>Dziękuję za odpowiedzi - już po tych kilku postach wiem, że powinnam się oprzeć na mitologii i innych religiach, i od tej strony przekonać, że to kolejna bajka, w którą ludzie chcą wierzyć, bo się boją i nie potrafią sami myśleć.

Wg. mnie chociaż nie jestem rodzicem, ale obserwuję uważnie zachowanie znajomych rodzin w stosunku do ich dzieci oraz we własnej dalszej rodzinie, do tej sprawy trzeba podejść bardziej twardo niż tłumaczyć dziecku fałszywość religii na podstawie innych religii. Dzieci w takim wieku czują potrzebę asymilacji z grupą i środowiskiem w którym się wychowują. Dziecko wie że jeżeli nie będzie takie jak inne dzieci będzie się wyróżniać, a przez to będzie piętnowane przez te inne dzieciaki, dlatego jeżeli już się chce wyróżnić to tylko w tej grupie (co jest również częstą przyczyną dużej ilości dzieci z radykalnymi poglądami religijnymi i wrogością wobec inaczej myślących). Wspomniane kilka wypowiedzi wyżej czytanie do poduszki Boga Urojonego nie jest złe, ale dzieci w tym wieku rzadko lubią literaturę więc lepszym wyjściem było by puszczanie filmów Dawkinsa dziecku by zobaczyło że są ludzie myślący samodzielnie oraz ludzie fanatycznie oddani religii i by sobie porównali postać szanowanego naukowca, który dużo osiągnął przez swoje życie oraz postać fanatyka religijnego, który nic nie osiągnął, a gdy dochodzi do rozmowy na poważne niewygodne tematy po prostu wychodzi ponieważ nie umie odpowiedzieć bądź się boi. No i jeszcze głos Richarda uspokaja, no może przynajmniej mnie ;]. No i najważniejsze zakazać dziecku chodzić na spotkanie tego misyjnego kółka oraz ograniczyć kontakt z przedstawicielami takich religijnych organizacji dopóki nie nauczy się myśleć samodzielnie i nie dać zmanipulować.

---

For a long time now, I thought I was just a survivor, but I'm not. I'm the winner. That's who I am.

> No i najważniejsze zakazać dziecku chodzić na spotkanie tego misyjnego kółka oraz ograniczyć kontakt z przedstawicielami takich religijnych organizacji dopóki nie nauczy się myśleć samodzielnie i nie dać zmanipulować.
Jak może zakazać, jak to jest jej siostrzenica.

>Dziękuję za odpowiedzi - już po tych kilku postach wiem, że powinnam się oprzeć na mitologii i innych religiach, i od tej strony przekonać, że to kolejna bajka, w którą ludzie chcą wierzyć, bo się boją i nie potrafią sami myśleć.
Opowiedz jak chrześcijaństwo powstawało, jak się zmieniało i dlaczego. Najważniejsze będzie dlaczego.

Opisany przypadek jest najlepszym przykładem na to, że w szkole nie powinno być religii. Niby mamy wybór: możemy dziecka nie posyłać na religię, możemy domagać się etyki. Jak to wygląda w praktyce, wielokrotnie było tu już wałkowane. Dla świętego spokoju w końcu posyłamy dziecko na religię, później jednak tego żałujemy, kiedy dostrzegamy, że dziecko przyswaja "mądrości" katechety, gdyż pozbawione jest naszego dystansu do wiary. Należy pamiętać, że religia to nie religioznawstwo, a katecheta to ani nie filozof, ani etyk. Co w takiej sytuacji robić? Rozmawiać, rozmawiać i jeszcze raz rozmawiać z dzieckiem. Podsuwać lektury, filmy, dawać przykłady, otwierać horyzonty, ale też trzymać z dala od grup modlitewnych, zajęć organizowanych przez księży, niestety, może się zdarzyć, że i od harcerstwa.

Należy pamiętać, że religia to nie religioznawstwo, a katecheta to nie filozof[...]

