Planowanie budowy Portu lotniczego Berlin-Brandenburg im. Willy'ego Brandta, nowego międzynarodowego portu lotniczego, zlokalizowanego niecałe 20 km na południe od centrum stolicy Niemiec, rozpoczęto już na początku lat dziewięćdziesiątych XX w. Prace konstrukcyjne ruszyły kilkanaście lat później, w drugiej połowie lat dwutysięcznych, z pierwotnym zamiarem ich ukończenia około 2010 r., a niedługo potem nowy port lotniczy miał zostać oddany do użytku.
Siedem lat później, czyli dziś, Port lotniczy Berlin-Brandenburg nadal nie obsługuje ruchu lotniczego, a projekt trapią najróżniejsze problemy i opóźnienia, które jego uruchomienie odsuwają na kolejne lata.
en.wikipedia.org/wiki/Berlin_Brandenburg_Airport
Nie jest to jedyny wielki projekt budowlany, którego realizację początkowo oceniano nazbyt optymistycznie, a z czasem tonął w powodzi przeróżnych opóźnień i lawinowo rosnących kosztów, wielokrotnie przekraczających wstępne założenia.
Budowę słynnej Opery w Sydney rozpoczęto w 1959 r., zakładając jej ukończenie nie więcej niż kilka lat później. Ostatecznie budowa trwała czternaście lat, czyli dziesięć lat dłużej niż planowano. W dodatku koszty budowy Opery okazały się blisko piętnaście razy większe, niż przewidywały wstępne szacunki.
en.wikipedia.org/wiki/Sydney_Opera_House
Oba przytoczone wyżej przykłady dobrze obrazują poważne skutki banalnego błędu poznawczego, znanego pod nazwą "złudzenia planowania", które polega na tym, że jako ludzie bardzo często, planując realizację jakiegoś przedsięwzięcia, zupełnie nierealistycznie i nadmiernie optymistycznie oceniamy potrzebny na to czas i środki.
Daniel Kahneman i Amos Tversky, psychologowie poznawczy, którzy po raz pierwszy opisali złudzenie planowania, uważali, że przyczyną tego błędu poznawczego jest nadmierne koncentrowanie się na optymistycznym scenariuszu wydarzeń przy jednoczesnym ignorowaniu innych źródeł wiedzy na temat tego, ile czasu zajmuje zazwyczaj realizacja danego typu zadań. W alternatywnych wyjaśnianiach psychologowie poznawczy zwracają uwagę, między innymi, na nadmierną skłonność ludzkiego umysłu do myślenia życzeniowego.
Teorie pozapsychologiczne przypominają o częstym niedocenianiu przez ludzi i organizacje niekontrolowanego wpływu czynników losowych oraz o tym, że im większe i ambitniejsze jest zadanie, tym większe jest ryzyko wystąpienia nieprzewidzianego poważnego błędu, którego naprawa może się okazać nieproporcjonalnie droga i czasochłonna, i to w skali zupełnie katastrofalnej, choćby dlatego, że odpowiednie środki zaradcze nie są jeszcze dostępne i trzeba je dopiero opracować.
en.wikipedia.org/wiki/Planning_fallacy
en.wikipedia.org/wiki/Optimism_bias
Warto o tym pamiętać, na przykład wtedy, gdy rozentuzjazmowani politycy wznoszą tanie populistyczne hasła w stylu: "damy radę!" lub w inny sposób próbują nas namawiać na realizację wielkich i ambitnych projektów. Banalny błąd może spowodować, że ekstrawaganckie przedsięwzięcie przekształci się w wieczne "work-in-progress", worek bez dna, opłakany eksperyment o nieznanym wyniku końcowym.