Racjonalista - Strona głównaDo treści
Kategorie syntaktyczne - prośba o pomoc w rozstrzygnięciu.

Ten wątek jest przedawniony

Działy Forum » ABC Racjonalisty
NapisanoAutorTytuł
05-11-2012 09:55Nickto (187 punktów)Kategorie syntaktyczne - prośba o pomoc w rozstrzygnięciu.
1. Jest zdanie: Jan śpiewa pięknie i głośno.
a) Czy "rozbierając" to zdanie na kategorie syntaktyczne, należy potraktować to zdanie jako zdanie złożone z dwóch zdań prostych: Jan śpiewa pięknie i Jan śpiewa głośno. następnie zaś spójnik "i" potraktować jako funktor zdaniotwórczy, który z dwóch zdań tworzy jedno: z/zz?
b) A może spójnik "i" potraktować jako funktor funktotwórczy, który z dwóch funktorów: pięknie, szybko tworzy jeden i jak wówczas go zapisać?
c) Co, jeśli zdanie miałoby inny szyk: Jan pięknie i głośno śpiewa?

2. Jest zdanie: Piękny i utalentowany Jan śpiewa. W przypadku tego zdania nie mam większych wątpliwości, spójnik "i" traktuję jako funktor, który z dwóch funktorów nazwotwórczych tworzy funktor nazwotwórczy: (n/n)/(n/n n/n). Czy postępuję prawidłowo?

Może osoby, które znają się na rzeczy, mogłyby coś podpowiedzieć?
Z góry dziękuję!
Autor wątku ma uprawnienia do usuwania wypowiedzi, jeżeli łamią regulamin Forum lub znacznie odbiegają od tematu.

Leibniz (4 punktów)
1. Proponuję następujący rozkład:

Jan śpiewa pięknie i głośno

(n)Jan [(s/n)śpiewa pięknie i głośno].

-||- (s/n)śpiewa [(s/n / s/n)pięknie i głośno].

-||- (s/n)pięknie (s/n/s/n / s/n s/n)i (s/n)głośno.


Szyk nie ma znaczenia.

2. Tak z jednym wyjątkiem - "piękny" i "utalentowany" to nazwy, a zatem rozkład przedstawia się tak:

Piękny i utalentowany Jan śpiewa.

[(s/n)Piękny i utalentowany Jan] (s/n)śpiewa.

[(n/n)Piękny i utalentowany] (n)Jan -||-.

(n)Piękny (n/n / n n)i (n)utalentowany -||-.


Powodzenia!
Nickto (187 punktów)
Bardzo dziękuję za odpowiedź.
To może jeszcze coś takiego:
Jan i Piotr idą.
n n/nn n s/n

Czy może jednak należałoby zinterpretować to zdanie, jako zdanie złożone z dwóch prostych:
Jan idzie i Piotr idzie.
n s/n s/ss n s/n
Leibniz (4 punktów)
Aj, wkradła się literówka. Powinno być tak:

Piękny i utalentowany Jan śpiewa.

[(n)Piękny i utalentowany Jan] (s/n)śpiewa.

---

Co do drugiego pytania: obie analizy są jak najbardziej poprawne, dotyczą jednak dwu różnych zdań. "Jan i Piotr idą." to zarówno syntaktycznie, jak i semantycznie nie to samo, co "Jan idzie i Piotr idzie.". W tym wypadku, tj. "Jan i Piotr idą." mamy do czynienia ze zdaniem prostym (o jednym predykacie) z podmiotem mnogim (nazwie złożonej), podczas gdy w drugim, "Jan idzie i Piotr idzie." ze zdaniem złożonym z dwu zdań prostych (o dwu predykatach) z pojedynczym podmiotem (nazwach prostych). To zasadnicza różnica. Dokonując rozkładu zdania nie można go zmieniać, bo wówczas analizuje się zupełnie inną strukturę. Dlatego dopisywanie czasowników, wiązanie funktorów z innymi argumentami, czy jakiekolwiek przekształcanie zdania pierwotnego w ogóle nie wchodzi w grę. Interpretacja zdania może polegać wyłącznie na rozważeniu różnych wariantów wewnętrznego podziału składniowego oraz jego związku z pożądanym znaczeniem zdania w danym kontekście.

