Niedawno rozgorzała znów debata na temat: liberalizować czy zaostrzać prawo antynarkotykowe. Różne argumenty z różnych stron równoważą szale, różne autorytety wypowiadają się różnie, jedni koncentrują się na zdrowiu, inni na zwalczaniu przestępczości; jedni przywołują argumenty historyczne, inni kulturowe. Sam pamiętam z młodości, że dziadek na działce hodował mak i z niego babcia robiła makowce, a coca cola miała w swoim składzie m.in. wyciąg z orzeszków cola i wyciąg z liści coca. Do dzisiaj górale andyjscy na co dzień żują liście coca, tak jak ich ojcowie i pradziadowie. Spróbujmy jednak, stosownie do charakteru tego portalu, podyskutować racjonalnie o narkotykach.

Pomińmy także inne argumenty z pozoru racjonalne, np. takie, że prawo powinno naśladować prawo holenderskie, gdyż od stuleci to właśnie Holandia wskazuje kierunek rozwoju nowych praw, więc prawdopodobnie Holendrzy są najmądrzejszymi prawodawcami - spróbujmy sami dojść do wniosku, jakie prawo narkotykowe jest najlepsze w danych warunkach. Zacznijmy od podstaw, ale od razu skupmy się na tym, co niebanalne - co umyka dyskutantom w mediach.

Zacznijmy od fizjologii i miejmy nadzieję, że do dyskusji włączy się ktoś, kto zna się na tym. Z tego o wiem, mamy dwie charakterystyczne cechy narkotyku: szybko działa i uzależnia. Te cechy decydują np., że w przeciwieństwie do glukozy czy fruktozy, sacharoza zaliczana jest do narkotyków, o czym mało kto wie. Używamy bardzo wielu różnych narkotyków, np.: sacharoza, nikotyna, etanol, kofeina, teobromina, amfetamina, efedryna, kokaina, marihuana, haszysz, opium, heroina, morfina, leki uspokajające, barbiturany, sterydy, halucynogeny i inne psychodeliki oraz wiele innych mniej znanych czy gorzej określonych substancji, które można pewnie pominąć w racjonalnej dyskusji o narkotykach. Warto zauważyć, że tylko niektóre z tych substancji są nielegalne, a większość używana jest w celach leczniczych w różnych kulturach. Niektóre z nich zażywane są codziennie przez miliardy ludzi z pożytkiem dla zdrowia, inne szkodzą dość często z przedawkowania, chociaż zażywane w umiarkowanych ilościach nie szkodzą.

Drugi aspekt jest ekonomiczny. Skrajnym przykładem uzależnienia od dochodów z narkotyków jest Korea Pn. - niemal cały jej eksport to narkotyki. Niemal wszystkie pola uprawne w KRLD są wykorzystywane do uprawy (zapomniałem czego), a żywność jest importowana lub pochodzi z darowizn z zagranicy. W Afganistanie wojska NATO pomagają oficjalnie miejscowym w eksporcie narkotyków, żeby mogli oni zachować swoje dochody na dotychczasowym poziomie. Etanol i nikotyna są podstawą funkcjonowania biurokracji i władzy w wielu krajach. Produkcja narkotyków jest zmonopolizowana i monopoliści zarabiają ogromne pieniądze bez wysiłku. Niektóre narkotyki obciążone są wielką akcyzą, inne są uznane za nielegalne, co podnosi ich cenę równie skutecznie jak akcyza. Istniejące prawo chroni interesy tych, którzy z produkcji i dystrybucji narkotyków czerpią największe dochody. W Polsce mamy np. prawo mówiące o tym, że dochody z działalności nielegalnej nie podlegają opodatkowaniu. Patrząc racjonalnie na aspekty ekonomiczne możemy zauważyć, że narkotyk to artykuł spożywczy, którego produkcja jest zmonopolizowana lub w inny sposób regulowana przez prawo w taki sposób, żeby przynosiła dystrybutorom niegodziwe zyski.

Mamy więc pewien punkt wyjścia do racjonalnej dyskusji. Z jednej strony fizjologia uzależnienia, z drugiej strony wysoka cena i prawo, które stoi na straży ogromnych zysków. Diler narkotykowy niczym się nie różni od urzędnika, który pobiera akcyzę od sprzedawanych narkotyków - obydwaj żyją z tego, że człowiek uzależniony zapłaci więcej.

Jeżeli dyskusja o dobrym prawie narkotykowym ma być racjonalna, musi uwzględnić fizjologię i ekonomię. Zauważmy, ze z racjonalnego punktu widzenia podział narkotyków na twarde i miękkie jest absurdem, chyba że twardymi nazwiemy narkotyki drogie (czyli zmonopolizowane lub zakazane), a miękkimi nazwiemy dostępne w cenie bliskiej do ceny równowagi rynkowej.

Pierwszy wniosek jest taki, że zmiany prawne powinny dawać dwa efekty:, po pierwsze, żeby coraz mniej ludzi było chorych z uzależnienia, a po drugie, żeby coraz więcej narkotyków było dostępnych w cenie rynkowej. Zauważmy, że im wyższa jest marża dystrybutorów narkotyków, tym mają oni silniejsze motywacje, żeby częstować narkotykami i uzależniać od nich nowych klientów - walka z narkomanią nie może być wówczas skuteczna. Im cena jest bliższa rynkowej, tym mniej atrakcyjna staje się branża, więc fakt, że narkotyki uzależniają, przestaje być wykorzystywany jako instrument manipulacji rynkiem - nikomu nie będzie się opłacało narażać na kary, jeśli nadzwyczajne zyski nie będą zachęcać do ryzyka.