"Star Trek" i "Star Wars" to kultowe produkcje mające dziesiątki milionów wiernych fanów na całym świecie. To również dwa obozy rywalizujących ze sobą miłośników gwiezdnej fantastyki jak i dwóch świetnie funkcjonujących maszynek do robienia pieniędzy - jeszcze bardziej ze sobą konkurujących. Relacje - o których tu mowa - są trochę jak między pepsi colą a coca colą. Są między nimi oczywiście podobieństwa. Jest ich wiele - to wynika z tematyki w jakiej są osadzone fabuły tych obrazów filmowych. Jest nawet wzajemne przenikanie się wątków i są - podobno - wzajemne zapożyczenia. Ale różnice także są - i jest ich niemało.
Uważa się, iż "Star Trek" wpasowuje się w konwencję kosmicznego westernu. Co poniekąd nie dziwi zważywszy na zaplecze kulturowe jego twórcy. "Star Wars" natomiast ma być bardziej "kosmiczną operą" zainspirowaną "Opowieściami Okrągłego Stołu" oraz "Sagą o Beowulfie". Ale największa różnica tkwi w potraktowaniu nauki przez autorów scenariuszy obydwu serii. Star Trek jest zdecydowanie bardziej "scientifically accurate" i dlatego bywa zawsze określany jako obraz z gatunku science fiction. Natomiast jego rywal to niczym nieograniczona fantazja - i dlatego klasyfikuje się go jednoznaczne jako "science fantasy". Jest jeszcze coś, co różni te produkcje. W "Star Trek" - w przeciwieństwie do "Star Wars" - występują Ferengi - pozaziemska rasa, o bardzo wyrazistych cechach tak fizjologicznych jak i kulturowych. Są niskiego wzrostu, śniadej cery, mają rozlazłe, kartoflane oblicza, z których emanuje złowieszczy wzrok. Chodzą pochyleni, posuwistymi krokami. Mają opinię raczej nie inteligentnych lecz chytrych i przebiegłych. Mężczyźni dbają o charakterystyczne uczesanie. Jest to rasa wiecznie migrująca, nie posiadająca stałego miejsca zamieszkania. Są chciwi, nie można im ufać, opętani żądzą zysku. Najlepiej realizują się w zawodach lichwiarzy, handlarzy oraz karczmarzy. Wcielają w życie drobiazgowo opracowany plan który ma przynieść profity ich rasie, kosztem innych nacji. Samce Ferengi cenią sobie ludzkie samice i pałają do nich pożądaniem. Nieustannie próbują - wcielając w życie swój plan - wkradać się w łaski ludzi pochlebstwami i łapówkami. I wreszcie - last but not least - podejrzewani są o uprawianie kanibalizmu. Po zapoznaniu się z etnotypem Ferengi jak wyżej - nasunęło mi się natychmiast jednoznaczne skojarzenie. Sądziłem jednakże, iż jest to przejaw mojego niezdyscyplinowanego subiektywizmu. Jakież było moje zdumienie, kiedy moje subiektywne asocjacje zostały kategorycznie zobiektywizowane przez najwyższe w owej materii autorytety. Otóż - jak wspomniałem - z powodu kultowego charakteru produkcji jak wyżej - kręci się wokół nich potężny showbiznes. Filmy owe obrosły więc we wszelakiego rodzaju dewocjonalia i parafernalia. Do kategorii takowej należy - między innymi - księga zatytułowana "Religions of Star Trek" niejakiego Ross S. Kraemera. I cóż się okazuje. Otóż w owej księdze religii stwierdza się bez ogródek, iż: " Religia Ferengi wydaje się być niemalże parodią judaizmu. Krytycy wskazali na niepokojąc korelacje pomiędzy cechami Ferengi a stereotypowymi negatywnymi opiniami na temat Żydów". Z kolei publicysta Jonah Goldberg stwierdził, iż Ferengi z odcinka "The Next Generation" zostali sportretowani jako "szemrani biznesmeni z biczami, którzy wyglądają jak połączenie nazistowskich karykatur Żydów oraz wampira Nosferatu". Pikanterii swoistej takim opiniom dodaje fakt, iż wielokrotnie w rolę czołowych postaci Ferengi wcielali się......aktorzy pochodzenia żydowskiego.
Wygląda więc na to, iż owa analogia między Ferengi a Żydami nie jest przypadkowa.
Jednakże w związku z tym rodzi się pytanie o jej genezę? Trudno tutaj pokusić się o pewną odpowiedź. Można stawiać tylko mniej lub bardziej prawdopodobne hipotezy. W moim odczuciu sedno problemu tkwi w osobowości, światopoglądzie i karierze zawodowej twórcy serii "Star Trek" - Gene Roddenberry. Urodzony w Teksasie, żyjący w Kalifornii, mający za sobą udział w II wojnie w charakterze pilota oraz karierę policjanta, Roddenberry ostatecznie zajął się naprzód pisaniem, a potem stworzył "Star Trek". Jego osobowość to zbiór prostych (czasami wręcz dosadnych) i szczerych cech/wartości "frontiermena" z "Południowego - Zachodu" - mającego jednoznaczną opinię na temat subkultury żydowskiej. Generał Patton (drugowojenny, amerykański bohater) - mający także w przedmiotowej materii poglądy jednoznacznie wykrystalizowane - to najlepsze exemplum takiej właśnie osobowości.
Nie jest też wykluczone, iż kreacja Ferengi (o takowym właśnie etnotypie) była odreagowaniem - typu katharsis - kontaktów z przedstawicielami branży wydawniczej a później showbiznesu, w którym od reprezentantów nacji żydowskiej aż gęsto. W takej formule byłaby tutaj analogia do "Żydostwa w Muzyce" Richarda Wagnera, powstałego - jak się przypuszcza - w dużym stopniu po niemiłych doświadczeniach niemieckiego kompozytora, w muzycznym światku Paryża pierwszej połowy 19 wieku - w którym pełno było różnorakich żydowskich impresario.
Jest także w biografii Roddenberrego intrygujący szczegół. Otóż był on wolnomyślicielem, agnostykiem, może nawet ateistą. Miał niebanalne, idące często pod prąd, poglądy na otaczającą go rzeczywistość. Kiedy w 1946 roku żydowscy terroryści z Irgunu wysadzili w powietrze hotel "King David" w Jerozolimie - skutkiem czego zginęło kilkadziesiąt osób - amerykańska opinia publiczna generalnie potraktowała ów akt jako czyn moralnie dopuszczalny walczących o wolność. Gdy zaraz potem doszło do zamachu bombowego w Bejrucie ze strony Muzułmanów - potępiła go jako przejaw brutalnego terroru.
Roddenberry zaś potępił bez różnicy obydwa zamachy - wskazując na silną - jego zdaniem - motywację religijną stojącą za nimi. Zważywszy na czas wyrażenia tej opinii, wypada zauważyć, iż był to pogląd nad podziw wyważony i obiektywny. Zdaje się ,że człowiek miał pierwszorzedną intuicję.

en.wikipedia.org/wiki/Ferengi