Mam wrażenie, że na tym forum niektórzy zawsze będą występować z pozycji obrońcy jakiegoś rodzaju języka dyskursu, ale ja nie mam takich intencji. Chodziłoby mi raczej o zestawienie tych różnych języków po to, by wyłowić z nich to, co wspólne.
Nie zamierzam też nikogo nauczać, ponieważ sam niewiele wiem. Nie mam tendencji "miłujących prawdę", do oświecania innych swoim rozumieniem sprawy, bo chyba nie tędy droga.
Metafory mówienia o umyśle są bardzo różne, ale to, która z nich jest bardziej przystająca do samego umysłu jest przecież kwestią sporną.
Natomiast chętnie podzielę się swoimi wątpliwościami.
Jak sam raczyłeś zauważyć "Przecież jak pacjentowi pokaże się zdjęcie brata to niewątpliwie myśli on o swoim bracie."
No i cały ambaras jest z tym "niewątpliwie". Czy mógłbyś mi przypomnieć, w jaki sposób w odnośnych badaniach stwierdzano, czy coś się "pojawiło" w umyśle osoby badanej?

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

> Czy mógłbyś mi przypomnieć, w jaki sposób w odnośnych badaniach stwierdzano, czy coś się "pojawiło" w umyśle osoby badanej?

Przez ułamek sekundy wyświetlano pacjentowi zdjęcie jakiejś osoby a on mówił kto to jest lub odpowiadał, że nie wie. Poznanie stanu umysłu człowieka jest bardzo proste: wystarczy spytać się. Ze zwierzętami jest dużo trudniej.

1. W tych badaniach tak naprawdę badacze nie mieli wglądu w treści umysłu osoby badanej, ale mieli bezpośredni dostęp jedynie do jej reakcji werbalnej, którą przy odrobinie uporu można sprowadzić tylko i wyłącznie do skoordynowanej pracy mięśni oddechowych i artykulacyjnych.
Musieli więc założyć, że aktywności werbalna jest następstwem (przyczynowo-skutkowym czy tylko korelatem?) wywołania jakiejś treści umysłu.

bodziec -> mechanizm spustowy -> reakcja. (Czy np. termostat ma umysł?)

ale być może to wygląda tak (wszystko znacznie upraszczając):

bodziec--->mechanizm spustowy --->reakcja
\-->treść umysłu X (między treścią umysłu a reakcją nie ma powiązań przyczynowo-skutkowych)

2. To, że ktoś coś mówi, nie musi oznaczać, że posiada adekwatną do użytego słowa "treść umysłową pojęcia" (patrz np. zjawisko tzw. werbalizmu).
O czym więc mówi każda z badanych osób? Czy mówią o tym samym?

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

> 1. W tych badaniach tak naprawdę badacze nie mieli wglądu w treści umysłu osoby badanej, ale mieli bezpośredni dostęp jedynie do jej reakcji werbalnej, którą przy odrobinie uporu można sprowadzić tylko i wyłącznie do skoordynowanej pracy mięśni oddechowych i artykulacyjnych.
> 2. To, że ktoś coś mówi, nie musi oznaczać, że posiada adekwatną do użytego słowa "treść umysłową pojęcia" [...]

O ile mi wiadomo badani pacjenci nie byli zombie.

1. Nie wiem czy byli zombie czy nie - to zależy od tego, czy kryterium bycia/nie bycia zombie zostało wzięte pod uwagę przy doborze badanej grupy. Nic nie wiadomo na ten temat, więc istnieje możliwość, że przynajmniej część osób badanych była zombie w jakimś stopniu.

2.Pytam po prostu o to, czy istnieje - czy udowodniono, że istnieje/zachodzi - przyczynowość psychiczna.
Można przecież przypuszczać, że pewne połączenia nerwowe i utrwalone szlaki przetwarzania informacji przez mózg przebiegają niezależnie od umysłu, a umysł jest rodzajem ich awataru (?).

Pozostając przy metaforze komputerowej można by porównać umysł do interfejsu programu, który monitoruje i obrazuje pewne procesy, ale bez możliwości faktycznej ingerencji w ich przebieg.

Czy istnieją mocne dowody na przyczynowość psychiczną czy też jesteśmy tylko zombie?

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Oczywiście, że jest. Wszystko co jest, jest częścią przyrody. Nie ma rzeczy nadprzyrodzonych.