O to chodzi, religia to nie jest nauka o religii, religiach, to czysta indoktrynacja. Uzależnienie od religii jest w spisie uzależnień. Nie raz o tym tu na forum pisałam, że religia uzależnia. Osoby poddatne, muszą się potem z tego wyzwalać przez lata.

Moim zdaniem dziecko jest zdolne do bardzo logicznych i bardzo surowych ocen na dobre kilka lat przed wiekiem szkolnym. Tyle tylko, że nie wie, że może je wyrażać, ale gdzieś głęboko siedzą w nim one.
Ja bym odradzał manipulowanie dzieckiem. Proponuję zostawić to jemu samemu, a jedynie sugeruję stworzyć atmosferę szacunku dla wszelkich wniosków do których ona dojdzie. Proponuję też przedstawić - z pokorą i skromnością - własne poglądy kosmologiczne, z pełną świadomością, że nowy umysł z całą pewnością je na nowo przeanalizuje i przeobrazi. Raczej nie naciskałbym na młody umysł, zniewolony po prostu przeczeka do wieku dorosłego by i tak zrobić swoje.

Zasadniczo w tym przypadku porada dla religiantów i ludzi od religii wolnych jest jednaka - wystarczy dobrze uzasadnić skąd wiesz, że Twój światopogląd jest prawdziwy i umysłowi dziecka to wystarczy, o ile uzna oczywiście uzasadnienie za odpowiednie.

Opiekunowie powinni raczej atmosferę szacunku do wszelkich poczynań intelektualnych dziecka tworzyć, nie rozkminiać jak wpłynąć na dziecko by na swoją prawdę je przekabacić. Ostatecznie młode pokolenie dokona kolejnej analizy pokolenia schodzącego, tym razem jednak to my będziemy owym pokoleniem schodzącym.

>Moim zdaniem dziecko jest zdolne do bardzo logicznych i bardzo surowych ocen na dobre kilka lat przed wiekiem szkolnym.
>Opiekunowie powinni raczej atmosferę szacunku do wszelkich poczynań intelektualnych dziecka tworzyć, nie rozkminiać jak wpłynąć na dziecko by na swoją prawdę je przekabacić. Ostatecznie młode pokolenie dokona kolejnej analizy pokolenia schodzącego, tym razem jednak to my będziemy owym pokoleniem schodzącym.
>
Tak będzie chyba najlepiej. W końcu Einstein w młodosci też przeszedł przez fazę fascynacji religią (judaizmem) i stosował się ściśle do jej zaleceń. Mimo religijnej obojętności reszty rodziny. W koncu z tego wyrósł.

20% wyrasta, 80% zostaje i przesiąka. Wybraźmy sobie to na innym przykładzie. Mamy ruską ruletkę ze świętymi kulkami, które zostają w mózgu. Jeden magazynek jest pusty, zaś cztery naładowane. Obracamy bębenkiem, przykładamy do główki dziecka, którym się opiekujemy i naciskamy spust. Einstein był w tych 20%. Czy każde dziecko jest Einsteinem?

A, zauważmy na marginesie, stosunek Einsteina do fizyki kwantowej, na którą się obraził i której nie mógł zaakceptować mógł być śladem dawnego fideistycznego treningu. Oczywiście, Einstein był na tyle genialny, że nawet protestując przeciw fizyce kwantowej rozwijał ją, ale co by było, gdyby ją przyjął (a nie wierzył arbitralnie w swój estetyzm wszechświata)? Myślę, że mogłoby być tak, że teorię strun mielibyśmy już z głowy...

>Powiedziała mi ostatnio, że pójde do piekła, bo nie wierzę w Jezusa
Chyba się nie przestraszyłaś?
>Nie chcę jej zrobić krzywdy pochopnym i zbyt brutalnym przekazem (do tej pory byłam dla niej
>autorytetem
Autorytety bywają równie szkodliwe jak religia.

