W nitrzańskim hradzie, w pobliżu katedry pod wezwaniem Św. Emmerama, umiejscowiony jest pomnik postaci cokolwiek kontrowersyjnej i w zasadzie kompletnie w Polsce nie znanej.
Jest to pomnik księcia nitrzańskiego Pribiny, który władał owym księstwem w pierwszej połowie 9 wieku naszej ery. Pribina jest postacią kultową na Słowacji. To bohater narodowy, ojciec założyciel, prekursor chrześcijaństwa. Jest go w kraju pełno w postaci pomników, nazw ulic, szkół jego imienia, znaczków, medali ( order Pribiny to najwyższe słowackie odznaczenie).
Jego popularność jest związana nie tylko z przypisaną mu misją "założycielską" ale także - a może nawet przede wszystkim - z tego względu, iż był on w konflikcie z państwem wielkomorawskim, powszechnie na Słowacji utożsamianym z prekursorem państwowości czeskiej.
Bliższe przyjrzenie się postaci i czasom Pribiny pokazuje jednakże liczne i głębokie rysy na jego zdawałoby się spizowej postaci.
Okazuje się bowiem, iż był on raczej wasalnym względem Niemców pomniejszym władcą, bez sprzeciwu realizującym wytyczne od suwerena jak wyżej, a jego naczelnym zadaniem było chronienie Bawarii przed najazdami wrogów od wschodu i Północy. Zainteresowanych problemem - odsyłam do podlinkowanego materiału. Tymczasem zaś pozwolę sobie tylko napomknąć, iż wykreowanie Pribiny na głównego bohatera mitu założycielskiego państwowości słowackiej pokazuje w sposób podręcznikowy - jak niewiele wspólnego ma polityka historyczna ( w tym wypadku będąca w jakimś stopniu odpowiednikiem polskiej koncepcji "turbolechickiej") z rzetelną historią i do jakich jej zniekształceń potrafi doprowadzić.


"Ponadto Pribina nigdy w źródłach nie jest określany jako władca Nitry (Nitravy), ani też żaden książę władający jakimkolwiek ludem. Tytuł "dux" (nieprecyzyjnie tłumaczony na języki słowiańskie jako "książę") otrzymał od Ludwika Niemieckiego wraz z lennem w Panonii. Tytuł ten (wymienny z określeniem comes), w królestwie Franków, był w IX w. godnością o charakterze urzędniczo-wojskowym, wówczas jeszcze niedziedziczną, i otrzymywali go wszyscy zarządcy tzw. marchii pogranicznych, do których zaliczała się marchia panońska.[14] Pierwotnym zadaniem Pribiny było zasiedlenie pogranicza i ochrona Bawarii przed ewentualnymi najazdami ze wschodu i północy. W tym celu otrzymał około 842 r. lenno w okolicach Balatonu, a następnie dalsze ziemie na własność (bliżej niezidentyfikowane Valchau). Dopiero w 847 r. otrzymał godność duxa Panonii. Ziemie te były częścią królestwa (wschodnio)frankijskiego od 803 r. i Pribina nie mógł nimi swobodnie rozporządzać. Jako urzędnik mógł w każdej chwili być pozbawiony funkcji i ziemi przez króla wschodniofrankijskiego[15]. Ani przez chwilę Pribina nie był niezależnym władcą.
Przyczyny wypędzenia (exulatio) Pribiny przez Mojmira są nieznane i spekulacje na ten temat oparte na jednym krótkim zdaniu są bezproduktywne. Z równym prawdopodobieństwem Pribina mógł być samodzielnym władcą Nitrawy, jak i mojmirowym namiestnikiem (oznaczałoby to, że ziemie zachodniej Słowacji już wcześniej opanowali władcy morawscy). Pribina, ani jego syn, nigdy potem nie zgłaszali jakichkolwiek pretensji do objęcia władzy w Nitrze lub gdziekolwiek na Morawach (pomimo wielokrotnych możliwości w okresie konfliktów frankijsko-morawskich), czego należałoby oczekiwać od wygnanego księcia. Nitra (Nitrava) nigdzie nie jest określana, jako dziedzictwo Pribiny, a jedynie jego proprietas (majątek)[5].
Także lokalizacja kościoła wybudowanego przez Pribiną jest nieznana. Badania archeologiczne w obrębie katedry św. Emmerama w Nitrze nie wykazały istnienia tam budowli starszej, niż XI w.[16] "Locus Nitrava" wspominany jako miejsce wyświęcenia kościoła w ogóle nie musi oznaczać samej Nitry, może określać tylko obszar leżący nad rzeką Nitrą (podobnie jak Morawa)."

pl.wikipedia.org/wiki/Pribina