Ale być może właśnie w sposób zupełnie przyrodzony umysł nie istnieje? Nie ma go?
Jeśli go nie ma, nie jest częścią przyrody - to brzmi logicznie.
Udowodniono kiedykolwiek empirycznie na gruncie nauk przyrodniczych, że umysł w ogóle istnieje?

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

Słowo "czerwień" wynika z odczytu fal elektromagnetycznych przez oczy gatunku Homo sapiens. Podobnie jest z umysłem - to barwa mózgu, tudzież przełącznik pomiędzy stricte mechanicznymi procesami wyrosły na bazie ich rosnącej ilości. Mechaniczne procesy to - unikanie drapieżnika, popęd seksualny, rozpoznawanie twarzy, generowanie wiedzy o swoim stadzie etc.

Twoja wypowiedź fizyku doskonale wyczerpuje temat tego topiku. Strzał w dziesiątkę. Można, dla dobra tematu przeredagować pytanie - "dlaczego umysłowi Homo sapiens niekiedy wydaje się, że nie jest częścią przyrody?"

1.Metaforę umysłu jako koloru mózgu rzeczywiście można uznać za wyjaśnienie relacji umysłu do przyrody. Mam nadzieję, że jej wartość nie jest zbliżona do wartości hipotezy, utrzymującej, że świat widzimy oczami, które sczytują fale elektromagnetyczne.

2.A teraz na poważnie.
Jedną z funkcji czy zdolności umysłu jest poznanie. Jak możliwe jest samopoznanie przyrody przez nią samą? Czy poznające oko może znajdować się własnym polu widzenia?

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>2.A teraz na poważnie.
>Jedną z funkcji czy zdolności umysłu jest poznanie. Jak możliwe jest samopoznanie przyrody przez nią samą? Czy poznające oko może znajdować się własnym polu widzenia?
>

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT
>
Samopoznajaca sie materia.
Stara teoria, wydawalo sie, ze skompromitowana.
A jednak ostatnio wraca w nowej postaci. Wyzej pisalam, w odpowiedzi na starszy post.

Jak to jest teraz w programie szkolnym? Czytać i pisać uczą, zdaje się, już w zerówce, ale biologia to chyba dopiero w gimnazjum jest?

---

Rozum to umiejętność naginania poglądów do faktów

Obawiam się, że o tzw. "problem psychofizyczny" niektórzy mają szanse otrzeć się dopiero na studiach wyższych.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Obawiam się, że o tzw. "problem psychofizyczny" niektórzy mają szanse otrzeć się dopiero na studiach wyższych.
>

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

I bez to mamy książki Nowaczyków...

---

Rozum to umiejętność naginania poglądów do faktów

>"Czy umysł jest/nie jest częścią przyrody?"
Za wikipedią:
"Umysł - nazwa abstrakcyjna oznaczająca ogół aktywności mózgu ludzkiego, przede wszystkim takich, których posiadania człowiek jest subiektywnie świadomy: spostrzeganie, myślenie, zapamiętywanie, odczuwanie emocji, uczenie się, czy regulowanie uwagi. Synonim psychiki, osobowości.

Chociaż inne gatunki również przejawiają niektóre z tych funkcji, słowo to jest używane tylko w związku z gatunkiem ludzkim. ..."

Jest częścią przyrody.

>Jeżeli jest/nie jest to w jaki sposób?
Argumentacja:
1. Zaburzenia funkcji mózgu skutkujące (szczególnie urazy powypadkowe fizycznie niszczące część mózgu) zaburzeniami świadomości, pamięci, zdolności uczenia się, emocji, uwagi.
2. 'Zaburzenia umysłu' po zażyciu środków chemicznych- zmieniających przebieg procesów w mózgu.
3. Istnienie u zwierząt mniej rozwiniętych odpowiedników umysłu (w mniej lub bardziej okrojonym kształcie).
4. Niemożność u osób niewidomych od urodzenia do widzenia we śnie/ wyobrażania kolorów. (Brak bodźca implikuje brak pojęcia w umyśle- pojęcie te nie może być przekazane inną drogą niż bezpośrednie doświadczenie)

Wniosek: zmiany w umyśle zależne są bezpośrednio od zmian w mózgu. Nie widząc innej możliwości identyfikuje umysł jako procesy zachodzace w mózgu. Mózg jest organem wytworzonym przez przyrodę i jako taki do niej przynależy.

