W wykonawstwie współczesnych zespołów folklorystycznych szalony oberek spod Opoczna urasta do rangi archetypu bardzo dynamicznego, niemal popędliwie pierwotnego i niepowstrzymanie transowo-ekstatycznego polskiego tańca ludowego. I - trzeba to przyznać - rzeczywiście pod względem spotęgowanego za pomocą różnych środków wyrazu (o których niżej) dzikiego witalizmu, wśród polskich tańców ludowych opoczyński oberek - może tylko poza niektórymi tańcami góralskimi - nie ma sobie równych.
Co sprawia, że opoczyński oberek zdaje się wręcz promieniować taką pierwotną energią?
Pierwszym czynnikiem, który sprawia, że oberek opoczyński emanuje dziwną mocą, są bardzo stare, krótkie, proste, ale uparcie repetytywne melodie, do których zazwyczaj jest tańczony
Niesamowita w uszach współczesnego odbiorcy archaiczna tonalność tych melodii, nawiązująca do pentatoniki i skali modalnej, wskazuje, że jest to materiał muzyczny wręcz pradawny, być może średniowieczny, a nawet - przedchrześcijański.
Po drugie, choć jest to taniec tańczony obecnie przez pary mieszane, nie da się ukryć, że oberek opoczyński jest tańcem popisowym przede wszystkim dla mężczyzn, którzy wykonują w nim różnego typu akrobacje, służące zaprezentowaniu ich fizycznej siły i wytrzymałości, a także fantazji i improwizatorskiej tanecznej inwencji.
Kobieta wprawdzie towarzyszy partnerowi w tańcu, prowadzona przez mężczyznę, ale w niektórych figurach i układach choreograficznych służy głównie mężczyźnie za czysto fizyczną podporę, dźwignię czy przeciwwagę przy dynamicznym wirowaniu, zwrotach, przytupach, krzesaniach, hołubcach i podskokach. To pozwala przypuszczać, że opoczyński oberek, przynajmniej we wspomnianym aspekcie, może wywodzić się z dawniejszych tańców popisowych i rywalizacyjnych wykonywanych wyłącznie przez mężczyzn.
Pomocnicza rola kobiety w witalnym tańcu mężczyzny ma niewątpliwie głęboką symbolikę, co jest kolejnym czynnikiem uruchamiającym w odbiorcy skojarzenia, które dziś można by uznać za wręcz atawistyczne.
Dziwna przyjemność opoczyńskiego oberka ma więc konkretne przyczyny, choć tak przez wykonawców, jak i widzów nie zawsze muszą być one w pełni uświadomione.
youtu.be/htMVxTxBvQ4youtu.be/xvVEr3J14YMyoutu.be/bY5mgyvk4Vg
1 na 1
