Wegetarianizm, rozumiany jako powstrzymywanie się od spożywania produktów żywnościowych pochodzenia zwierzęcego, ma - ogólnie rzecz biorąc - dobrą prasę. Wegetarianizm bywa różnie umotywowany. Czasami za rezygnacją z żywności pochodzenia zwierzęcego stoją względy religijne i światopoglądowe, które wymagają powstrzymania się od krzywdzenia zwierząt, a czasami za wegetarianizmem kryją się motywy bardziej przyziemne, takie jak dieta odchudzająca czy chęć oczyszczenia organizmu z różnych tzw. toksyn, gdyż żywność pochodzenia roślinnego uchodzi za czystszą pod tym względem i bezpieczniejszą niż żywność pochodzenie zwierzęcego. Jednak, ogólnie rzecz biorąc, wegetarianizm spotyka się z uznaniem jako dowód uduchowienia - wrażliwości i współczucia względem innych istot żyjących, a ponadto jako przejaw umiejętności podejmowania poinformowanych decyzji żywieniowych i dbałości o zdrowie. Ograniczenie się do jedzenia żywności pochodzenia roślinnego jest też często uważane za bardziej ekologiczne, ponieważ produkcja żywności pochodzenia zwierzęcego, choćby mięsa, pochłania znaczne zasoby w postaci wody, pasz i energii, które mogłyby zostać zaoszczędzone, gdyby ludzie ograniczyli konsumpcję mięsa, jaj czy mleka, wybierając częściej w zamian zboża, rośliny strączkowe, warzywa i owoce.

   Okazuje się jednak, że wegetarianie rezygnując z jedzenia żywności pochodzenia zwierzęcego i spożywając zamiast niej spore ilości pokarmów roślinnych, wystawiają się też na niebezpieczeństwa, których zjadającym mięso udaje się niekiedy uniknąć. Zwierzęta hodowlane karmione paszą roślinną zatrzymują w swoich organizmach niektóre szkodliwe substancje, występujące w roślinach wchodzących w skład pasz - metabolizują je bądź wydalają. W ten sposób nie trafiają one do konsumentów produktów zwierzęcych. Natomiast wegetarianie, którzy spożywają we względnie dużych ilościach produkty pochodzenia roślinnego, są bezpośrednio wystawieni na ich potencjalnie szkodliwe działanie.

   Chodzi tu, między innymi o powszechnie występujące w zbożach mykotoksyny, wytwarzane przez bytujące na zbożach grzyby pasożytnicze. Na przykład, womitoksyna (in. deoksyniwalenol) produkowana jest przez grzyby z rodzaju Fusarium, pasożytujące na wielu gatunków zbóż. Zarówno u ludzi, spożywających produkty zbożowe skażone tą toksyną, jak i u zwierząt spasanych skażonymi paszami dochodzi do podrażnienia układu pokarmowego, spadku łaknienia i ogólnego osłabienia. Anorektyczny efekt womitoksyny może wynikać z jej działania na mózg, gdzie zaburza syntezę białek, zakłócając w ten sposób wytwarzanie neuroprzekaźników.

   Wyniki niedawnych badań prowadzonych w Wielkiej Brytanii wykazały, że koncentracja womitoksyny w moczu wegetarian jest istotnie wyższa niż w grupie kontrolnej złożonej z osób preferujących bardziej zróżnicowaną dietę. Jak sugerują wyniki brytyjskich badań, źródłem zwiększonej ilości womitoksyny w moczu wegetarian mogą być produkty zbożowe, takie jak musli, płatki owsiane, makaron i chleb z całymi ziarnami zbóż, chętnie spożywane przez zwolenników diety bezmięsnej. Co ciekawe, wśród przebadanych wegetarian znalazły się osoby, w których moczu nie stwierdzono występowania womitoksyny, co przypomina o tym, jak ważne w diecie wegetariańskiej jest zachowanie dbałości o odpowiednią jakość źródła spożywanej żywności. Dieta wegetariańska wcale nie musi być bowiem zdrowa, skoro produkty pochodzenia roślinnego będą zanieczyszczone potencjalnie szkodliwymi substancjami, dodajmy - zupełnie naturalnego pochodzenia! W moczu niewegetarian również stwierdzono występowanie womitoksyny, ale w istotnie niższym stężeniu, zaś w moczu wegetarian średnie stężenie womitoksyny i jej pochodnych przekroczyło o jedną trzecią zalecaną wartość maksymalną.

   Należy zwrócić uwagę, że womitoksyna nie jest jedyną mykotoksyną, jaką zanieczyszczone są często produkty zbożowe. Nie jest też wcale najbardziej niebezpieczną z nich.

Opracowano na podstawie: Wells, L. i in. (2017). Deoxynivalenol Biomarkers in the Urine of UK Vegetarians. Toxins, 9(7):196 DOI 10.3390/toxins9070196