Frenologia, zwana także system Galla od nazwiska jej twórcy - w ujęciu najogólniejszym zakładała, że na podstawie analizy kształtu czaszki ( jej wklęśnięć i wypukłości) można z dużą precyzją określić intelektualne i moralne przymioty danego osobnika. System ów był ogromnie popularny w połowie 19 wieku i jakkolwiek przyczynił się do rozwoju nauki o mózgu (analogia do relacji miedzy astrologią a astronomią czy alchemia a chemią) - tym niemniej jednak jego główne założenia okazały się być typową pseudonauką.
Obecnie, zdaniem Willama Uttala, autora książki "New Phrenology. The Limits of Localizing Cognitive Processes in the Brain" - mamy do czynienia z nową pseudonauką, którą poprzez odniesienie do konceptu Galla nazywa on nową frenologią. W klasycznej frenologii o cechach i przymiotach człowieka wyrokowano na podstawie kształtu czaszki. W nowej frenologii ma zachodzić ten sam proces, jednakże przedmiotem analizy jest to, co wewnątrz czaszki, a nie jej zewnętrzna topografia.
Uttal uważa, że poszczególne poznawcze funkcje mózgu nie są zlokalizowane w jego konkretnych, wyodrębnionych częściach. Funkcje owe to procesy złożone i nie do końca zdefiniowane - co sprzyja nadużyciom. Duże wątpliwości wzbudzają u niego metody pomiaru orz żonglowanie danymi statystycznymi, Uttal podkreśla, że różnice pomiędzy poszczególnymi osobnikami mają duży wpływ na lokalizację w mózgu procesów i funkcji poznawczych - co wywraca na nice sztywne ramy nowej frenologii.
Szczególnie wątpliwymi w mniemaniu Uttala ( i innych) są tezy według których poszczególne części mózgu ( np. hippokampus czy migdał ) reagują kształtem, wyglądem i wielkością na stany psychiczne człowieka, szczególnie traumy - i na przykład, na tej podstawie można determinować, że ktoś miał "abuzywne" dzieciństwo.
Zainteresowanych problemem odsyłam do podlinkowanego materiału.
skepticalinquirer.org/2019/09/the-new-phrenology/

Phrenology was Franz Gall’s (1758–1828) and later Johann Spurzheim’s (1776–1832) attempt to correlate behavior with skull shape. Gall published his work between 1810 and 1819 in four volumes, titled The Anatomy and Physiology of the Nervous System in General and of the Brain in Particular, with Observations on the Possibility of Discovering the Number of Intellectual and Moral Dispositions of Men and Animals Through the Configurations of Their Heads. Gall’s original study found twenty-seven different cranial areas overlying specific and separate brain “organs.” By the end of the phrenology vogue in the early twentieth century, the number of “bumps” had risen to forty-two.Phrenology proved very popular in mid-nineteenth-century America. Both Edgar Allan Poe and Walt Whitman were fervent believers. Poe provided phrenological descriptions of characters in his writings, and Whitman even published the results of his phrenology exams five times. Sarah Josepha Hale, author of Mary Had a Little Lamb and the editor of Godey’s Ladies Book (the most popular women’s magazine in America during the mid-nineteenth century), claimed that phrenology was “second only to Christianity as a force for the elevation and improvement of the status of women” (Hothersall 1995). Celebrities such as Clara Barton and Joseph Smith had their heads measured and assessed by phrenologists. President James Garfield was a believer, having had his head examined several times.
Much like today’s school counselors, phrenologists acted as life coaches, advising clients on their education and marriages, but based on head bumps rather than SAT scores. The appeal of phrenology in America lay in its emphasis on the detection of moral characteristics via physical characteristics and the belief that intellectual and physical attractiveness could be improved through the exercise of moral and religious living (Lintern 2012). Phrenologists developed and used precise measurements and rating scales. Electricity was eventually introduced into the cities, and phrenologists kept up with the times, investing in the Lavery Electric Phrenometer, patented in 1905 to measure skull bumps “electrically and with scientific precision.” (See also Geoffrey Dean, “Phrenology and the Grand Delusion of Experience,” Skeptical Inquirer, November/December 2012.)Today we are living amid a modern phrenology. But instead of assessing moral characteristics, the new phrenology asserts that by demonstrating smaller brain regions—specifically the hippocampus and the amygdala—in patients with psychiatric disorders, it can provide scientific evidence of child abuse. Questions on the rating scales and self-report questionnaires have changed, and MRIs and fMRIs have replaced the scalp calipers and the Lavery Electric Phrenometer, but today’s phrenology is little changed from that of over a century ago—it’s still reading bumps and correlating them to morality. Only this time the bumps are on the inside of the skull".