Program II PR w dni robocze tygodnia, o godz. 19.00 - emituje od kilku miesięcy kolejne odcinki "Dobrego Wojaka Szwejka". Rzecz czytałem już wieki temu - więc z przyjemnością , gdy tylko mogę, przysłuchuję się kolejnym odcinkom przygód haszkowskiego bohatera. Jednakże w przeciwieństwie do pierwszej lektury - tym razem, cały czas, odczuwałem swoisty dyskomfort i niepokój, nie będąc świadom jego genezy. Dopiero wczoraj uzmysłowiłem sobie, iż przecież Szwejk to archetyp postawy w gruncie rzeczy bolszewickiej. To było źródło mojego irracjonalnego zaniepokojenia! Szwejk jeszcze nie jest bolszewikiem sensu stricto - ale ma w sobie zaimplantowane bakcyle bolszewizmu - które w sprzyjających oklicznościach, z dużą dozą prawdopodobieństwa, rozwinęłyby się w pełnokrwisty bolszewizm.
Ignacy Hołówko - wybitny poslki prometeista, polityk, znawca Wschodu, dyplomata (zastrzelony w Truskawcu przez członków OUN - ale jest teza, iż za zabójstwem de facto stali Sowieci), w 1918 roku był kurierem POW na terenie Ukrainy i Rosji. I jako taki zetknął się tam z masami żołnierskimi - ulegającymi szybkiemu procesowi "bolszewiczenia". Swoje przygody i wrażenia z tego okresu opisał w książkach : "Przez kraj czerwonego caratu" oraz "Przez dwa fronty". Zbolszewiczały wojak to abnegat, nihilista, relatywista, kpiący z wszelkich wartości - dla którego wyuzdany hedonizm jest celem samym w sobie. Chcce dobrze jeść, pić ( w tym ogromne ilości alkoholu) i się zabawić z kobietami. I jeżeli ktoś mu stanie na drodze - gotów jest do najgorszych zbrodni i bestialstwa. Siedzi na schodach dworcowych, konsumuje "siemeczki" - plując ich łupami pod nogi - i czeka na pociąg, który zabierze go do następnej stacji, w międzyczasie licząc na okazję do wypitki i do bitki.
Już w oparciu o tę krótką charakterystykę widać, iż Szwejk ma szereg wspólnych rysów ze stereotypowym "zbolszewiczałym" rosyjskim wojakiem. Oczywiście u Szwejka "protobolszewickie" cechy i postawy są ukryte pod warstwą zachodniocywilizacyjnego werniksu, tym niemniej jednak od czasu do czasu i tak zdarza im się wychynąć na powierzchnię. Jednakże gdyby taki nasz "poczciwy" Szwejk znalazł się w "sprzyjajacyh oklicznościach przyrody" - kto wie jaki diabeł wstąpiłby w niego?
W tym miejscu koniecznie należy nadmienić, iż Haszek uczestniczył w I wojnie - przy czym wojował trochę tak jak jego bohater. Szybko więc oddał się do rosyjskiej niewoli - a potem był przez jakiś czas....bolszewickim komisarzem politycznym!!!
W świetle okliczności jak wyżej budzi pewne, powiedzmy, zdumienie nie tyle popularność książki Haszka - co stawianie pomników Szwejkowi w polskich, szczególnie "galicyjskich", miastach. Oczywiście ich intencją nie jest honorowanie bolszewizmu - tym niemniej jednak to drugie dno, jakiego można się w nich dopatrzyć, jest co najmniej prowerbialną łyżką dziegdziu w beczce słodziutkiej patoki.