Cały problem antysemityzmu, lub każdego innego szowinizmu należy rozpatrywać bardziej od strony psychologicznej niż rzeczywistych faktów społecznych. Co prawda można pokusić się o próbę przypisywania poszczególnym nacjom specyficznych właściwości, ale są one powiązane wyłącznie z długotrwałym procesem socjalizacji i ma znaczenie właściwie w przypadku nacji tworzących odrębny organizm państwowy. Większość migracji bardzo szybko asymiluje się z krajem pobytu, oczywiście w kategoriach ekonomicznych. Istota ludzka jest tak skonstruowana, że rządzą nią nadal instynkty zwierzęce, wśród których replikacja genu jest jedną z najistotniejszych. Zasada ta powoduje, że działania jednostki koncentrują się na zapewnieniu dobrych warunków życia najbliższej rodzinie. Dobrze zdaje sobie z tego sprawę doktryna liberalna, która przyznaje jednostce prawo do dbania o własne interesy. Emigranci są to ludzie, dla których najważniejszym celem jest zapewnienie bytu swoim bliskim. Jeśli państwo pozwala takim rodzinom bezproblemowo funkcjonować w społeczeństwie, spełniają oni wszystkie wymogi dostosowania do państwa. Dotyczy to jednak tylko państw nowoczesnych o charakterze industrialnym, gdzie asymilacja, głównie dokonująca się w przestrzeni miejskiej, jest łatwiejsza. W krajach, które mają charakter agrarny, z feudalną lub postfeudalną strukturą stosunków społecznych jest to trudniejsze.
Żydzi do Polski byli sprowadzani przez właścicieli nowo zakładanych miast, którzy poszukiwali sprawnych handlowców i rzemieślników. Wypychani brutalnie z miast europejskich chętnie przyjmowali propozycję kolonizacji nowych miejsc, tym bardziej, że mieli gwarancje ochrony. Chłopi polscy, słabo wykształceni, do czego przyczyniła się szlachta i kościół, nie nadawali się na materiał osadniczy nowych miast po prostu dlatego, że nie zajmowali się pracami typowymi dla przestrzeni miejskiej. Żydzi odwrotnie, dobrze wykształceni (byli religią pisma) od zawsze żyli w tej przestrzeni.
Taka praktyka osadnicza spowodowała wręcz opanowanie przez żywioł żydowski klasy miejskiej, co obok odrębności religijnej spowodowało wyraźne odizolowanie od polskiego społeczeństwa. Żydzi, z racji swego wykształcenia i umiejętności zawodowych pełnili również pewne funkcje na wsi polskiej, jak zarządcy dóbr szlacheckich, karczmarze. Stanowili wiec zawsze odrębną grupę, odizolowaną, ze względu na swą działalność, od chłopstwa. To rodziło oczywiste konflikty, które wycisnęły piętno na relacjach między tymi dwoma stanami społecznymi. Taki jednak stan panował w czasie funkcjonowania stosunków feudalnych lub postfeudalnych, aż do okresu zaborów. Odzyskanie niepodległości, przyśpieszona industrializacja państwa i rozwój miast przyczyniły się do zasadniczej zmiany. Przeniesienie dużej ilości chłopów do miast oraz wyraźny napływ zubożałej szlachty w szeregi stanu mieszczańskiego wytworzyło ostrą konkurencję między tymi narodami, tym bardziej, że rozpoczął się proces nacjonalizacji chłopów stających się robotnikami. Opisuje go doskonale Gellner w swojej książce „Narody i nacjonalizm”. Przyczyny powstania patriotyzmu, powiązanego z plemienną nienawiścią do odrębnych grup, wiąże on właśnie z przejściem społeczeństwa od systemu agrarnego do industrialnego. Pionowy podział społeczeństwa zorganizowanego wokół produkcji żywności spowodował jego rozbicie na niewielkie organizmy społeczne ograniczone terytorialnie do wsi. Komunikacja międzyludzka następuje wyłącznie w tej wąskiej grupie powodując nieufność wobec grup zewnętrznych. Zapotrzebowanie miasta na robotników, w naturalny sposób, wymusza migrację biedniejszych chłopów, w poszukiwaniu chleba, do miast. Przynoszą oni swą klaustrofobiczną mentalność, połączoną z hierarchicznymi stosunkami społecznymi oraz plemiennymi, patrylinearnymi więziami wytworzonymi przez feudalizm. Dochodzi do tego brak racjonalizacji procesów myślowych co powoduje wysoką ich mitologizację i myślenie życzeniowe, spowodowane pracą przy obróbce ziemi, które nie wymagają skomplikowanych procesów intelektualnych. Nie dochodzi również do wymiany wiedzy w szerszej populacji. Dlatego nie są dostosowani do warunków miasta, w którym prym wiedzie inny człowiek, dla którego racjonalizm oparty jest właśnie na skomplikowanych procesach intelektualnych jakich wymaga produkcja rzemieślnicza i handel. Nowi robotnicy tracą wiec swe pierwotne więzi społeczne swoich małych ojczyzn, w których hierarchiczność ugruntowana została przez religię jako stan pierwotny i naturalny. W mieście natomiast spotykają się z egalitaryzmem oraz nowymi podziałami społecznymi, które losowo przypisywane są do jednostki. Istnieje tu rozwarstwienie i hierarchiczność, ale nie jest ona uświęcona przez zwyczaj, ustaloną strukturę, a jedynie przez wykonywane funkcje i wykształcenie. W takiej strukturze dawni chłopi muszą spaść do najniższej nowej klasy społecznej, z której mentalnie nie są w stanie się wyzwolić. Ta deprecjacja powoduje zagrożenie dla tożsamość jednostki, która próbuje bronić się w jedyny znany sposób, a wiec w odnalezieniu warstwy jeszcze niższej, na której może wyładować wszystkie frustracje wynikające z poczucia niższości. Wykorzystują to cyniczni politycy, którzy wskazują wroga chętnie w postaci odrębnych grup społecznych, którym przypisuje się wszelkie możliwe wady i przewinienia. Dla wszystkich tych, którzy mentalnie nie potrafią dostosować się do warunków przestrzeni industrialnej są oni zagrożeniem tożsamościowym. Ten dysonans poznawczy musi być rozwiązany agresją wobec wszystkich, którzy nie są tacy jak oni.
Chlopi w Polsce to nadal 40 % społeczeństwa, a do tego trzeba dołożyć kilkanaście procent ludzi żyjących w mieście, lub na jego obrzeżu, ale pozostających nadal pod wpływem patriarchalizmu swych wiejskich przodków. Dodajmy do tego kilka procent zubożałej szlachty, która utraciła podstawy materialne swego etosu, ale również pozostaje w kręgach postfeudalnej mentalności i mamy obraz społeczeństwa, które w ok. 60% psychicznie głęboko tkwi w feudalizmie.