Rzeka Jana płynie w zachodniej Jakucji. Wypływa z Gór Wierchojańskich i po prawie 900 kilometrowym biegu uchodzi do M. Łptiewów. W jej dorzeczu znajduje się spektakularne w skali globalnej zjawisko termokrasu - czyli Krater Batagaika.
Jest to rodzaj osuwiska długiego na kilometr i głębokiego na prawie 90 metrów. Co rok głębokość owej wielkiej dziury powiększa się o co najmniej 15 metrów. A powodem owej zachodzacej w błyskawicznym tempie erozji jest topienie się wiecznej zmarzliny. Problem zaistniał w latach 60 - tych ubiegłego wieku, kiedy to nastąpiła deforestacja zbocza góry na ktorej położony jest krater jak wyżej. Pozbawiona zacienienia nawierzchnia zaczęła się stopniowo nagrzewać - prowadząc z biegiem czasu do wytapiania się wiecznej zmarzliny. Później proces jk wyżej został przyśpieszony globalnym ociepleniem i trwa nadal. W rekordowych latach głębokość krateru powiększa się nawet o 30 metrów.
Zainteresowanych detalami odsyłam do podlinkowanego materiału z BBC. Tutaj tylko wypada zasygnalizować, iż primo: wielka dziura jak wyżej to otwarta encyklopedia, ukazująca historię zmian klimatycznych w regionie, oczywiście dla tych, którzy potrafią z niej czytać. Po drugie, jest ona namacalnym dowodem na ekspandujący fenomen wytapainai się wiecznej zmarzliny, którego efektem jest - także- uwolnienie się dużych ilości CO2 oraz, przede wszystkim, metanu - gazów cieplarnianych odpowiedzialnych za globalne ocieplenie. Występuje w tym wypadku typowe zjawisko sprzeżenia zwrotnego. Więcej metanu i CO2 w atmosferze, powoduje wiekszy efekt cieplarniany, co powoduje, iż jeszcze więcej CO2 i metanu trafia do atmosfery.
Autochtoni boją się wielkiej dziury i traktują ją - co przecież nie może dziwić - w kategoriach infernalnych. Na końcu uwaga subiektywna i niezobowiązująca: Batagaika - proszę się jej uważnie przyjrzeć - prezentując się z pewnej perspektywy niczym gigantyczna kijanka wpijająca się mięsistymi wargami w stok wzgórza - emanuje specyficznym urokiem - surowym pięknem wypatroszonych trzewi. Miejsca takich jak opisane wyżej jest wiele na Syberii - ale żadne z nich nie prezentuje się tak spektakularnie jak Batagaika.

"Near the Yana river basin, in a vast area of permafrost, there is a dramatic tadpole-shaped hole in the ground: the Batagaika crater.
The crater is also known as a "megaslump" and it is the largest of its kind: almost 0.6 miles (1km) long and 282ft (86m) deep. But these figures will soon change, because it is growing quickly. Locals in the area avoid it, saying it is a "doorway to the underworld". But for scientists, the site is of great interest.
Looking at the layers exposed by the slump can give indications of how our world once looked - of past climates. At the same time, the acceleration of the growth gives an immediate insight into the impact of climate change on the increasingly fragile permafrost."

www.bbc.co(*)rater-and-it-is-getting-bigger