Czasem, gdy myślę sobie o różnych, bardziej i mniej poważnych przedmiotach sporów światopoglądowych, albo obserwuję takie spory, gdzie jedna strona uparcie trzyma się tezy zupełnie przeciwnej do tezy strony drugiej, dochodzę do trochę dziwnego wniosku. Przykład z gimnazjalnej ławki: Maciek zawsze był gorącym zwolennikiem Janusza Korwin-Mikke, podczas gdy Marta zawsze uważała, że to skończony wariat. Gdy między poważnymi gimnazjalistami dochodzi do burzliwej rozmowy na temat Korwina, zarówno Maciek jak i Marta z góry zakłada, że ich oponent jest w błędzie i żaden z nich nie ma cienia wątpliwości, że niezależnie od treści debaty będzie dalej podtrzymywał swoje stanowisko. Postawmy się teraz w roli Maćka, zakładając, że argumentacja Marty jest równie dziecinnym, symetrycznym odbiciem następującej:

>Obejrzałem setkę filmików o Korwinie w internecie i wiem, że to co mówi Korwin to najprawdziwsza z prawd. Marta z kolei jest pieprzonym lewakiem i chce wprowadzić gejostwo do Polski. Wiem, że Marta niby interesuje się polityką, ale to głupia dziewczyna, a dziewczyny nie znają się absolutnie na niczym.

Dlaczego Maciek i Marta z góry zakładają, że mają rację? Jakie są ich podstawy do twierdzenia, że teza przeciwnika jest błędna, skoro ich opinia na temat samego przeciwnika jest całkowicie subiektywna, bo zbudowana na podstawie prezentowanego przezeń poglądu a może raczej na podstawie sprzeczności tego poglądu z moim? Maciek nie wie, że IQ Marty wynosi zaledwie 90, podczas gdy jego własne aż 110. Nie wie też ile tak bardzo mądrych książek przeczytała Marta i ile filmików o Korwinie obejrzała w Internecie.

>Marta jest głupia, bo nie ma racji, bo to ja mam rację.

Gdyby Maciek wiedział, że precyzyjne testy inteligencji wykazały, że jest odrobinę mądrzejszy od Marty, to byłaby to jakaś przesłanka, która pozwoliłaby mu przypuszczać, że to jego racja jest właściwa. Gdyby dotarł do wyników niezależnych badań, które wskazywałyby, że odsetek złych lewaków jest większy wśród naukowców niż wśród bezrobotnych, to powinien przypuszczać, że to Marta ma rację, ale przecież tego nie zrobi.
Zgodzicie się chyba, że tok rozumowania większości dorosłych jest podobny do toku Maćka i Marty z tym że odwzorowany w doroślejszych realiach i być może bardziej ambitnych problemach. Dlaczego w sporach tak rzadko powołujemy się na obiektywne źródła, które wykazałyby, że predyspozycje oponenta do właściwego spojrzenia na sytuacje są mniejsze od naszych, a zamiast tego rzucamy argumentami, ślepo wierząc w ich poprawność, która jest tylko mojszością.
Jeśli wyraziłem się dostatecznie jasno i jeśli w moim mózgu nie kiełkuje jakaś śmieszna choroba psychiczna, to pewnie powstało wiele publikacji ocierających się o ten temat. Byłbym niezmiernie wdzięczny za wskazanie takowych i tylko trochę mniej wdzięczny za wskazanie gdzie szukać.