W marcu, po dwuletniej przerwie, podczas której Wielki Zderzacz Hadronów w CERNie pod Genewą został "podrasowany" tak, aby mógł generować wiązki i zderzenia o większej energii, wznowi swoje operacje. Ten rok wedle wszelkich danych ma szanse przynieść przełom w fizyce cząstek elementarnych. Są dwie opcje: albo okaże się, że ci fizycy-teoretycy, którzy rozwijają teorię cząstek supersymetrycznych mają rację i jakieś takie cząstki zostaną odkryte, albo też - co wprawdzie wprawi ich zapewne w dużą konfuzję - dowiemy się, że niczego takiego na horyzoncie dostępnych nam energii nie widać a fizycy nie rozumieją tak naprawdę mechaniki rządzącej zachowaniem materii na jej najbardziej fundamentalnym poziomie.

   LHC to chyba najbardziej niezwykłe urządzenie, jakie zbudował człowiek w całej historii cywilizacji. Może tylko komputery z całą ich technologiczną otoczką mogą stanowić tu konkurencję w wyścigu do miana najcudowniejszego wytworu ludzkiej myśli. Technikom i naukowcom udało się zbudować miejsce, w którym jednocześnie występuje najniższa temperatura nie tylko na Ziemi, ale chyba w całym bliskim nam Wszechświecie, najwyższa temperatura w punktach zderzeń protonów dziesiątki tysięcy razy przekraczająca tę panującą w centrum gwiazd oraz najczystszą próżnię, w porównaniu z którą przestwór przestrzeni kosmicznej nad naszymi głowami wydaje się miejscem mocno zakurzonym.

   Podczas pierwszego cyklu doświadczeń, dwa lata temu, wiązki biegły z energiami do 4TeV (zderzenia mają energię dwakroć wyższą). Po modernizacji uczeni chcą osiągnąć energię wiązek 6,5 TeV i zderzenia wyzwalające energię 13TeV. To oznacza wkroczenie na terra incognita współczesnej fizyki a uczeni żywią nadzieję, że, być może, dzięki osiągnięciu tak gigantycznych energii będzie możliwe zaobserwowanie nowych cząstek, w tym takich, które, wedle najbardziej popularnej hipotezy, stanowią tzw. "ciemną materię", której natura jest bodaj największą, oprócz "ciemnej energii" zagadką współczesnej nauki. Te hipotetyczne cząstki nazywane są WIMP (od ang. skrótu "słabo oddziaływujących cząstek") a ich pojawienie się, z racji ich nieoddziaływania z "naszą", dobrze znaną materią będzie najprawdopodobniej sygnalizowane pośrednio - poprzez niedobór energii i pędu cząstek powstałych podczas zderzenia zmierzony przez cztery detektory LHC.

   Dlaczego to takie ważne dla współczesnej fizyki? Nie chodzi tu bowiem "tylko" o te "ciemne" strony materii Wszechświata. Owa koncepcja supersymetrii, w której wszystkie znane nam, "swojskie" cząstki posiadają swoich lustrzanych bliźniaków, powstała, aby uporać się z jeszcze jedną zagadkową cechą obecnego Modelu Standardowego: aby działał, wymaga wielu matematycznych założeń przyjętych arbitralnie, wartości współczynników dobranych tak, aby teoria zgadzała się z obserwacją, które nie wynikają z innych przesłanek, jak tylko konieczności "dopasowania" modelu do wyników uzyskiwanych w doświadczeniach. Uczeni sądzą, że cząstki supersymetryczne, gdyby zostały odkryte, usunęłyby dużą część owych obecnie niezbędnych a czysto matematycznych założeń, tłumacząc parametry obserwowanego świata w sposób bardziej naturalny i, jak mówią fizycy, "estetyczny".

   Jeśli jednak okaże się, że żadnych śladów supersymetrii nie odnaleziono, jakkolwiek będzie to z pewnością dla wielu zaskoczeniem i rozczarowaniem, fizyka wkroczy nawet w bardziej ekscytującą fazę zgłębiania tajników Wszechświata. Może to bowiem przypominać sytuację z końca XIX wieku, kiedy fizyka również znalazła się "na zakręcie" kiedy to bardzo wówczas popularna wśród fizyków hipoteza eteru została obalona doświadczeniem A. Michelsona i E. Morleya a na początku wieku XX na gruzach tej nieziszczonej koncepcji pojawiły się przełomowe wyniki M. Plancka i A. Einsteina, otwierające nową erę poznania.

   Być może okaże się jednak, że owe "arbitralne", z sufitu wzięte współczynniki, "podpierające" niejako Model Standardowy, odzwierciedlają jednak rzeczywistość i żadnej supersymetrii ani niczego zamiast niej nie ma, aby wyjaśnić ów zaiste nieprawdopodobny dobór tych wartości, umożliwiający ewolucję prowadzącą do pojawienia się inteligentnych obserwatorów. Dla jednych byłoby to zapewne "dowodem" na istnienie Inteligentnego Projektanta i w tym sensie nauka wchodzi obecnie w dość ryzykowną fazę eksploracji, gdyż ów powiew niewyjaśnionego, który może wzbudzić LHC, z pewnością wystarczyłby, aby wypełnić żagle religijnego szaleństwa w stopniu większym, niż ma to miejsce do tej pory i sprowadzić fizykę, wbrew woli większości jej adeptów, do roli "służebniczki teologii", jak to już uczyniono z filozofią.

   Ale i na to jest remedium, choćby koncepcja Multiwersum, interesująca, ale nie jedyna alternatywa spośród tych, które fizyka ma w zanadrzu. To niedobra wiadomość dla tych, którzy wciąż liczą na to, że mrok niewiedzy, który próbuje rozświetlić współczesna nauka, ukryje ich religijny popęd. Chociaż LHC może i jest współczesną Wieżą Babel, to nawet jeśli okaże się, że "na górze" nic nie ma, nauka nie skapituluje i nic nie wskazuje na to, by miało zabraknąć jej amunicji w walce, którą prowadzi.

   Dziś już widzimy, że fizyka, która kiedyś była w Anglii nazywana "filozofią naturalną" zbliża się znów do tego pierwotnego znaczenia i jest nadzieja, że ostatecznie przesunie teologię we właściwą dla niej kategorię ludzkich wytworów, obok astrologii, hiromancji i magii.