>I czy w ogóle pojęcie umysłu jest jeszcze do czegoś potrzebne? (Bo zakładam - być może naiwnie - że sam umysł bywa użyteczny).
Nasza percepcja identyfikuje wszystkie przymioty umysłu jako przynależne do naszego jestestwa. Całość nazywamy umysłem, jest to dla nas naturalne nazewnictwo.
Pozdrawiam

1. Zastanawia mnie, czy jest uprawnione mówienie o umyśle. Być może, jak to zauważyłeś, należałoby raczej mówić o pewnych bardziej specyficznych, wąsko zakresowych zjawiskach czy rodzajach aktywności mózgu?
Być może bardziej sensowne byłoby mówienie np. o pamięci, reakcjach emocjonalnych itp.
2. Definicja z Wikipedii nie jest doskonała. M.in. są teorie osobowości, które radzą sobie bez odwoływania się do umysłu.

3. Jak dotąd problematyka umysłu jawi mi się jakby dwutorowo:

1) podstawą pierwszego rodzaju namysłu nad umysłem jest nieco solipsystyczne przekonanie o jego istnieniu, które - jak wierzę - towarzyszy od pewnego momentu życia każdej osobie ludzkiej;
2) drugi rodzaj problematyki umysłu dotyczy jego rozumienia i definiowania na gruncie nauk empirycznych.

Paradoksalnie, w przypadku pierwszej drogi, dysponuję umysłem złapanym w siatkę, wiem i czuję, że istnieje (coś w rodzaju Kartezjańskiego "cogito"), mimo że nie wiem czym jest ta siatka. W przypadku wyboru drugiej drogi - otwierają się nowe możliwości poznawania właściwości umysłu - mamy siatkę, w którą umysł potrafimy złapać, tylko że siatka jest ciągle pusta.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>1. Zastanawia mnie, czy jest uprawnione mówienie o umyśle. Być może, jak to zauważyłeś, należałoby raczej mówić o pewnych bardziej specyficznych, wąsko zakresowych zjawiskach czy rodzajach aktywności mózgu?
W zasadzie tak jest. Pojęcia umysłu nie używa się w opisie naszego wnętrza inaczej niż w kontekście popularnonaukowym, religijnym, potocznym.
>Być może bardziej sensowne byłoby mówienie np. o pamięci, reakcjach emocjonalnych itp.
W kontekście nauki na pewno.
>2. Definicja z Wikipedii nie jest doskonała. M.in. są teorie osobowości, które radzą sobie bez odwoływania się do umysłu.
Jednak, jeśli pojęcie jest w użyciu musi mieć definicję.
>3. Jak dotąd problematyka umysłu jawi mi się jakby dwutorowo:
>1) podstawą pierwszego rodzaju namysłu nad umysłem jest nieco solipsystyczne przekonanie o jego istnieniu, które - jak wierzę - towarzyszy od pewnego momentu życia każdej osobie ludzkiej;
Mi towarzyszy identyfikowalność działań/ myśli/ uczuć jako moich. Nie jestem pewien, jak dokładnie to ma się do umysłu.
>2) drugi rodzaj problematyki umysłu dotyczy jego rozumienia i definiowania na gruncie nauk empirycznych.

>Paradoksalnie, w przypadku pierwszej drogi, dysponuję umysłem złapanym w siatkę, wiem i czuję, że istnieje (coś w rodzaju Kartezjańskiego "cogito"), mimo że nie wiem czym jest ta siatka.
Niestety można to podgryzać wskazując, że opisujesz samoświadomość, a nie umysł.
> W przypadku wyboru drugiej drogi - otwierają się nowe możliwości poznawania właściwości umysłu - mamy siatkę, w którą umysł potrafimy złapać, tylko że siatka jest ciągle pusta.
Jeśli chcesz łapać rzekę w siatkę, to będzie problem. Jeśli identyfikujesz umysł jako proces nie łapiesz go w siatkę.