Chyba jedyną sytuacją, w której dozwolona jest zmiana badanego zdania, jest występowanie podmiotu domyślnego lub innego elementu niepodanego wprost. Lecz jest to przekształcenie wyłącznie graficzne i robocze, wynikające z pragmatycznych, skrótowych zabiegów stosowanych w językach naturalnych oraz potrzeby uwzględnienia wszystkich realnie występujących części składowych w analizie logicznej; a przede wszystkim - pozostaje bez wpływu na semantyczną wartość całości.

Mam nadzieję, że choć trochę udało mi się rozwiać Twoje wątpliwości.
martok (1115 punktów)

>To może jeszcze coś takiego:
>Jan i Piotr idą.
>n n/nn n s/n
>Czy może jednak należałoby zinterpretować to zdanie, jako zdanie złożone z dwóch prostych:
>Jan idzie i Piotr idzie.
>n s/n s/ss n s/n

   Zgadzam się z przedmówcą.

   Podane przez ciebie zdania są logicznie równoważne. Oznacza to, że można jedno zastąpić drugim, ale tylko wtedy, gdy w grę wchodzą problemy wynikania i prawdziwości. Jednak analiza kategorialna programowo abstrahuje od kwestii prawdziwości wypowiedzi, koncentrując się jedynie na sprawie jej gramatycznej poprawności. Powinieneś więc (w zasadzie!) badać takie zdanie, jakie Ci podano, nie zaś jakąś jego przeróbkę. Skłaniałbym się zatem do następującego rozstrzygnięcia: pierwsze Twoje rozwiązanie jest poprawne, drugie nie. Z tym, ze można tu trochę podyskutować...
   Pozdrawiam - M
*
Rosa L. (625 punktów)
Pozwolę sobie poprawić nieco
Jan śpiewa pięknie i głośno

n s/n,n n n/n,n n
Jan śpiewa pięknie i głośno.

Te n i s muszą się wzajemnie redukować. Nadto zdanie powyższe jest egzemplarzem typu: Podmiot czynność dopełnienie, np. Jan biegnie polami i lasami.

>-||- (s/n)pięknie (s/n/s/n / s/n s/n)i (s/n)głośno.Szyk nie ma znaczenia.

Niestety za dużo s/n, brak n.

natomiast 2,
Piękny i utalentowany Jan śpiewa.

n n/n /n,n n n s/n
Piękny i utalentowany Jan śpiewa.

Jeżeli dobrze przepisałem, to przedmówca ma rację.
Nickto (187 punktów)
Ależ faktycznie, powinno zostać tylko s.
Natomiast
>Jan śpiewa pięknie i głośno
> n s/n,n n n/n,n n
czy pięknie i głośno nie są funktorami tworzącymi z nazw funktory odnoszące się do śpiewa? A wówczas "i" byłby funktorem tworzącym jeden funktor (s/n)/(s/n) z 2 funktorów pięknie i głośno?
Jan śpiewa pięknie i głośno.
n s/n (s/n/s/n) ((s/n)/(s/n))/((s/n/s/n)(s/n/s/n)) (s/n/s/n)

Podsumowując: kiedy pięknie i głośno odnosi się do funktora zdaniotwórczego, wówczas każde ze słów: pięknie oraz głośno traktujemy jako funktory, potem łączymy je spójnikiem itd.
Natomiast kiedy te słowa (piękny i coś tam) odnoszą się do nazwy Jan, wówczas traktujemy je jak nazwy a nie funktory nazwotwórcze, spójnik zaś tworzy z tych 2 nazw jeden funktor odnoszący się do Jana. Nie traktujemy w tym przypadku przymiotników piękny oraz utalentowany jako funktorów typu n/n a spójnika jako funktora n/n /(n/n n/n)
Czy to jest reguła?
Rosa L. (625 punktów)
Niestety, ale
Jan śpiewa pięknie i głośno.
n s/n (s/n/s/n) ((s/n)/(s/n))/((s/n/s/n)(s/n/s/n)) (s/n/s/n)
jest błędne.

Jan n
śpiewa s/n
razem Jan śpiewa.

Dodanie
pięknie i głośno.
(s/n/s/n) ((s/n)/(s/n))/((s/n/s/n)(s/n/s/n)) (s/n/s/n)

jest nieporozumieniem, bo ww. funktory winny mieć gdzieś choć jedną nazwę. Dlatego proponowałem potraktowanie tego jak nazw, co upraszcza sprawę. Znacznie.

