Parafrazując kwestię z filmu "Sztos" Olafa Lubaszenko - błądzić w internecie to trzeba umić. Ostatnio natrafiłem na chöömej, czyli gardłowe śpiewy charakterystyczne dla kultury mongolskiej i tuwińskiej. Do rozpropagowania kultury tuwińskiej przyczynił się znany fizyk - Richard Feynman. Jednym z najbardziej znanych zespołów wykonujących muzykę ludową z Tuwy jest Huun-Huur-Tu. Poza chöömej charakterystyczne dla ich muzyki są instrumenty takie jak: igil, chomus (jakucka drumla), doszpuluur (drewniana tuwińska lutnia o długim gryfie) oraz dünggür (szamański bęben).

Huun-Huur-Tu: www.youtube.com/watch?v=i0djHJBAP3U

Z domieszką nowoczesności: www.youtube.com/watch?v=qx8hrhBZJ98

Przykład z Mongolii: www.youtube.com/watch?v=1rmo3fKeveo

Transowość w muzyce trance bierze się prawdopodobnie z czterech źródeł: 1/ psychodelicznych molowych tonacji, w których jest utrzymana, 2/ wzbudzających odmienne stany świadomości zaskakujących chromatycznych modulacji oraz pobudzającego wrażliwe umysły zderzenia 3/ szybkiego, wyrazistego rytmu z 4/ płynącymi wolno i szeroko hymnicznymi melodiami. Mimo że przepis na przebojowy utwór trance wydaje się prosty, to wcale niełatwo stworzyć czy znaleźć melodię lub motyw o odpowiedniej głębi emocjonalnego wyrazu, który zdoła otworzyć słuchacza na wewnętrzne doznania. Czasami jednak to się udaje:

soundcloud.com/edu-try/chopin-nocturne-20-trance
soundcloud.com/aeden/aeden-nocturnes
youtu.be/7NeyOJss9oM

Wśród wielu błyskotliwych tez filozoficznych wykreowanych przez Martina Heideggera znajduje się także koncept zwany: "geworfenheit" (w j. angielskim: "throwness") . Dosłowne przetłumaczenie tego słowa na j. polski jest trudne - zwłaszcza że j. niemiecki jakim posługiwał się filozf był ogromne złożony i swoiście przez niego zmodyfikowany. Najbliższa j. polskiemu translacja to" "wrzucenie w świat" - przy czym chodzi tutaj o podkreślenie, dramatu, przypadkowości i chaotyczności ludzkiej egzystencji w świecie, którego nie rozumiemy i na życie w którym nie wyrażaliśmy zgody.
Nie dziwi, iż z konceptami jak wyżej, Heidegger stał się bożyszczem i ojcem -założycielem egzystencjalizmu, krzewiącego się bujnie po II wojnie światowej.
Z kolei wielkim adoratorem filozofii egzystencjalnej był Jim Morrison, bard przeklęty, legandarny lider legendarnej formacji "The Doors". Zaczytywał się on łapczywie w lekturach Sartra, Camusa, Geneta. Jest też wielce prawdopodobne, iż zaprawił się także filozofią niemieckiego myśliciela.
Otóż w kultowym hicie Doorsów pt. "Riders On The Storm" - samym w sobie będącym kwintensencją mrocznego egystencjalizmu - jest fraza która brzmi "into this world we're thrown" - która jest dosłownym zacytowaniem konceptu Heideggera.
Zainteresowanych detalami odsyłam do lektury podlinkowanego tekstu, polecając także szczególnej uwadze wiersz niejakiego Matthew Arnolda, pt. "Dover Beach" z 1851 r., stanowiącego - w mej subiektywnej ocenie - jakże wysmakowaną zapowiedź nadchodzącego..