Pozdrawiam

Za Russellem utrzymywałbym, że istotnym składnikiem tego, o czym mówimy zazwyczaj używając słowa "umysł", jest to, co świadome. Rzeczywiście samoświadomości nie można utożsamiać z całym umysłem (chyba), ponieważ, chociażby w sensie treści, nie wyczerpuje ona przecież wszystkich treści umysłowych.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Za Russellem utrzymywałbym, że istotnym składnikiem tego, o czym mówimy zazwyczaj używając słowa "umysł", jest to, co świadome. Rzeczywiście samoświadomości nie można utożsamiać z całym umysłem (chyba), ponieważ, chociażby w sensie treści, nie wyczerpuje ona przecież wszystkich treści umysłowych.
Zatem gdzie jest pamięć o Twoich wydarzeniach z Twojego dzieciństwa, gdy ich nie wspominasz?
Ta pamięć 'istnieje' tylko wtedy, gdy umieścisz ją w świadomości. Tak samo z każdym innym składnikiem umysłu- dopiero, gdy znajdzie się w polu świadomości istnieje. Chyba, że identyfikujesz świadomość jako utwór grany na fortepianie mózgu. Wtedy pmięć ma fizyczne miejsce.
Pozdrawiam

Bierzesz pod uwagę tylko jeden rodzaj pamięci - pamięć epizodyczną, pamięć zdarzeń, rzeczy i osób, związaną ze strukturami korowymi.
Podam za Baddeleyem przykład jednego z jego pacjentów, który cierpiał na amnezję pourazową i w ciągu kilkudziesięciu sekund zapominał o tym, co się działo wcześniej.
Kiedyś Baddeley ukrył w dłoni szpilkę i pacjent dotkliwie się ukłuł przy powitaniu z nim. Mimo, że za następnym razem pacjent z radością powitał nowego "pana doktora" - z niezrozumiałych nawet dla siebie powodów nie chciał podać mu ręki.
Opisano również przypadek pianisty cierpiącego na amnezję, który nadal pamięta jak gra się na fortepianie utwory, których nauczył się przed uszkodzeniem mózgu. Potrafi również grać z nut a vista.
Dysocjacja wiedzy świadomej i nieświadomej to doprawdy wielce interesujący temat. O ile pamiętam w Polsce zajmuje się tym zagadnieniem m.in. prof. Herzyk.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

Wydaje mi się, że umysł zarówno jest częścią przyrody jak i nią nie jest.
Jest dlatego bo tworzą go fizjologiczne procesy, kształtuje go otaczająca przyroda. Kontakt z otoczeniem wpływa na rozbudowę sieci neuronalnej.
Z drugiej strony nasz umysł kształtuje rzeczywistość. Różnie odbieramy bodźce. Jeden słyszy lepiej drugi gorzej, jeden dostrzega barwy, których nie widzi drugi. Podobnie chory psychicznie tworzy własny świat, która może być bardzo różny od prawdziwego. Tu zresztą powstaje pytanie na ile to co my widzimy jest prawdziwe. Jak często wytwory umysłu zamazują postrzeganie rzeczywistości.
Tak więc wydaje mi się, że umysł i środowisko są powiązane w zależności dwustronnej. Ponadto umysł jest powiązany z historią środowisk w jakich się znalazł gdyż wywołuje ona ślad pamięciowy a także warunkuje odruchy.

W wątku wypowiadał się już Fizyk i neuro-sceptymucha (kwestie rudymentalne zbywam milczeniem) a ty wprowadzasz jeszcze jeden wielce ciekawy kierunek rozważań, ponieważ - o ile dobrze zrozumiałem - próbujesz umysł umieścić nie tyle w kontekście natury, co kultury, cywilizacji i historii(wiązanie czasu, historia środowisk).
Umysł, o ile istnieje, nie jest więc tylko wytworem procesów fizykalnych, biologicznych, neuronalnych, ale również kształtuje się w toku przemian kulturowych i historycznych.
(Trochę mi tej humanistycznej orientacji na tym forum brakuje. Ale być może to tylko moje złudzenie.)
No chyba że zredukujemy wszystko, włącznie z kulturą, do języka fizykalnego, biologicznego, ewolucyjnego.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

Mi też się wydaje, że humanizmu tu za mało i mimo, że sam reprezentuje nauki ścisłe to jednak w rozmowie o umyśle nutki humanizmu zabraknąć nie może. W końcu stoi on na pograniczu natury i kultury. Cały światopogląd, moralność, ocena zjawisk wywodzą się z kręgu kulturowego. Historia danego narodu jego religia oraz tradycje przekładają się na nasze życie, a tym samym na postrzeganie i analizę zjawisk; nawet jak się tejże religii wyzbędziemy lub wyjedziemy za granicę. Stąd ludzie oderwani od macierzy przeżywają nostalgię. Brak znanego im środowiska kulturowego powoduje zmiany somatyczne jaką jest depresja.