>Siostrzenica, gdy miała 4 lata, pytała mnie na widok krucyfiksu na Wawelu - "Ciociu, a kto to jest

Spokojnie moja grubo młodsza siostra cioteczna w wieku 10 lat chciała iść do zakonu, koniec końców została lekarzem, ateistką.
Wydaje mi się, że za bardzo się przejmujesz, było odpowiedzieć dziecku że uważasz iż piekło nie istnieje, jeżeli pojawi się ciekawość to powiedz więcej i tyle. Zasadniczo wyobraźnią dziecka w tym wieku często rozmaite Bat czy Bad Many władają, dzieci też lubią czasami sprowokować by uzyskać nie szablonową odpowiedź.
W najgorszym przypadku będzie świadoma alternatywy.

---

Parafrazując: Ideologia śmierdzi!

Moja córka w zerówce sama zauważała niedorzeczności opowieści religijnych, sama pytała po co Matka Boska mówi coś do Boga, skoro on wie wszystko. Jednakże ona nie wzrastała w indoktrynacji, wiec wiedziała o możliwej różnorodności.
Kiedyś jednakże zaszczepiłem bodaj 12-wtedy-letniej siostrzenicy owocne zwątpienie trzema uderzeniami:
Pierwsze to informacja o istnieniu wielu bogów i religii, drugie to była owa Maryja ze świętymi, a trzecie to sielankowe obrazki dzieci wzrastających w "Miłości Bożej", którym przeciwstawiłem prawdziwe obrazki z życia - na dzieci to działa.
Kluczowe jednak było chyba moje przedstawienie problemu: Oni (mama, ksiądz) są biedni, bo tego nie widzą i denerwuje ich każda wzmianka o tym, więc patrz i myśl, ale na razie z nimi nie rozmawiaj, aż będą do tego gotowi. Wyleczyła się.

Edit: Z moją siostrą nie dało się stosować metody najlepszej - takiej z porady Meretseger. Ona sama, mimo lat moich małych kroczków, wbijania szpilek itp. nie jest uleczona, choć bardzo zdecydowaną poprawę zanotowaliśmy.

>już po tych kilku postach wiem, że powinnam się oprzeć na mitologii i innych religiach, i od tej strony przekonać, że to kolejna bajka, w którą ludzie chcą wierzyć, bo się boją i nie potrafią sami myśleć.
Właśnie tak! Asertywnie i po prostu. Przy omawianiu seksu można zacząć od ptaszków i motylków, ale nie przy omawianiu religii - tu trzeba zacząć góra od krasnoludków.

---

Każdy ma prawo do własnego zdania, ale nie do własnych faktów.