Louis-Ferdinand Céline wielkim pisarzem był. Więcej, był literatem...wyklętym - co tylko przysporzyło Mu więcej sławy, splendoru i aureoli postaci na poły legendarnej, jaką zaczął już być otaczany za życia. Jego książka "Podróż do kresu nocy" uważana jest powszechnie za jedną z tych - nielicznych i elitarnych - pozycji, które miały przemożny wpływ na wykreowanie literackiego oblicza czasów w których żyjemy. Porównywany do Nietzschego czy Sada, Celine był wielkim kontestatorem i immoralistą, który swoim życiem oraz swoją twórczościa położył podwaliny pod egzystencjalizm - i to w tym jego mrocznym, skrajnie pesymistycznym wydaniu.
W 1936 r. pisarz odbył podroż po Związku Sowieckim. Rok później spod jego pióra wyszedł pamflet zatytułowany "Mea Culpa" - niezwykle ostra i niezwykle trafna, krytyczna wiwiseksja ideologii stalinowskiej. W czasie gdy wielu zachodnioeuropejskich pisarzy zachowywało się tak, jak to jest ukazane w świetnej sztuce Harwooda - "Herbatka u Stalina" - Celine przejrzał dykatatora i jego system na wylot i zdefiniował go jako skrajny przykład zezwięrzecenia gatunku ludzkiego - oczywiście przy uzyciu swgo wulgarnego żargonu, jakim się posługiwał.
We Francji ostatnio doszło do narodowej draki. Bo wydawca Celine chciał opublikować jego teksty, mające opinię antysemickich. Żydzi i ich akolici zaprotestowali, zażądali zakazu publikacji bądź też chociażby jakiegoś rodzaju cenzury czy komentarza. Wydawca nie poszedł na taki zgniły kompromis - uważając, iż byłoby to sprzeczne..

Młodzież wystawiła sztukę. Zdobyli podium. Opinię oburzonego widza (autoryzowaną SAD) opublikowała fronda.
link: Czarownice z Salem "w Rękawiczkach"

W artystycznych niedomówieniach widz może dopatrywać się, przesłań zgodnych z jego osobniczym doświadczeniem a w skrajnym przypadku wręcz uprzedzeniami. Teoria psychologi zwraca uwagę na znaczący wpływ wcześniejszego zasugerowania kierunku dociekań widza, przez opinie recenzentów serwowane jeszcze przed obejrzeniem przedstawienia. Co zapewne objawi się w komentarzach pod linkowanym powyżej krytycznym tekstem.

Według jednych komentatorów, spektakl młodzieżowy może zdawać się jako swego rodzaju uduchowiona "Seksmisja" Machulskiego na dzisiejsze czasy. Rzecz subtelna o totalitaryzmie i "filozofii Kalego", tu kojarzonej z władzą PiS, co i rusz oskarżanej o zamordystyczne ciągotki rodem z PRL. Tylko w roli emocjonalnego wabika zamiast gołych kobitek występują wątki boskie i piekielne.

Prawdopodobni adoratorzy obecnej władzy, być może dojrzą w sztuce same zagrożenia. I aby nikt się nie domyślił o co chodzi, zaczną odwracać kota ogonem. Nomen omen

Konserwatyści religijni "dostrzegną" zapewne inne zło, tj. kontestowaną przez feudałów polskiego kościoła rzymskokatolickiego, odnowę wartości chrześcijańskich na modłę papieża Franciszka.

Religioznawstwo rozróżnia ok.20% konserwatywnych przedstawicieli populacji..

W 1566 r. turecki sułtan, Sulejman Wspaniały, w trakcie swej 13 kampanii wojennej, oblegał twierdzę Szigetvar, położoną w obecnych południowo - zachodnich Węgrzech. Warowni broniła załoga złożona głównie z chorwackich żołnierzy dowodzonych przez Węgra Miklosa Zrinyiego, w służbie u Habsburgów. Po długim i krwawym oblężeniu Szigetvar padł - jednakże sułtan nie dożył tego momentu. Zmarł tuż przez wzięciem fortecy. Jego ciało zostało zabalsamowane i przewiezione do Stambułu, gdzie spoczęło obok Roksolany, ukochanej żony we wspaniałym meczecie jego imienia, wzniesionym przez genialnego Sinana. Natomiast serce i wnętrzności zostały pochowane w miejscu, gdzie podczas oblężenia stał sułtański namiot. Za niedługo wybudowano tam grobowiec - mauzoleum zwany turbe. Z biegiem czasu pojawił się tam także klasztor derwiszów z całym zapleczem. Do grobu Sulejmana zaczęły przybywać muzułmańskie pielgrzymki. Grób Sulejmana jak wyżej dał początek małej osadzie, którą od nazwy turbe zaczęto zwać Turbek. Stan rzeczy jak wyżej trwał do lat 80 - tych 17 wieku, kiedy to Szigetvar został przez Turków utracony na rzecz Austrii. Z początku pieczę nad mauzoleum przejeli zakonnicy - franciszkanie, którzy przekształcili go w sanktuarium matki boskiej. Niestety zaraz potem turbe sulejmanowskie zostało rozebrane i najpewniej ze względu na fakt, iż zostało zbudowane z marmurów, sprzedane obrotnym kupcom z Wiednia. Pozostałe obiekty także zostały zniszczone lub popadły w ruinę.
Do niedawna, nie było do końca..

