Europa w przeszłości była głównym teatrem działań w dwóch katastrofalnych wojnach światowych oraz wielu pomniejszych konfliktach, które ostatecznie wyniszczyły ją genetycznie, demograficznie i gospodarczo.
   W rozpętywaniu konfliktów na skalę kontynentu i całego świata wielkie znaczenie ma propaganda, uprawiana przez arystokratyczne i plutokratyczne ośrodki władzy i wpływu. Wykorzystują one niewiedzę społeczeństw na temat faktycznego stanu stosunków gospodarczych i dyplomatycznych, pchając je do wojny.
   Takie tradycyjne ujęcie, w którym masy pogrążone w ignorancji manipulowane są przez ośrodki władzy i wpływu, ustępuje jednak ujęciu bardziej interakcyjnemu.
   W ujęciu interakcyjnym zwraca się uwagę, że arystokratyczne i plutokratyczne ośrodki władzy i wpływu same mogą być pogrążone w ignorancji co do własnego faktycznego położenia. Co gorsza, uprawiana przez nie propaganda, skierowana do urabianych mas społecznych, wpływa zwrotnie na same ośrodki władzy i wpływu, które ją produkują. W rezultacie - zanika prosty podział na oświeconych plutokratów i arystokratów i uległą im ciemnotę. Arystokratyczne i plutokratyczne ośrodki władzy i wpływu mogą być ofiarą własnych ograniczeń - niewiedzy, dezorientacji, oraz własnych psychomanipulacji i propagand, co pcha je do nadmiernie ryzykownych posunięć.
   Co powstrzymuje ludzi od walki, gdy pojawia się konflikt o cenne zasoby?
   Uważa się, że konflikt o dostęp do zasobów jest do pewnego stopnia powstrzymywany przez ogólnie uznawane zasady, na przykład - dyplomację i układy. Kontakty dyplomatyczne i oparta o nie gra dyplomatyczna pozwala bez walki ustalić zasady dostępu do zasobów i ich podziału. To jednak nie zawsze wystarczy.
   Wyniki badań wskazują, że walkę powstrzymuje w pierwszym rzędzie wiedza o sile przeciwnika. Gdy przeciwnik wysyła wyraźne sygnały posiadanej siły, konflikt o zasoby może być rozwiązany bez przemocy.
   Dlaczego tak się dzieje?
   Otwarty konflikt oznacza możliwą utratę zasobów, które nie są głównym przedmiotem konfliktu. Na przykład, wskutek wojny o zasoby można ponieść straty w ludności, infrastrukturze i środowisku naturalnym, które nie zostaną zrównoważone wojennymi zdobyczami. Współcześnie prowadzenie wojny to wielki wysiłek finansowy, który na wiele lat obciąża budżet państwa niespłacalnymi długami.
   Gdy wybucha asymetryczny konflikt, przegrani wprawdzie nic nie zyskują i wiele tracą, ale wygrani również ponoszą duże koszty i straty. Do tego, przegrany ma do wyboru dwie główne strategie - znoszenie przegranej lub opór. Gdy pojawia się opór, strona wygrywająca konflikt zmuszona jest do zwiększonego wysiłku, aby sobie z nim poradzić - wygrana staje się dodatkowym obciążeniem. Znoszenie przegranej również nie odbywa się bez kosztów strony wygrywającej. Na opanowanych terytoriach trzeba przecież zapewnić minimalną administrację, infrastrukturę i bezpieczeństwo, niezbędne do eksploatacji przejętych zasobów.
   Wnioski teoretyczne z eksperymentów przeprowadzonych przez naukowców sugerują, że dostarczanie potencjalnym przeciwnikom informacji o własnej twardości w walce i oporze może istotnie zmniejszać ryzyko wybuchu otwartego konfliktu. Natomiast wybuchowi konfliktu sprzyja brak wiedzy o statusie przeciwnika.
   To wyjaśnia, dlaczego w stosunkach międzynarodowych tak dużą wagę przywiązuje się do prezentacji siły.
   Jednak nie mniej ważna jest umiejętność nieulegania zwrotnemu wpływowi własnych strategii autoprezentacyjnych. Łatwo bowiem uwierzyć, że jest się silniejszym, niż się jest w rzeczywistości.
   Co oczywiste, prezentacja siły jedynie minimalizuje ryzyko wybuchu konfliktu o cenne zasoby i nigdy nie eliminuje go całkowicie.

Referencje: Szekely A, Gambetta D (2020) Does information about toughness decrease fighting? Experimental evidence. PLoS ONE 15(2): e0228285. doi.org/10.1371/journal.pone.0228285