Max Nordau był pisarzem, filozofem, lekarzem, publicystą, działaczem politycznym, był - last but not least - asymilowanym węgierskim Żydem, a po aferze Dreyfusa zaprzysięgłym syjonistą. Ale przede wszystkim był twórcą i propagatorem konceptu zdegenerowanej sztuki, literatury i muzyki. Swoje tezy w przedmiocie jak wyżej sformułował w książce pt "Degeneracja" (tytuł oryginału: "Entartung"). Skonstatował w niej, iż czasy w których żyje są zdegenerowane a ludzie prowadzą zdegenerowany tryb życia - co w zasadniczym stopniu wynika z dominacji otaczającej ich, zdegenerowanej kultury. Nordau na tacy zaprezentował światu swój pogląd radykalny - a z oferty owej skorzystali , między innymi, naziści, którzy z satysfakcją przyjęli poczęstunek. W chwili obecnej Nordau jest głównie pamiętany jako autor "Entartung" i twórca koncepcji jak wyzej. O meandrach jego poglądów poczytać można w wikipedii - ale tylko anglojęzycznej, polska wersja bowiem jest podręcznikowym przykładem manipulacji. I tutaj dotarliśmy do istoty bieżącego wątku. W polskiej Wikipedii nie ma słowa o kwestiach zasygnalizowanych wyżej. W podrozdziale zatytułowanym "Poglądy" stoi jak niżej:
"Nordau był wielkim krytykiem cywilizacji europejskiej. Równocześnie był zwolennikiem ewolucji we wszystkich rzeczach i popierał francuski racjonalizm światopoglądowy, który na podstawie czystej logiki żądał, aby wszyscy ludzie byli jednakowo traktowani. Wychodząc z tych filozoficznych koncepcji, Nordau bardzo szybko przeszedł do ruchu syjonistycznego. Emancypację Żydów postrzegał on jako naturalną konsekwencję logiki:Każdy człowiek rodzi się z pewnymi prawami; Żydzi są ludźmi, w konsekwencji rodzący się Żydzi posiadają ludzkie prawa.W licznych swoich publikacjach Nordau starał się wyjaśnić pozorną sprzeczność między równością wobec praw a istnieniem antysemityzmu, który we współczesnej formie różnił się od starego antysemityzmu religijnego. Nordau odróżniał sytuację panującą w Wielkiej Brytanii od sytuacji będącej na kontynencie. "W Anglii emancypacja jest prawdą Została zakończona w sercach i potwierdzona wyraźnie przez prawodawstwo". Podkreślał, że emancypacja Żydów będzie rzeczywistą dopiero wówczas, gdy dokona prawdziwych zmian w społeczeństwie. W przeciwnym razie pozostanie abstrakcyjną ideą powtarzaną przez pisarzy i dziennikarzy, nigdy nie stając się rzeczywistością w codziennym życiu społeczeństwa."
Gdy tymczasem w wersji angielskiej, w podobnym rozdziale, jest napisane:
"Nordau's major work Entartung is a moralistic attack on what he believed to be degenerate art, as well as a polemic against the effects of a range of the rising social phenomena of the period, such as rapid urbanization and its perceived effects on the human body.In Réflexions sur la question gay (translated into English as Insult and the Making of the Gay Self, Didier Eribon refers to a whole section in Nordau's book targeting Oscar Wilde in aggressive terms: «Wilde loves immorality, sin, and crime». According to Eribon, the two volumes of Degeneration are centred around a description of the artistic and literary currents of an «end-of-century» that was leading society to «ruin». Nordau attacks symbolists, mystics, Pre-Raphaelites, Wagnerism, Aestheticism, Decadentism. Huysmans and Zola are also targeted by him as «neurotics» and «the worst kind of enemies of society», against whom the latter had «a duty to defend itself». He sustained that society was «at the highest of a serious intellectual epidemic, some kind of Black Death of degeneration and hysteria, such that it is only natural to hear a generalized, anguished questioning: 'What is going to happen?'» Therefore, he called upon judges, teachers, politicians, all those who wished to protect civilization, to organize repression and censorship. As for psychiatrists, their role would be predominant in such academia of «honest people» in charge of condemning «works that speculate on immorality». Any artist whom this small cluster of «the most qualified men of the people» might dislike would be doomed, because in such case «both the man and his work would be annihilated».Nordau's Degeneration is cited by William James in his lecture on Neurology and Religion at the beginning of The Varieties of Religious Experience. James mocks the author for his «bulky book» on the grounds that he exemplifies the then-current school of medical materialism, stating that Nordau «has striven to impugn the value of works of genius in a wholesale way (such works of contemporary art, namely, as he himself is unable to enjoy, and they are many) by using medical arguments»."
Polska wikipedia skupia się całkowicie na niejednoznacznie negatywnych , aczkolwiek - z perspektywy dzisiejszej - drugorzędnych aspektach działalności i osiągnieciach Nordaua. Co więcj, w polskiej wikipedii, nie ma odesłania ani do książki "Entartung", ani do innych obiektywniejszych opracowań na temat. Przeciwnie, odesłania są wielce charakerystyczne ( Nordau, Max (Simon) W: The Jewish Encyclopedia [on-line]., Todd Samuel Presner: Muscular Judaism: the Jewish body and the politics of regeneration. Routledge, 2007,) i korespondują co do swej subiektywności i tendencyjności z ogólnym przesłaniem zawartym w biografii.
Zważywszy na podniesione wyżej fakty i zamieszczone cytaty wypada raz jeszcze finalnie stwierdzić, iż biografia Nordaua w polskojęzycznej wikipedii jest klasycznym exemplum manpipulacji - wartym wiwisekcji w celu zapoznania się z modus operandi zastosowanym przez manipulatora.
pl.wikipedia.org/wiki/Max_Nordauen.wikipedia.org/wiki/Max_Nordau
3 na 3
