Dziewięć dni temu minęła kolejna rocznica zajęcia Warszawy przez wojska sowieckie w 1945 roku. W PRL - u, owo "wyzwolenie" obchodzone było hucznie i miało swój jednoznaczny walor propagandowy. Upamiętniając owo zdarzenie podsyłam zainteresowanym link do opowiadania Bohdana Korzeniowskiego zatytułowanego "Wyzwolenie" - opublikowanego na łamach paryskiej "Kultury". Autor - reżyser, krytyk teatralny i literacko, historyk teatru, profesor PWST - był także wcale wziętym pisarzem, znajdującym upodobanie w wycyzelowanych, krótkich formach. Opowiadanie które państwu polecam - to majstersztyk, po prostu mistrzowsko wypolerowany diament.
Dla zaostrzenia apetytu, zamieszczam poniżej jego fragment:

"W ogromnej pustej sali róg długiego stołu obsiadło p1ęciu żołnierzy. Wszyscy byli zadziwiająco do siebie podobni. Brodaci,posiwiali, ubrani w bardzo zniszczony i połatany przyodziewek na pół wojskowy. Wyglądu wojskowego me przydawały im nawet karabiny, które oparli obok siebie o ławę albo położyli na stole. W chwili, kiedy wszedłem, jeden z nich w samym środku trzymał uniesioną nad stołem wielką mątwę ociekającą płynem i przyglądał się jej z badawczą uwagą. Drugi przychylał do ust
oburącz szklane naczynie, w którym ten okaz był zakonserwowany.Inni patrzyli na pijącego z pytaniem w oczach. Wszystko to robili z powolnością, jaką czasami widuje się we śnie. Moje wejście ledwie zechcieli dostrzec, chociaż wbiegłem gwałtownie.
- Co ty robisz, człowieku? - krzyknąłem podbiegając do stołu. - Otrujesz się. Przecież to formalina. Żołnierz ostrożnie postawił naczynie, jakby to była miska z zupą, otarł wierzchem dłoni obfity zarost i niedbale sięgnął po karabin leżący tuż pod ręką. Nawet go nie podniósł. Przesunął tylko lufę w moją stronę.
- Paszo! won, durak - powiedział z tą cierpliwą wyrozumiałością,z jaką traktuje się dzieci albo idiotów. - To nie żadna formalina. To spirytus. Wtedy wszyscy zwrócili do mnie twarze zupełnie pozbawione wyrazu, jakby byli zaprzątnięci jakąś żmudną myślą, która odgradza od rzeczywistości. W niczyich oczach nie pojawił się błysk świadczący, że mnie widzą· Zasnuwała je trudna do nazwania zaduma. Była w niej nuda, cierpliwość i tęsknota do czegoś, co nie jest z tego świata. Podobne tępe cierpienie pojawia się w
oczach zwierzęcia utkwionych w księżycu, kiedy zanosi żałosną i beznadziejną skargę.
Brodacz trzymający wciąż mątwę w podniesionej ręce wolno zbliżył ją do nosa, powąchał i z westchnieniem zawodu położył na stole.
- Lepiej dla ciebie będzie, człowieku - powiedział życzliwie
w moim kierunku, nie obdarzając mnie nawet spojrzeniem
- jeżeli sobie zwyczajnie stąd pójdziesz. Pewnie wiesz, że jest wojna i nikt nie musi się tłumaczyć, jak strzeli i nawet, jak kogo zabije. Po co ci to?
Z upływem wielu lat nie zatarło się we mnie uczucie żałości,jakiego wówczas doznałem. Nie było ono ani litością, która się rodzi na widok cudzego upośledzenia, a więc i własnej wyższości, ani nawet zwyczajną ludzką solidarnością we wspólnej niedoli.
Z mojej żałości, dokuczliwej jak tępy ból, przebijało zdurnienie, że los dla wielu ludzi na ziemi bywa zawsze jednakowo bezlitosny. Nie chce zelżyć swojej srogiej ręki nawet wtedy, kiedy zmienia się historia. Zastępuje bowiem jednych ciemiężycieli innymi,
jeszcze bardziej pozbawionymi miłosierdzia."

static.kul(*)e52a397906ed364bfd.pdf#page=27