Niedawno "Metro" rozpętało nagonkę przeciwko Internetowi. Zadali takie pytania: Dlaczego wstydzimy się kraść ze sklepu a nie wstydzimy się ściągać plików z Internetu? Czy ktoś odważyłby się publicznie przyznać do ściągania plików z internetu? Wysłałem do redakcji taki list.

Taki oto list wysłałem do Metra:

Szanowna Redakcjo!

Wasze pierwszy pytanie jest prowokacją zbyt łatwą do obalenia. Jest oczywiste, że kradzież w sklepie jest czynem zupełnie innej natury niż ściągnięcie pliku, ponieważ plik jest oferowany jawnie i publicznie, tak jak towar w sklepie oferowany przez sprzedawcę. Jeżeli sprzedawca podaje mi coś i mówi, że jest to prezent, to niczym się to nie różni od dodawania do pasty do zębów szczoteczki gratis lub darmowej płytki z filmem. Jeżeli na jakiejś półce leży towar, który można brać za darmo, to go ściągam z półki z czystym sumieniem. Kochani Redaktorzy, nie udawajcie, że nie umiecie odróżnić brania i kupowania od kradzieży.

Internet jest jak wielki sklep, w którym nie wiemy z góry, co jest za darmo, a za co trzeba płacić. Jako użytkownik Internetu wchodzę za darmo do wielu miejsc, czytam i oglądam, i nie interesuje mnie, czy autorzy np. artykułów w Wikipedii nie popełnili przestępstwa - jestem klientem a nie prokuratorem na służbie.

Kluczem do zrozumienia wartości moralnej ściągania plików jest proste wyobrażenie sobie wielkich napisów w rodzaju: "Tutaj wielkie firmy w ramach reklamy oferują swoje produkty za darmo", "W naszym kinie wszystkie filmy są za darmo", "W naszym klubie wstęp na dyskotekę dla pań jest bezpłatny". Ten ostatni przykład najlepiej obrazuje problem moralny związany ze ściąganiem plików. Zastanówmy się przez chwilę, czy właściciel klubu płaci za muzykę, którą gra podczas dyskoteki - czy jest piratem, czy uczciwie płaci wszystkie tantiemy?

Jeżeli zadaliśmy sobie już takie pytanie, to czy świadomość tej wątpliwości sprawia, że dziewczyna powinna czuć się podle, bo nie płaci za wejście. A czy chłopak, który płaci, ale wie, w przeciwieństwie od dziewczyny, że właściciel jest przestępcą, może czuć się czysty? Moralnie nie jest ważne, czy się płaci czy się nie płaci, ale ważne jest, od kogo się bierze.

Wróćmy do Internetu. Czym różni się ściąganie plików za opłatą od ściągania plików za darmo? Moralnie niczym, tak samo jak kupowanie gdziekolwiek indziej. Aby zachować czystość musimy tylko uważać, żeby brać, to co nam dają, i nie brać tego, czego nam nie dają, czyli - nie kraść. Gwarantem czystości mojego sumienia, jako klienta, jest wielkość i zasięg publicznej oferty. Jeżeli sklep stoi w samym sercu miasta i kolorowymi światłami od lat przyciąga codziennie rzesze klientów, to mogę z czystym sumieniem wejść tam i kupić wszystko, co mi dają, bo gdyby właścicielem tego sklepu była mafia, piorąca w tym sklepie pieniądze z narkotyków, to już dawno władze by ten sklep zamknęły. Taki właśnie charakter ma Internet. Internet to największy jarmark naszego świata, najbardziej publiczna agora naszej cywilizacji. Miliony sprzedawców oferuje swoje towary, za niektóre trzeba płacić, inne są za darmo. Wszędzie mnie zapraszają, ciągną mnie linkami, a ja kupuję, biorę, czytam i oglądam. Jaką mam szansę odróżnić przestępców od ludzi uczciwych? Żadnej, szczególnie że Internet jest areną kłamstw i oszczerstw: "od niego nie bierz, to przestępca, weź ode mnie, ja mam wszystko legalnie".

Jedynym kryterium uczciwości jest więc jawna obecność. Musimy zaufać prawu i tym ludziom, którzy w jego imieniu ścigają przestępców. Jeżeli portal prowadzą przestępcy, to władze go zamkną, a właścicieli wsadzą do więzienia. Jeżeli więc jakiś portal działa od dawna jawnie, możemy zakładać, że prowadzą go ludzie uczciwi. Z czystym sumieniem możemy więc ściągać pliki ze źródeł znanych od dawna, wbrew oszczerczym opiniom, że są to źródła nielegalne.

Dylematy moralne pojawiają się, gdy wchodzimy do nowego sklepu, którego nie znamy, a w nim właściciel oferuje nam coś za darmo w ramach zachęty, np. mówi, że daje telefony za darmo na pierwszy rok ich użytkowania. W zasadzie powinniśmy traktować go jak przestępcę i czekać, czy utrzyma się na rynku, czy go aresztują. Ale skądinąd wiemy, co robi większość ludzi, którym na czystości sumienia nie zależy. Ludzie ci zwalają się tłumnie na otwarcie każdego nowego sklepu, gdyż liczą na coś za darmo lub inną okazję. Nikt nie boi się, że sklep otwiera mafia, żeby prać pieniądze.

Podsumowując, z moralnego punktu widzenia absurdem jest krytykowanie ludzi, którzy ściągają pliki, udostępniane jawnie i publicznie w Internecie. Naganne moralnie jest: włamywanie się, kradzież, nielegalne rozpowszechnianie, sprzedawanie bez płacenia podatków i tantiemów, kontakty z przestępcami i szarą strefą... ale nie możemy z góry zakładać, że nieznajomi spotykani w miejscach publicznych uprawiają przestępczy proceder.

W kupowaniu książki czy płyty na straganie nie ma nic złego, bo nie mam prawa jako klient rzucać sprzedawcy w twarz oskarżenia, że handluje na lewo i nie płaci podatków ani tantiemów.

W ściąganiu plików z nieznanych źródeł w Internecie nie ma nic złego, jeśli są one publicznie dostępne. Jestem gotów tej tezy bronić w każdej publicznej debacie.