Latem 1944 r. niemiecki dowódca obrony Paryża, gen. Choltitz otrzymał od Hitlera rozkaz zniszczenia Paryża. Generał nie wykonał go – gdyż uważał, iż Paryż jest zbyt piękny aby go niszczyć. Takich skrupułów w jakimkolwiek stopniu nie miał prefekt Sekwany, baron Georges – Eugene Haussmann, któremu cesarz Napoleon III powierzył na początku drugiej połowy 19 w. dzieło kompleksowego zmodernizowania Paryża. Po pierwszym spotkaniu z baronem, cesarz poczynił następującą uwagę w swoich pamiętnikach, odnoszącą się do osoby prefekta: „Stanął przede mną jeden z najniezwyklejszych ludzi naszych czasów. Wielki, mocny, pełen rozpierającej go energii, a równocześnie mądry, przebiegły, pełen pomysłów”. Haussmann osobiście nadzorował modernizację stolicy Francji ciągiem przez 20 lat, później przez następne pół wieku, nadal dokonywano „liftingu” Paryża według zasad przez niego wypracowanych. A potrzeba takowa niewątpliwie była. Bo Paryż połowy 19 wieku – trwał nadal właściwie w swym jeszcze średniowiecznym założeniu. Zadanie zlecone mu przez cesarza prefekt Sekwany wykonał wzorcowo. Przeflancował i gruntownie wypatroszył miasto, nadając mu całkowicie nowy, współczesny kształt. Nie obeszło się niestety bez konieczności zapłaty wysokiej ceny za ów spektakularny sukces. Szereg ulic i kwartałów, które dzisiaj najpewniej znalazłyby się na liście światowego dziedzictwa UNESCO – zostało zrównanych z ziemią. Skala przedsięwzięcia była iście tytaniczna. Zburzono lub przebudowano ok. 60 % paryskich budynków. Powstały szerokie, wysadzane drzewami aleje prowadzące do placów o gwiaździstym, ulubionym prze barona kształcie. Stolica zazieleniła się, zwłaszcza że pojawiło się dużo parków wzorowanych na londyńskim Hyde Parku, w tym będący ikoną Paryża – Lasek Buloński. Powstały dwa szeregi biegnących koliście bulwarów, nowe gmachy użyteczności publicznej, gmachy dworców kolei miejskiej, fontanny, przestronne toalety publiczne, opera, nowe szkoły, kościoły, obiekty militarne. Powstałe ulice ( o łącznej długości ok. 100 km) zostały zabudowane charakterystycznymi, „haussmannowskimi” kamienicami, nawiązującymi do neoklasycyzmu, o charakterystycznej kremowo – żółtej barwie, nadające ton do dnia dzisiejszego stolicy Francji. Równocześnie powstał kompleksowy i nowoczesny system kanalizacji miejskiej, wodociągi zapewniające nieograniczoną podaż wody mieszkańca stolicy Francji oraz gęsta sieć podziemnych instalacji gazowych i gazowych latarni - zapewniających Paryżowi oszołamiające oświetlenie w porze nocnej. Paryż przez 20 lat był wielkim placem budowy na którym wrzała mrówcza praca. A po jej zakończeniu oczom mieszkańców i turystów ukazało się całkowicie nowe miasto. Co więcej, miasto owo zostało zaakceptowane i pokochane przez paryżan – co jest chyba najlepszą miarą sukcesu osiągniętego przez krewkiego barona, gdyż nie raz w historii, wielkie realizacje urbanistyczne – na przykład wenecka Palmanova czy też Brasilia Niemyera – z wielkim trudem bywały zaakceptowane przez tych, dla których je tworzono. Jak zwykle w takich sytuacjach nie obyło się (przykład reakcji warszawiaków na działania modernizacyjne „polskiego Haussmanna” – Sokratesa Starynkiewicza – może tutaj służyć za ciekawą analogię) bez słów ostrej krytyki czy też wręcz potępieńczych. Francuski historyk Rene Heron de Villefosse pisząc o haussmannowskiej przebudowie serca Paryża, wyspy Ile de la Cite wyraził następującą opinię: „stary paryski okręt ( nawiązanie do kształtu i wyglądu wyspy – Arminius) został storpedowany prze barona Haussmanna i poszedł na dno za jego rządów. I najpewniej była to największa zbrodnia tego megalomańskiego prefekta, a zarazem jego największy błąd. Jego dzieło doprowadziło do większych zniszczeń niż 100 bombardowań Paryża”.

www.bbc.co(*)126-how-a-modern-city-was-born