>Powiedziała mi ostatnio, że pójde do piekła, bo nie wierzę w Jezusa
To już nawet nie jest dzwonek alarmowy - to jest wyjąca syrena. Zwróć uwagę rodziców dziewczynki na tę sprawę. Katecheta nie tylko robi dzieciom wodę z mózgu, ale też uczy nietolerancji i pogardy dla "innych". Mam wrażenie, że powinna się o tym dowiedzieć również dyrekcja szkoły. Taki katecheta nadaje się z punktu na bruk.
Ale czego wymagać od tych ludzi bez przygotowania pedagogicznego i z zerowym pojęciem o psychologii...
>i teraz chce chodzić na jakieś - za przeproszeniem - kółko misyjne.
Wpłyń na siostrę, niech jej nie pozwoli. Niech dziecko w zamian pójdzie na kółko plastyczne, informatyczne albo na basen.
>Ratunku! Rodzice! Kiedy zaczęliście uświadamiać dziecko, które się zetknęło w szkole z tym całym kramem? Ile lat to dobry wiek?
Ja miałam to szczęście, że moja córka nie chodziła na religię, do komunii i innych kościelnych szopek i była z daleka od całego cyrku. Bardzo wcześnie ją nauczyłam, że na głupie zdanie "nie wierzysz w Jezuska, pójdziesz do piekła" ma odpowiadać równie mądrze "nie wierzysz w Ozyrysa, Am-mutu cię zje" (od urodzenia znała mitologię egipską na wyrywki). Zakładałam, że zindoktrynowane religijnie dziecko się zainteresuje, kto zacz ten Ozyrys i ta Am-mutu i przeważnie miałam rację, potem już nie było mowy o piekle, aczkolwiek córka opowiadała ze śmiechem, że w gimnazjum podejrzewano ją o bycie potajemną kapłanką Izydy Wiedziała, że na świecie jest mnóstwo różnych religii i każda z nich jest tak samo prawdziwa. Niedługo wychodzi za mąż i zapowiedziała, że ślubu kościelnego też nie będzie. Moja mama już się z tym pogodziła, jeszcze tylko przyszli teściowie coś tam mamroczą, ale narzeczony obiecał, że do tego czasu ich spacyfikuje.
Ja także mam siostrzenicę, ma obecnie 14 lat. Od zawsze kościół ją śmiertelnie nudził. Owszem, jest ochrzczona, chodzi na religię, była u komunii, pewnie i do bierzmowania pójdzie, ale widzę, że coraz bardziej zwiększa dystans do spraw i obrzędów religijnych. Na msze nie chodzi. Ostatnio na urodziny podarowałam jej "Etykę dla myślących" Magdaleny Środy. Moja mama półżartem, półserio spytała, czy chcę jej kolejną wnuczkę zateizować
Moim zdaniem najlepiej jest pokazywać dziecku różnorodność. Opowiadać o innych religiach i wierzeniach, tłumaczyć, że żadna religia nie jest lepsza ani prawdziwsza od innych, że świat znakomicie radzi sobie bez bogów, a etyka i moralność nie jest zależna od wiary w piekło i niebo.
Powodzenia!

---

Nie wiadomo, dlaczego wszyscy mówią do kotów "ty", choć jako żywo żaden kot nigdy z nikim nie pił bruderszaftu.

Swietna odpowiedź dla dziecka - pokazuje, że warto poznawać inne kultury, te odległe w czasie te odległe w przestrzeni (czasem jedno i drugie).

A kiedy tu rozmawiamy o chodzeniu dziecka na religię, to przypominają mi się ogólne spory Dawkinsa i przedstawicieli NOMY (nie wierzymy również, ale wiara..., tradycja..., społeczeństwo..., grasz za ostro...). W sumie to, na co narażone jest dziecko w wieku dla człowieka najbardziej chłonnym intelektualnie i emocjonalnie to najważniesza rzecz w tej całej walce między wierzącymi, NOMĄ, a ateistami. Prawda nie leży po środku, o czym może się przekonać każdy, sprawdzając iż świat nie jest "być może na 50% po prostu światem" i "być może, na 50% czymś chrześcijańskim".

Dlatego trzeba mocno sobie uświadomić, iż przedmiot, którego naucza katechetka, rzeczywiście definiuje fakt bycia ateistą tak - "pójdziesz do piekła". Ewentualnie - "jesteś gorszy, bo nie wierzysz, jest niemal pewne, że pójdziesz do piekła". I - moim zdaniem - to nie katechetka ponosi odpowiedzialność za to, że uczy swojego przedmiotu. Jego metodologia nigdy nie zabraniała silnego nacisku na wyobraźnię dziecka, za pomocą gróźb i narkotycznych obietnic (na pewno spotkasz swojego dziadka w NASZYM niebie). Główną odpowiedzialność ponoszą rodzice, posyłając swoje dzieci na takie lekcje.

