Lublin niedawno pożegnał się z Baobabem, jak lublinianie nazywali topolę czarną, która została zasadzona na placu Litewskim jeszcze w latach osiemdziesiątych XIX wieku i przetrwała w tym miejscu przez prawie 140 lat. Nazwa, jakiej w zależności od osobistego sentymentu, można przypisać pieszczotliwy lub lekko szyderczy wydźwięk, w każdym bądź razie dobrze charakteryzowała specyficzną urodę starego drzewa. Nie da się ukryć, że w ostatnich latach swego długiego żywota Baobab coraz gwałtowniej tracił walory estetyczne i przed śmiercią przypominał już raczej wystający z ziemi wielki kikut pnia i konarów, okaleczony i zniekształcony zabiegami pielęgnacyjnymi i ratunkowymi coraz mocniej ingerującymi w jego postać, niż drzewo zasługujące na dostojny tytuł pomnika przyrody. Topole czarne nie należą, niestety, do drzew zbyt długowiecznych. Baobab w ostatnich latach coraz wyraźnej przegrywał walkę z czasem i presją cywilizacji, aż w końcu został skreślony z listy pomników przyrody i zupełnie wycięty przy okazji rewitalizacji placu Litewskiego, czyli miejsca, które wytrwale, ale ostatnimi laty - coraz skromniej, ocieniał skąpym listowiem.

   To zakrawa na cud, że drzewo, które swoją długowiecznością zbliżało się niemal do kresu gatunkowych możliwości (topole czarne, jak twierdzą dendrologowie, dożywają około 150 lat), nie zostało ze swojego miejsca usunięte dużo wcześniej, gdy symptomy zbliżającego się upadku zaznaczały się już coraz wyraźniej. Topola czarna, nie dość że niezbyt długowieczna, należy też do drzew kruchych i łamliwych, co w mocno uczęszczanym przez przechodniów miejscu, jak plac Litewski w Lublinie, stwarzało pewne ryzyko. O pozostawieniu Baobabu na miejscu przez tak długi czas i jego wytrwałym ratowaniu przez konserwatorów przyrody przesądziły, jak w wielu podobnych przypadkach, przede wszystkim względy kulturowe, historyczne i uczuciowe.

   Jak głoszą wtajemniczeni lublinianiści, topola czarna była drzewem poniekąd symbolicznym, "drzewem wolności", które zasadzono na tym miejscu z inicjatywy zakonspirowanych polskich patriotów doby popowstaniowej. W przeciwieństwie do zaborców, Polacy świadomi byli ezopowej mowy zasadzonego drzewa, rosnącego przez długie lata, jak gdyby nigdy nic, wprost naprzeciwko wzniesionej kilka lat wcześniej przez Rosjan na placu Litewskim (zwanym wówczas placem Musztry) prawosławnej świątyni, mianowicie Soboru Podwyższenia Krzyża Pańskiego. Były więc przesłanki ku temu, by Baobab od początku wrósł głęboko w serca lublinian.

   Mimo że specjaliści i miejscy rajcy postawili już na Baobabie krzyżyk, podnosiły się również głosy, podchwytywane przez lokalne media, że sędziwe drzewo można było jeszcze przez jakiś czas utrzymać przy życiu. Zwracano uwagę, że obumarcie drzewa przyspieszyły nieprzyjazne warunki, jakie z czasem mu stworzono na miejscu, w którym tak pięknie wcześniej się rozrastało. Prace budowlane, swego czasu prowadzone w pobliżu Baobabu, mocno podcięły jego system korzeniowy, a zabrukowanie placu Litewskiego w pobliżu drzewa dodatkowo skutecznie utrudniło korzeniom dostęp do wody i powietrza. Trudne warunki bytowania w centrum miasta zadecydowały też podobno o tym, że Baobab zostanie zastąpiony inną, młodszą topolą czarną - drzewem może niezbyt długowiecznym, ale żywotnym, okazałym i przy tym mało wymagającym (przynajmniej w porównaniu do niektórych bardziej szlachetnych gatunków).

   W podobnie trudnych warunkach, jak do niedawna Baobab, bytuje jednak jeszcze niejedno lubelskie stare drzewo, w tym również oznaczone jako pomnik przyrody, wyglądające dziś na jakby osaczone przez miejskie otoczenie szczelnie pokryte płytami chodnikowymi, brukiem, betonem i asfaltem. Na łamach czasopisma "Nauka Przyroda Technologie" przypominają o tym trzy badaczki z Katedry Roślin Ozdobnych i Architektury Krajobrazu Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie.

   Na terenie Lublina znajduje się obecnie ponad pięćdziesiąt pomników przyrody. Są to pojedyncze drzewa, grupy drzew, szpalery i aleje. Spora część z nich znajduje się w samym Śródmieściu. Szczególnie złą kondycją, w opinii autorek badań, cechują się, na przykład, trzy miłorzęby rosnące przy ulicy Lipowej w pasie zieleni przyulicznej. "Trzy drzewa pomnikowe miłorzębu, zlokalizowane przy ruchliwej ulicy, a zwłaszcza dwa rosnące w pasie zieleni o szerokości 1,5 m, charakteryzują się złym stanem. O ich kondycji, oprócz zdegradowanego i nieprzepuszczalnego podłoża wokół pnia, decydują również nieprawidłowo prowadzone zabiegi pielęgnacyjne - cięcia techniczne gałęzi, które wiążą się z bezpośrednim oddziaływaniem pojazdów".

   Tu trzeba wiedzieć, że Lipowa jest jedną z ruchliwszych ulic Lublina, a w dodatku poprowadzona jest nad nią sieć trakcyjna dla trolejbusów, której elementy wymagają podwieszenia na odpowiednich słupach i linach. Zapewnienie bezpiecznego ruchu ulicznego i eksploatacji trakcji trolejbusowej wymaga więc regularnego przycinania drzew, w tym wspomnianych trzech pomnikowych miłorzębów. Tak zły stan tych drzew tym bardziej powinien dawać do myślenia, skoro miłorząb uchodzi za drzewo zalecane do warunków przyulicznych, jako odporne na zanieczyszczenia i suszę.

   "Zaobserwowano - dla kontrastu sygnalizują autorki - że większa liczba drzew rosnących w podłożu nieutwardzonym, trawiastym, o powierzchni większej od zasięgu korony lub jemu równej, charakteryzowała się stanem dobrym lub zadowalającym". Całkiem dobrą kondycją cechowały się, na przykład, liczne pomnikowe lipy i dęby rosnące w miejscach o mniejszym natężeniu ruchu lub w oddaleniu od jezdni. "Taka lokalizacja i wzrost w nieutwardzonym, trawiastym podłożu warunkuje dobrą kondycję drzew".