Do napisania wątku skłoniło mnie spostrzeżenie, którego dokonałem niedawno w związku z przenosinami siedziby mojej katedry na uniwersytecie. W zamian za starą, zatęchłą kanciapę otrzymaliśmy ładną kamienicę, ale znalazł się tam jeden szczegół, nad którym na chwilkę, całkowicie przez przypadek, przystanąłem.
W kranie, podobnie jak wcześniej, nie było ciepłej wody. Jest to fakt, nad którym zawsze przechodzę do porządku dziennego, ale tym razem uderzył mnie absurd takiego zachowania - dlaczego w XXI wieku wciąż traktuję ciepłą wodę w budynku państwowej instytucji jako luksus?
Urodziłem się jeszcze w komunie, ale przestałem nosić pieluchy akurat wtedy, kiedy pampersy pojawiły się w sklepach, więc zrozumiałe jest, że nic z tamtego okresu nie pamiętam. Mimo to w jakiś dziwny sposób przesiąknąłem przekonaniem, że od państwa należy się ludziom minimum, a każdy grosz wydany ponad to jest niemalże boskim gestem dobroci i szczodrości. Przyzwyczajenie do wszechogarniającego syfu i beznadziei jest tak ogromne, że byłem zdziwiony, kiedy rejestrując samochód spostrzegłem, że na korytarzu obok kolejki znajduje się mini kącik socjalny z wodą, herbatą i kawą dla czekających. Państwo chce wydawać pieniądze na rzeczy, które same w sobie nie mają żadnej służącej mu funkcji, ale zwiększają komfort życia obywatela?
Oczywiście szybko się zreflektowałem i uznałem, że jest XXI wiek, a my jesteśmy ważnym i w gruncie rzeczy nowoczesnym państwem Unii Europejskiej - ta kawa i woda nie powinny dziwić, a być standardem, blablabla.... Pierwsza reakcja była jednak inna.

Co ciekawe: kiedy czytam, że państwo robi dobrze innym (do głowy przychodzi mi artykuł o jakimś urzędzie, który zafundował w jednym z pomieszczeń bawialnię dla szkrabów, które przyprowadzą ze sobą petenci) nie jestem ani trochę zdziwiony i wydaje mi się naturalne to, że wszystko się modernizuje, a korpus służby cywilnej coraz lepiej wykonuje swoje główne zadanie jakim jest ułatwianie kontaktu ludzi z administracją i państwem.
Wychodzi z tego tyle, że jestem przekonany, że państwo powinno służyć ludziom, a nie na odwrót, ale sam nie spodziewam się niczego dobrego wobec siebie ze strony władz.

Wracając do jednego z wątków poruszonych powyżej: jestem mimo wszystko przerażony tym, do czego jesteśmy przyzwyczajeni, zwłaszcza kiedy jeżdżę po świecie i obserwuję poziom życia innych. Jesteśmy chyba jednym z niewielu państw w Europie, w którym picie wody bezpośrednio z kranu jest porównywalnie niebezpieczne do gry w rosyjską ruletkę, ale tak bardzo przywykliśmy do tego, że w rurach płynie chemicznie oczyszczony szlam, że nawet do głowy nie przychodzi nam, że gdzieś na świecie ludzie najzwyczajniej na ziemi po szlankę wody idą do łazienki, a nie czajnika, w którym trzeba było przezronie zagotować wodę kilka godzin wcześniej, żeby zdążyła wystygnąć.
Idąc do urzędu nie wyobrażamy sobie, że urzędnik mógłby być miły, a procedury szybkie i sprawne; patrząc na wycinanie drzew na naszym osiedlu do głowy nie przychodzi nam, że w cywilizowanym społeczeństwie przed podjęciem takiej decyzji zwołano by zebranie wszystkich mieszkańców, na którym zapytano by ich o zdanie i zgodę.

Wiele razy temat ten poruszano w publicystyce, książkach, na uniwersytetach i zawsze kończono go jakąś optymistyczną wizją, że nowe, postkomunistyczne pokolenia są inne i wszystko będzie dobrze. Po przemyśleniu tego wszystkiego również mam nadzieję, że następne pokolenia rzeczywiście zaczną myśleć inaczej...