Owszem, wybierają, pomiędzy realizmem rzeczywistego świata, a realizmem społecznego oportunizmu (jak zdefiniował to Dennett). Pierwszy realizm jest prawdziwym realizmem, daje możliwość osiągnięcia rzeczywistych sukcesów i pokochania, zaakceptowania rzeczywistości w sensie emocjonalnym i egzystencjalnym. Przynosi jednak ryzyko społecznego odrzucenia, skazuje niektórych na walkę. Realizm społecznego oportunizmu pozwala dziecku iść szeroką drogą społecznej akceptacji. Idąc dalej za oportunizmem można też wdrażać dziecko w sposoby jeszcze większego bycia cool, na fali. Dziewczynka powinna iść w stronę bycia modelką, chłopiec też (modele są coraz bardziej trendy), ale też w Polsce dobre są poglądy lekko prawicowe, z pewną dozą kruchty kościelnej. W wieku 12 - 13 lat, obok lekcji religii, można czytać razem z dzieckiem Wprost, analizować pod względem treściowym "Dekalog" Kieślowskiego etc. Krótko mówiąc - w przypadku wybrania realizmu społecznego oportunizmu trzeba iść za ciosem. Nie być biernym. Dodać do religii (bo wszyscy) inne rzeczy.

>Ratunku! Rodzice! Kiedy zaczęliście uświadamiać dziecko, które się zetknęło w szkole z tym całym
>kramem? Ile lat to dobry wiek?

Ekhm, nie jestem rodzicem, ale mam bardzo sporo dzieci w rodzinie, którymi się regularnie zajmuję. Przypadek trochę odwrotny - kuzyn od małego wychowywany "w wierze" i wierzący, chodzący regularnie do kościoła. Na komunię dałam mu "Boga przecież nie ma" Lindenforsa. Bo skoro komunia to taka osobiście duchowa sprawa, to powinien wiedzieć, że są inni ludzie i inne osobiste sprawy duchowe. No i poszło. Rodzice trochę zerkali, czy dziecko im nie szatanieje, ale nie robili problemów - może dlatego, że zasugerowałam, że jeśli dziecko wierzy "naprawdę", to nie przestanie nagle pod wpływem książki Za to po dłuższych rozmowach młody katolik uznaje mnie za autorytet w większości spraw, jego własny tata regularnie obśmiewa się do łez, że kiedy coś mówię, to syn siedzi z otwartymi ustami. Wierzy dalej, ale bez uprzedzeń. Lubi swojego nowego kolegę z klasy - protestanta, który nie chodzi z resztą klasy na religię. Lepiej wiedział, jak się zachować z okazji ogłoszenia tego faktu, niż wychowawczyni.

Rzeczony przypadek jest w podobnym wieku, więc wątpię, żeby to było za wcześnie. Zafunduj, jeśli możesz, dziecku lekturę. Powiedz, że musi kilka rzeczy zrozumieć, żeby żyć normalnie między ludźmi. I, że jeśli będzie potrzebowała porozmawiać, to Ty jesteś pierwsza do pomocy. Może pomoże. A może to nie tylko katechetka, ale jakaś rodzinna indoktrynacja. Na mojego kuzyna nakrzyczała babcia, kiedy okazało się, jakie niszczące moralność herezje czyta. Powiedział mi o tym z miną "Co za kompletnie kretyńskie bzdury - oboje wiemy, o co chodzi z tą moralnością".

Poważnej rozmowy z katechetką bym nie odrzucała, ale warto zacząć od dziecka. Może to ona coś sobie poprzekręcała? Mój dziesięcioletni Brat tworzył takie piramidalne bzdury, jak mu się coś pomerdało, że raz było śmiesznie, raz strasznie. Tak mi się przynajmniej wydaje, że tak warto zacząć

