Lista grzeszków jest spora:
1. Nadmierna centralizacja, a wręcz absolutyzacja władzy połączona z administracyjnym zamykaniem ust teologom, którzy ośmielali się krytykować oficjalną linie partyjna Watykanu. (nie ma to, jak wspólny chrześcijański dialog w atmosferze pełnej miłości, nie?)
2. Kategoryczny sprzeciw wobec antykoncepcji, który sprawia, że w krajach, w których szaleje epidemia ADIS trafia co roku do grobu kilka tysięcy osób (Czy życie ludzkie jest święte? Oficjalnie tak. Nieoficjalnie ważniejsza jest gęsta, biała zawiesina z mikroskopowymi komórkami od stuprocentowo makroskopowego człowieka, który może mieć rodzinę, przyjaciół, znajomych, bliskich.)
3. Brak reakcji wobec protestu wobec samospalenia w 1998 roku na Placu św. Piotra Alfredo Ormando, który protestował przeciw dyskryminowaniu homoseksualistów przez Kościół katolicki (to by było tyle na temat troski Wojtyły o godność osoby ludzkiej).
4. Brak szybkiej i stanowczej reakcji wobec fali skandali pedofilskich w Kościele katolickim.
5. Niekonsekwentny ekumenizm. Mam tutaj na myśli jedną z wypowiedzi Wojtyły na temat buddyzmu, w której powiedział, że buddyzm jako religia ateistyczna jest zagrożeniem dla chrześcijańskich wartości cywilizacji Zachodu.
(Dygresja. Używanie terminu religia ateistyczna w stosunku do buddyzmu jest pewnego rodzaju błędem. Jak wiadomo grecki przedrostek "a" oznacza brak lub zaprzeczenie. W takiej sytuacji określanie przymiotnikiem "ateistyczny" religii buddyjskiej oznaczałoby, że ów system wierzeń jest całkowicie pozbawiony Absolutu. Jest to nieprawda. Bóg jest częścią samsary, jednak nie odgrywa znaczącej roli. Najbardziej poprawne były określenie buddyzmu jako "nonteistyczny")
5. Teraz najważniejsze, jeśli chodzi o sprawy polskie. Zarzut aktorstwa. Wojtyła swoimi zdolnościami scenicznymi zyskał sobie uwielbienie tłumów, ale zaćmił istotę wiary.

Naprawdę bardzo nie lubię, gdy najpierw stawia się pomniki, a potem sprawa, czy osoby, którym te monumenty poświęcono, rzeczywiści na nie zasługiwały. Formuła polskiego romantyzmu, który wbrew tendencjom w europejskiej mentalności wciąż trwa, rozszerzyła sie o kolejny symbol. Tak, kolejny symbol, jakże typowy, jakże tradycyjnie katolicki, jakże przerysowany i eo ipso pusty.