W przytoczonym rozumieniu pięknie byłoby funktorem funktorotwórczym od argumentów funktorowych, co przestaje się składać w jedną całość.

>Podsumowując: kiedy pięknie i głośno odnosi się do funktora zdaniotwórczego, wówczas każde ze słów: pięknie oraz głośno traktujemy jako funktory, potem łączymy je spójnikiem itd.

Raczej nie, to jak traktujemy słowa w analizie zależy od przypisywanych im ról i ich pozycji w budowie zdania.

Ja zawsze przyjmowałem metodę "skracania". Elementy zaanalizowane winny się skracać tj. pasować argumentami w taki sposób, żeby na samym początku były nazwy, a na samym końcu zdanie.
Nickto (187 punktów)
Bardzo dziękuję.
Nie mam pewności, czy dobrze odczytałeś moją notację:
W zdaniu "Jan śpiewa pięknie i głośno" słowo pięknie było funktorem (s/n)/(s/n) odnoszącym się do śpiewa; słowo głośno też. Z tych dwóch funktorów powstał jeden za pomocą spójnika "i". Spójnik został potraktowany jako funktor, który z dwóch funktorów typu (s/n)/(s/n) robi jeden taki.
Mój pomysł wynikł z przyjętego założenia, że w zdaniu "Jan śpiewa pięknie" słowo pięknie pełni rolę funktora (s/n) / (s/n), tzn. dookreśla funktor śpiewa (s/n).
A zatem "pięknie i głośno" również pełni rolę funktora dookreślającego funktor "śpiewa".
Przyjmując zasadę, że funktor tworzymy tak, że w liczniku piszemy co ten funktor tworzy, a w mianowniku, z czego tworzy, to "pięknie i głośno" w liczniku powinno mieć (s/n) (modyfikacja funktora zdaniotwórczego od jednej nazwy śpiewa), zaś w liczniku... i tu się zaczęły moje wątpliwości... czy dwa funktory czy nazwy. Jeśli zastosuję nazwy, nie przechodzę testu "skracania" ułamków w całym zdaniu i nazwa mi zostaje jedna ekstra w mianowniku. Natomiast traktując słowa "pięknie" oraz "głośno" jako 2 funktory typu (s/n) / (s/n) zaś spójnik "i" jako funktor, który z tych dwóch robi jeden typu (s/n) / (s/n) - poddaję się testowi skracania ułamków.

Wszystko wydaje mi się już jasne, gdy spójnik występuje w takiej konfiguracjach:
Piękny i inteligentny Jan śpiewa. Jan i Piotr idą. (Bardzo dziękuję za pomoc!)
Natomiast wciąż nie mogę rozkminić, jak rozbierasz zdanie "Jan śpiewa pięknie i głośno".
Rosa L. (625 punktów)
Zgoda, pięknie nie będzie nazwą, nie spełnia podstawowej definicji (nie może być podstawione za podmiot w zdaniu X jest A).

Zatem Twoja propozycja, choć złożona wydaje się być poprawna.

Czyli byłoby tak, że (śpiewa pięknie i głośno) jest klasy s/n. Wygląda sensownie.
Leibniz (4 punktów)
Po kolei:

Cytat:

Pozwolę sobie poprawić nieco
Jan śpiewa pięknie i głośno

n s/n,n n n/n,n n
Jan śpiewa pięknie i głośno.


Powyższa analiza nie może być poprawna, bowiem "pięknie" oraz "głośno" nie są nazwami (!). Nie zmienia to faktu, że mam wątpliwości co do trzeciego etapu swojej propozycji podziału tego zdania (tj. rozkładu samego "pięknie i głośno").

Cytat:

Te n i s muszą się wzajemnie redukować.


I doskonale się redukują. Ciąg właściwy zgodnie z notacją polską wygląda następująco (dla łatwiejszego odczytania będę stosował znak mnożenia między poszczególnymi elementami, zaś podkreśleniami zaznaczał redukcje):

1) Na drugim etapie:
S/n / s/n * s/n * n
S/ n * n
S


2) Na trzecim etapie:
S/n / s/n / s/n s/n * s/n * s/n * s/n * n
S/n / s/n * s/n * n
S/ n * n
S


Nawet z zastrzeżeniami do dokładnej postaci funktorów "pięknie" i "głośno" redukcja przebiega prawidłowo i zdanie pozostaje poprawne logicznie.