---

Atheism is a non-prophet organization.
George Carlin

Przyłączam się do głosów sugerujących podjęcie szybkich "działań zapobiegawczych".
Jako przestrogę przed zgubnymi skutkami chodzenia na katechezę mam swoją - nie-swoją historię.
Znam 3 pokolenia pewnej rodziny (i do niedawna ze wszystkimi trzema żyłam na stopie życzliwo-towarzyskiej): ojciec - ochrzczony ateista, córka - nieochrzczona ateistka (tak wynikało ze wszelkich rozmów) oraz jej syn - nieochrzczony, wówczas małolat, wychowywany na człowieka z otwartym umysłem. W ramach tej "otwartości" chodził na religię w szkole. Po paru latach skończyło się tym, że postanowił razem z kolegami, żeby się nie wyróżniać, przystąpić do bierzmowania. W jego przypadku była to impreza powiązana z chrztem. No a teraz ponoć co niedziela, wspólnie z mamą biegają do kościoła.
Wiem to z opowiadań ojca (i dziadka), który jest tym podłamany, ale postanowił nie wtrącać się w życie córki (i wnuka). Ja z jego córką w którymś momencie przestałam mieć kontakt towarzyski, teraz już wiem, że to przez moje podśmiechujki ze spraw wiary.
Pewnie, można powiedzieć, że najwyraźniej owa córka miała ukryte ciągoty religijne, które być może zaszczepiła synowi. Ale być może to nigdy nie miałoby miejsca, gdyby nie pojawił się "trigger" w postaci katechezy...
Lepiej by nie było więcej takich historii.

>Pewnie, można powiedzieć, że najwyraźniej owa córka miała ukryte ciągoty religijne, które być może zaszczepiła synowi. Ale być może to nigdy nie miałoby miejsca, gdyby nie pojawił się "trigger" w postaci katechezy...
Ciężko mi w to uwierzyć, większość katechetów/ek których poznałem to ludzie raczej ograniczeni, wątpię zatem by byli dobrymi specami od nawracania. Owszem zdarzają się pasjonaci z charyzmą, znacznie bardziej mi jednak pasują słabo ugruntowane przekonania ateistyczne "matki".

---

Parafrazując: Ideologia śmierdzi!

Chrześcijaństwo jest "do wierzenia". Wzbogacone o tłum, stanowi dla osób o słabo jeszcze rozwiniętej wiedzy atrakcję, niezależnie od ewentualnej łagodności, czy lenistwa katechety. Ważne iż robi on cokolwiek, to starczy, aby szkodzić dziecku.

>Ważne iż robi on cokolwiek, to starczy, aby szkodzić dziecku.
W omawianym przypadku mowa była o matce.

---

Parafrazując: Ideologia śmierdzi!

>nagle zaczęła się niebezpiecznie fascynować tym wszystkim...

Kiedy Jasio nie lubi jakiegoś szkolnego przedmiotu, to zazwyczaj problem polega nie tyle na treści przedmiotu, co na osobie go przekazującej. Jeśli pani od polskiego jest fajna, to i polski jest fajny. To samo z innymi przedmiotami, z katechezą włącznie. Jeśli natomiast nauczyciel jest nudny, pozbawiony humoru, empatii (belfer), to również to, co mówi zostaje przez dziecko (ale nie tylko), odrzucone: wtedy sięgać trzeba po różne metody nacisku, aby dziecko zdyscyplinować. Jeśli dziecko zaczęło fascynować się religią, to z pewnością nie jej metafizyczną i doktrynalną stroną, ale raczej atmosferą, w której religijne treści są przekazywane. Stała się ona, jak podejrzewam, bardziej atrakcyjna, niż atmosfera domu. Coś trzeba zmienić w stosunkach z dzieckiem, aby zwróciło ono na to uwagę i pozytywnie zaakceptowało. Kształtowanie światopoglądu dziecka to delikatna sprawa. Być może trzeba bardziej zafascynować się dzieckiem, a mniej kształtować jego światopogląd. Na to będzie jeszcze czas.

---

Okres ważności moich postów kończy się z chwilą ich opublikowania.

>Jeśli pani od polskiego jest fajna, to i polski jest fajny. To samo z innymi przedmiotami, z katechezą włącznie.<

Właśnie! Sama przez 3 chyba miesiące chodziłam na religię (w czasach liceum), bo ksiądz był przystojny i budził me nieskromne myśli
Niestety, zauroczenie wyglądem szybko się kończyło, do głosu doszedł mój "charakterek" i wychowawczyni - święta kobieta - zasugerowała mi przeczekiwanie katechezy w bibliotece. Swoją drogą ciekawe, czy w dzisiejszych czasach jakiś wychowawca by się na to zdobył?