Ani historyczny, ani obyczajowy. Po prostu nijaki.

Oczywiście wystilizowana i wyestetyzowana, jak to współczesny folklor:
youtu.be/rrZ6Ucuz2Yo

Ale, choć takie ładne, że aż nie do uwierzenia, miło popatrzeć i posłuchać:
youtu.be/ysLF7Ij-QiY
youtu.be/1A6MZfgnFDg
youtu.be/WqkLXtjJvi4

W wykonawstwie współczesnych zespołów folklorystycznych szalony oberek spod Opoczna urasta do rangi archetypu bardzo dynamicznego, niemal popędliwie pierwotnego i niepowstrzymanie transowo-ekstatycznego polskiego tańca ludowego. I - trzeba to przyznać - rzeczywiście pod względem spotęgowanego za pomocą różnych środków wyrazu (o których niżej) dzikiego witalizmu, wśród polskich tańców ludowych opoczyński oberek - może tylko poza niektórymi tańcami góralskimi - nie ma sobie równych.
Co sprawia, że opoczyński oberek zdaje się wręcz promieniować taką pierwotną energią?
Pierwszym czynnikiem, który sprawia, że oberek opoczyński emanuje dziwną mocą, są bardzo stare, krótkie, proste, ale uparcie repetytywne melodie, do których zazwyczaj jest tańczony
Niesamowita w uszach współczesnego odbiorcy archaiczna tonalność tych melodii, nawiązująca do pentatoniki i skali modalnej, wskazuje, że jest to materiał muzyczny wręcz pradawny, być może średniowieczny, a nawet - przedchrześcijański.
Po drugie, choć jest to taniec tańczony obecnie przez pary mieszane, nie da się ukryć, że oberek opoczyński jest tańcem popisowym przede wszystkim dla mężczyzn, którzy wykonują w nim różnego typu akrobacje, służące zaprezentowaniu ich fizycznej siły i wytrzymałości, a także fantazji i improwizatorskiej tanecznej inwencji.
Kobieta wprawdzie towarzyszy partnerowi w tańcu, prowadzona przez mężczyznę, ale w niektórych figurach i układach choreograficznych służy głównie mężczyźnie za czysto..

Standardowy zestaw tańców lubelskich, w scenicznym wykonawstwie różnych współczesnych zespołów folklorystycznych, na tle innych polskich suit regionalnych, może wydawać się mało charakterystyczny. Dominują w nim bowiem tańce o zdecydowanie obcej proweniencji - polka, która zazwyczaj rozpoczyna typową suitę lubelską; cygan, taniec w rytmie polki, który często stanowi kulminację suity ze względu na towarzyszące mu bardzo ciekawe układy choreograficzne; oraz zamykający suitę oberek, żywiołowy polski taniec ludowy, który na Lubelszczyznę przeniknął zapewne z pobliskiego Mazowsza, skąd bierze swój najbardziej prawdopodobny pierwotny rodowód. Wymienione tańce szybkie przeplatane są tańcami chodzonymi, tańczonymi do szerokich, śpiewnych melodii, dających tancerzom chwilę na odpoczynek. Wśród nich prym wiedzie popisowy mach lub też wiater, o tempie wzrastającym w kolejnych częściach. Mimo że mało charakterystyczne, tańce lubelskie mogą cieszyć ucho i oko, ponieważ są bardzo melodyjne, rytmiczne i skoczne, a ponadto cechuje je, jak wspomnianego cygana, duża zmienność układów choreograficznych, o czym można się przekonać na własne oczy:

youtu.be/u1aqO95u5E0
youtu.be/P_58InPZ-II
youtu.be/0CIPt7PfSKs
Przy okazji - brawa dla instrumentalistów.