Kontynuując humanistyczną cześć dyskusji nad wybranym zagadnieniem, trzeba zwrócić uwagę, że relacja między umysłem a przyrodą stanowi podstawową oś, wokół której obracają się systemy religijne, filozoficzne i etyczne.
Weźmy dla przykładu Biblię, która relację między umysłem i przyrodą określa na osi panowanie-podległość. Weźmy dziewiętnastowieczny kult nauki i dwudziestowieczny konsumpcjonizm, które doprowadziły przez kult umysłu i poznania naukowo-technicznego do degradacji środowiska naturalnego. To tylko niektóre przykłady.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>Kontynuując humanistyczną cześć dyskusji nad wybranym zagadnieniem, trzeba zwrócić uwagę, że relacja między umysłem a przyrodą stanowi podstawową oś, wokół której obracają się systemy religijne, filozoficzne i etyczne.
>Weźmy dla przykładu Biblię, która relację między umysłem i przyrodą określa na osi panowanie-podległość.

Podobnie jak wszystkie księgi religijne cywilizacji Morza Śródziemnego. Natomiast ciekawą sytuację mamy na dalekim wschodzie. Tam świat materialny i duchowy przenikają się i postawa człowieka wobec środowiska jest oparta na wzajemnym szacunku. Odbicie świata idealnego jest w każdym ciele materialnym.
I tu powstaje ciekawy problem dotyczący wpływu izolacji geograficznej na formowanie się systemu religijnego oraz systemu wartości. Jak umysły takich samych przecież ludzi mogą wytwarzać zupełnie sprzeczne ontologicznie mitologie. W Europie zwyciężył monoteizm, a na dalekim wschodzie politeizm i religie animistyczne. Ponadto pojawił się tam buddyzm, który osoby boga jako takiego nie ma.
Tak więc widać, iż potencjał abstrakcyjnej twórczości umysłu jest potężny z czego też może wynikać tak wielka chęć do życia złudzeniami.
Na początku byliśmy w centrum Wszechświata i wszystko kręciło się wokół nas, potem okazało się, że jesteśmy w jednej z wielu galaktyk i to nie w centrum tylko gdzieś na peryferiach. Obecnie nawet nie wiemy czy jesteśmy tym jednym cudownym życiem. Ale umysł nie może się pogodzić i kreuje coraz nowe byty wbrew zasady brzytwy Ockhama.
Było stworzenie i byliśmy dziećmi bożymi ale przyszedł Darwin i zburzył ten porządek więc ludzie wymyślili sobie inteligentny projekt zamiast przyjąć, że nie jesteśmy wcale wyjątkowi. I mimo, że od początku jest jasne, że koncepcja ID nie ma szans to niektórzy się wokół niej okopali i próbują rozpaczliwie utrzymać ostatnią redutę zabobonności w teorii powstania świata.
Kochamy żyć w komforcie. Uważam, że na tym fundamencie powstają wszystkie fobie, rasizmy, nacjonalizmy. Za wszelką cenę próbujemy sobie udowodnić, że to my jesteśmy narodem, rasą, społecznością wybraną i najlepszą, taka romantyczna koncepcja Chrystusa narodów w mrocznym wydaniu.

>Weźmy dziewiętnastowieczny kult nauki i dwudziestowieczny konsumpcjonizm, które doprowadziły przez kult umysłu i poznania naukowo-technicznego do degradacji środowiska naturalnego. To tylko niektóre przykłady.

Może jest tak dlatego, że umysł choć posiadający potężne zdolności wszystkiego przewidzieć nie może i reaguje z opóźnieniem na skutki swoich decyzji. Tak jak w tym przysłowiu, że mądry Polak po szkodzie. Tworzymy kombinat przemysłowy i dopiero gdy zauważymy, że zniszczone zostały wszystkie lasy i ludzie umierają to zdajemy sobie sprawę, że jednak wciąż jesteśmy częścią przyrody.
Niestety nasze reakcje zawsze opóźnione a obecnie dodatkowo stępione widmem zysków przestają być właściwe. Długo negowaliśmy globalne ocieplenie, a teraz chcąc walczyć możemy spowodować więcej szkód co przedstawia artykuł: www.racjonalista.pl/kk.php/s,6828
Ale trzeba być dobrej myśli. Może umysł, który stworzył bogów zacznie twardo stąpać po Ziemi i jego racjonalne działania zapobiegną skutkom działań podjętych w przeszłości.