Cytat:

Nadto zdanie powyższe jest egzemplarzem typu: Podmiot czynność dopełnienie, np. Jan biegnie polami i lasami.


To nie ma żadnego znaczenia. Dopełnienie gramatyczne nie musi wcale być tożsame z nazwą w rozumieniu syntaktyki semiotycznej, czego dowodem jest choćby zdanie wyjściowe.

Cytat:

>-||- (s/n)pięknie (s/n/s/n / s/n s/n)i (s/n)głośno.Szyk nie ma znaczenia.

Niestety za dużo s/n, brak n.


To już wyjaśniłem wyżej.

Cytat:

natomiast 2,
Piękny i utalentowany Jan śpiewa.

n n/n /n,n n n s/n
Piękny i utalentowany Jan śpiewa.

Jeżeli dobrze przepisałem, to przedmówca ma rację.


Tu w pełni się zgadzamy. Dla porządku przedstawiam ciąg właściwy w notacji polskiej:

S/n * n/n / n n * n * n * n
S/n * n/n * n
S/n * n
S
Nickto (187 punktów)
Niestety nie znam notacji, którą stosujesz, ja po prostu podpisuję poszczególne wyrazy/wyrażenia w zdaniu. Może to kwestia edytora, a może mojej słabej wyobraźni... że nie daję sobie rady z przeczytaniem Twojej notacji. Chętnie dowiem się czegoś więcej na ten temat.

Swoją drogą, to kiedy zagłębiam się w temat, to coraz bardziej przekonuję się, żeby słowa "piękny" oraz "utalentowany" w zdaniu "Piękny i utalentowany Jan śpiewa" potraktować jako 2 funktory typu n/n, zaś spójnik "i" jako funktor, który z tych dwóch robi jeden typu n/n, tzn. mający w liczniku n/n zaś w mianowniku n/n, n/n.
Inspiruję się zdaniem: "Utalentowany Jan śpiewa". W tym zdaniu słowo "utalentowany pełni rolę funktora n/n (z nazwy Jan robi nową nazwę: utalentowany Jan).

Tą drogą doszłam do rozwiązania w zdaniu "Jan śpiewa pięknie i głośno", z którym Rose się zgodził. A co Ty Leibnizu, sądzisz o tym rozwiązaniu?
Leibniz (4 punktów)
Cytat:
Niestety nie znam notacji, którą stosujesz, ja po prostu podpisuję poszczególne wyrazy/wyrażenia w zdaniu. Może to kwestia edytora, a może mojej słabej wyobraźni... że nie daję sobie rady z przeczytaniem Twojej notacji. Chętnie dowiem się czegoś więcej na ten temat.


Podpisywanie to jedno - trzeba jeszcze sprawdzić czy całość składa się na zdanie. Notacja polska (dla semiotyki) mówi o kolejności kategorii w ciągu: najpierw funktory, potem argumenty. To ułatwia skracanie i czyni bardziej przejrzystym.

Ogólniejsze informacje znajdziesz na nieocenionej Wikipedii: pl.wikipedia.org/wiki/Notacja_polska.

Cytat:
Swoją drogą, to kiedy zagłębiam się w temat, to coraz bardziej przekonuję się, żeby słowa "piękny" oraz "utalentowany" w zdaniu "Piękny i utalentowany Jan śpiewa" potraktować jako 2 funktory typu n/n, zaś spójnik "i" jako funktor, który z tych dwóch robi jeden typu n/n, tzn. mający w liczniku n/n zaś w mianowniku n/n, n/n.
Inspiruję się zdaniem: "Utalentowany Jan śpiewa". W tym zdaniu słowo "utalentowany pełni rolę funktora n/n (z nazwy Jan robi nową nazwę: utalentowany Jan).
Tą drogą doszłam do rozwiązania w zdaniu "Jan śpiewa pięknie i głośno", z którym Rose się zgodził. A co Ty Leibnizu, sądzisz o tym rozwiązaniu?


W wielu przypadkach występuje oboczność, tj. zdanie można rozłożyć na kilka sposobów. Zasada jest jednak taka, by nie szukać już na wstępie najmniejszych części składowych większych kategorii. Dlatego, jak zapewne zauważyłaś, na początku proponuję traktować "Piękny i utalentowany Jan" jako pojedynczą nazwę, by dopiero potem rozłożyć ją na kawałki; znów po trochu. I tak "Jan" pozostaje nazwą, zaś "Piękny i utalentowany" określam jako funktor nazwotwórczy od argumentu nazwowego. Rozdrabniam go dalej - "piękny" i "utalentowany" to zdecydowanie nazwy. Dlatego "i" musi być w tym wypadku funktorem funktorotwórczym od argumentów nazwowych.

