"Pod koniec lat 80. grupa astronomów pod kierownictwem Donalda Lynden-Bella z Cambridge University odkryła, że duża część obserwowanych galaktyk wykazuje koherentny ruch w jednym kierunku. Skoro tak, coś musi je przyciągać. Ponieważ rejon, do którego galaktyki zmierzały, jest silnie przesłonięty przez zapyloną płaszczyznę naszej Galaktyki, nie można było precyzyjnie wyznaczyć kierunku ich ruchu. Z danych wynikało jednak, że jest on zbieżny z położeniem na niebie gromady galaktyk w gwiazdozbiorze Centaura. Sama supergromada Centaura nie mogła jednak powodować tego ruchu, gdyż galaktyki do niej należące również biorą w nim udział. Centrum grawitacji musiało się znajdować dalej. Wkrótce ochrzczono je Wielkim Atraktorem i oszacowano, że znajduje się w odległości około 50 Mpc (około 155 mln lat świetlnych).Szacuje się, że masa Wielkiego Atraktora wynosi około 5×1015 (pięć milionów miliardów) mas Słońca (dla porównania masa przeciętnej galaktyki to około 1011 mas Słońca).

Dokładniejsze obserwacje przyniosły także kolejne zagadki. Okazało się bowiem, że galaktyki znajdujące się za Wielkim Atraktorem wcale nie wykazują ruchu ku niemu. Oznacza to, że musi je przyciągać jakieś inne masywne centrum.

Badania grupy Riccarda Giovanellego w 1998 oraz rok późniejsze Daniela Dale'a wykazały, że ruch galaktyk w kierunku Wielkiego Atraktora powinien ustawać mniej więcej tuż za nim. W tym samym roku grupa Enza Branchiniego stwierdziła, że ruch galaktyk w tym rejonie Wszechświata można wytłumaczyć obecnością Wielkiego Atraktora i Koncentracji Shapleya. Koncentracja Shapleya znajduje się mniej więcej za Wielkim Atraktorem (w podobnym kierunku na niebie) i jest jeszcze od niego większa. Jej masę szacuje się na 1016 mas Słońca. Koncentracja Shapleya jest od nas odległa o około 200 Mpc i jest najmasywniejszą koncentracją galaktyczną w lokalnym Wszechświecie. Jej kształt jest dość nieregularny, a rozmiary wynoszą około 30×55×100 Mpc. Niedawne obserwacje rentgenowskie tego rejonu przeprowadzone przez Dale'a D. Kocevskiego, Christophera Mullisa i Haralda Ebelinga wykazały, że Koncentracja Shapleya odrywa istotną rolę w indukowaniu ruchu galaktyk. Wyglądało więc na to, że zagadka ruchu galaktyk została rozwiązana - jego źródłem są Wielki Atraktor oraz Koncentracja Shapleya.

Jeśli ruch ten powodowany jest przez jakąś ogromną koncentrację masy - cóż bowiem innego, jak nie oddziaływanie grawitacyjne mogłoby pobudzić do ruchu galaktyki? - to musiałaby ona mieć niewyobrażalną (nawet jak na warunki astronomiczne) wielkość. Co więcej, ponieważ prędkości galaktyk są w miarę stałe, oznacza to, że ów atraktor musiałby się znajdować również astronomicznie daleko. Taki tok myślenia skłonił astronomów ku teorii, zgodnie z którą atraktor odpowiedzialny za ruch galaktyk musi znajdować się poza granicą obserwowalnego przez nas Wszechświata i jest pozostałością z jego przedinflacyjnej ery.

Inflacja to okres na wczesnym etapie ewolucji Wszechświata, podczas którego rozszerzanie odbywało się w olbrzymim (eksponencjalnym) tempie. Zaproponowano ją, aby wyjaśnić fakt, że Wszechświat wygląda w miarę podobnie niezależnie od kierunku obserwacji. Podczas inflacji wczesne niejednorodności zostały wypchnięte poza horyzont (obszar obserwowanego Wszechświata). Oznacza to, że za horyzontem kosmos może mieć zupełnie inne właściwości niż ten, który obserwujemy - nie musi nawet zawierać gwiazd czy galaktyk (te powstały, gdyż warunki panujące w naszym rejonie Wszechświata były ku temu korzystne)."

całość - wyborcza.p(*)dka_kosmicznego_atraktora.html

A więc czym tak naprawdę są te wielkoskalowe obiekty ? Czym Wszechświat jeszcze nas zaskoczy ? Czy Atraktor jest czymś integralnym czy raczej anomalią ? A może wszystko co widzimy jest pewnym zaburzeniem próżni ? Czy prawa fizyki takie jakie znamy działają tylko lokalnie ?

Wiemy dużo o powstawaniu gwiazd , planet , supernowych , czarnych dziur ale wciąż mało o całym Wszechświecie i prawach w nim rządzących.

Jeżeli ktoś wie coś więcej na ten temat proszę o odpowiedzi.