Ale się rozpisałem

Pozdrawiam

>"Czy umysł jest/nie jest częścią przyrody?"

Mózg jest, umysł nie jest - sprzęt to jednak co innego niż oprogramowanie

Może się wydawać oczywiste, że przyroda 'umie' się obyć bez umysłu, a umysł bez przyrody nie. Nie wynika jednak z tej oczywistości, żeby przyroda 'potrafiła' zniszczyć umysł lub mogła do tego 'dążyć' (chyba, że przypisać jej cechy osobowe, co wydaje się pomysłem zbyt śmiałym))

.

Trzeba przyznać, że metafora informatyczna ma swoje miejsce w filozoficznym namyśle nad umysłem. Nie potrafię jednak określić, jaką wartość mają jej osiągnięcia.

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

"Oprogramowanie" wynika z ewolucji naturalnej tak samo jak geny.

W jakim sensie logicznym używasz w tym zdaniu słowa "wynikać"?

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

>W jakim sensie logicznym używasz w tym zdaniu słowa "wynikać"?
>

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT
Nie wypowiadam sie za Jacka, ale uzylabym tego samego okreslenia.
( Pomijajac to, ze nie wiem, co to jest sens logiczny; a nielogiczny, to jaki?)
Nic tu do tlumaczenia nie ma, bo tylko kaczory tlumacza oczywista oczywistosc.
A ona jest taka, ze sposob funkcjonowania umyslu w srodowisku na korzysc homeostatu, ktorym zawiaduje dla wlasnego dobra, jest zespolem algorytmow, ktorych stosowanie przynosi sukces ewolucyjny genom sprzegnietym z okreslonym zespolem algorytmow.
Symbioza taka, ot co ! Na zasadzie wspolnych celow, czyli wynikania strategii.
Co tu moze byc niejasne ?

Mogę być w takim razie kaczorem - jest to dość doborowe towarzystwo.

Czy mówiąc o wynikaniu chodzi ci o zależność:
przyczynowo-skutkową (ewolucja jest siłą sprawczą umysłu?)
skutkowo-przyczynową (z tego, że istnieje umysł wnioskujemy o zachodzeniu ewolucji?)
strukturalną - raczej nie
analityczną - (wnioskowanie jest poprawne tylko na mocy analizy definicji/sposobów rozumienia zastosowanych pojęć)?

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT

Cytat:

więc bezużyteczna jest ta rozmowa skoro jest wytworem bezużytecznego umysłu, jeśli wątpić w użyteczność jego działania. Paradoksalne są też poczynania samego umysłu rozważającego swoją użyteczność.
Moim zdaniem użyteczność umysłu polega na tym, że jego zastosowanie pozytywnie wpływa na przetrwanie, gdyż potrafi on przewidzieć reakcję swojego potencjalnego działania na niego samego, w ten wybiórczy dla siebie sposób podejmuje decyzje, które są najlepsze dla niego w owym stanie zakresu potencji swej mocy myślenia.

Przykładowo rzeczą pożyteczną, użyteczną jest podjęcie przez umysł działania w kształceniu się w celu jeszcze lepszej sprawności użyteczności.

1. Rozumiem, że negacja i zaprzeczanie są twoją naturalną metodą oswajania tematu, dlatego nie zamierzam wypominać ci, że moja teza była postawiona delikatnie, w postaci pytania i nie wynikało z niej, że wszystko, co z umysłem związane koniecznie musi być bezużytecznie.
Czasami jednak wyciągnięcie maksymalnych konsekwencji z łagodnie postawionych przypuszczeń, może stanowić podstawę do mocniejszego odbicia. Cóż innego zrobił Kartezjusz? Pytanie, czy było to naprawdę potrzebne i użyteczne.

2. Chodziło mi tylko o to, czy pojęcie umysłu jest jeszcze potrzebne, czyli czy pojęcie to jeszcze się do czegoś nadaje czy też należałoby jej zastąpić jakimś pojęciem/terminem bardziej adekwatnym.

Nie podważam więc użyteczności takich funkcji, jak przewidywanie i planowanie w perspektywie lepszej adaptacji czy przetrwania.
Pytam o to, czy warto używać terminu 'umysł'? Czy termin ten jeszcze coś ze sobą niesie, jaki sens, jakie znaczenie?

---

BENE DOCET QUI BENE DISTINGUIT