Czy Twoja analiza jest poprawna...? Nie mogę potwierdzić ani zaprzeczyć z całkowitą pewnością. Semiotyką logiczną zajmuję się od niedawna i wiele rzeczy pozostaje jeszcze dla mnie tajemnicą. Wydaje mi się, że nie powinno się traktować słów "Piękny" i "utalentowany" jako funktorów z tej prostej przyczyny, że w tym przykładzie brakuje dla nich argumentów. Oczywiście, zdarzają się zdania, które na ostatnim, najdrobniejszym poziomie mają w niektórych miejscach gołe funktory, lecz dotyczy to zazwyczaj takich słów, które funktorami są z natury. "Piękny" i "utalentowany" same w sobie, to nazwy; postać funktora przybierają nieczęsto. Czy to jednak świadczy o niepoprawności Twojej propozycji? E-e. Skonsultuję się w tej sprawie ze swoim wykładowcą.

Pozdrowienia,
L.
martok (1115 punktów)

>1. Jest zdanie: Jan śpiewa pięknie i głośno. (...)
>b) A może spójnik "i" potraktować jako funktor funkto(ro)twórczy, który z dwóch funktorów: pięknie,
>szybko tworzy jeden i jak wówczas go zapisać?

   Decyzja b) jest prawidłowa; oto szczegóły: Funktor złożony ( pięknie i głośno) jako całość ma oczywiście tę samą kategorię co sam funktor pięknie: jest to kategoria s/n / s/n. (Ponieważ edytor tego forum nie umożliwia tworzenia ułamków piętrowych, główną kreskę ułamkową będę pogrubiał. Będę też robił odstępy, a w funktorach dwuargumentowych będę argumenty oddzielał przecinkiem.) We frazie ( pięknie i głośno) funktorem głównym (dwuargumentowym) jest słowo "i ", zaś słowa pięknie oraz głośno są tego funktora argumentami. Oznacza to, że w standardowej notacji Łukasiewicza kategoria słowa "i " musi mieć symbol s/n / s/n nad kreską oraz dwa symbole s/n / s/n pod kreską.
Kategorią słowa "i " jest więc: (s/n / s/n) / (s/n / s/n , s/n / s/n). Mamy zatem:

Jan = n
śpiewa = s/n
pięknie = s/n / s/n
i = (s/n / s/n) / (s/n / s/n , s/n / s/n)
głośno = s/n / s/n

   Ciąg symboli dla badanego zdania [czyli n + s/n + s/n / s/n + (s/n / s/n) / (s/n / s/n , s/n / s/n) + s/n / s/n] redukuje się do pojedynczego s - a więc w porządku.

>c) Co, jeśli zdanie miałoby inny szyk: Jan pięknie i głośno śpiewa?

   Polski jest językiem fleksyjnym a nie pozycyjnym i dlatego szyk jest często sprawą nieistotną (jak na przykład w tym wypadku).

>2. Jest zdanie: Piękny i utalentowany Jan śpiewa. W przypadku tego zdania nie mam większych
>wątpliwości, spójnik "i" traktuję jako funktor, który z dwóch funktorów nazwotwórczych tworzy
>funktor nazwotwórczy: (n/n)/(n/n n/n). Czy postępuję prawidłowo?

   Całkowicie prawidłowo. Pozdrawiam - M
*

Wróć do listy wątków działu ABC Racjonalisty
Aby pisać w tym wątku, musisz się zalogować

  

Zaloguj przez OpenID..
Jeżeli nie jesteś zarejestrowany/a - załóż konto..

Szukaj na Forum  Przewodnik  Regulamin i instrukcja obsługi Forum  Kolegium Moderatorów

 


[ Regulamin publikacji ] [ Bannery ] [ Mapa portalu ] [ Reklama ] [ Sklep ] [ Zarejestruj się ] [ Kontakt ]
Racjonalista © Copyright 2000-2018 (e-mail: redakcja | administrator)
Fundacja Wolnej Myśli, konto bankowe 101140 2017 0000 4002 1048 6365