Wymuszone zmiany pomagają zrozumieć zagadnienia, którymi bez wymuszenia byśmy się nie zajęli. Obecna sytuacja z epidemią zmusiła niektórych do zrozumienia, że "dylemat wagonika" to nie wydumany problem, w którym osoby o skłonnościach sadystycznych odnajdują okazję dla ujścia swoim fantazjom o krzywdzeniu ludzi. To realny problem, z którym tak naprawdę stykamy się cały czas, tyle że w czasach błogiego bezpieczeństwa możemy go w miarę niezauważalnie wyprzeć. Obecna sytuacja pokazuje też niedowiarkom, że filozofia ma znaczenie i w dużym stopniu wpływa na kształt świata jaki tworzymy dla siebie.

Otóż okazało się, że są sytuacje w których KTOŚ musi zdecydować o podziale ludzi na dwie kategorie: tych, którym pomoże i tych, którym nie pomoże a od kategorii zależy życie (lub coś innego mającego znaczenie). Jeżeli jest mniej respiratorów niż osób ich wymagających to KTOŚ musi podjąć decyzję kogo podłączyć a kogo nie.

I tu pojawia się filozoficzny namysł co wybrać:

1. Uciec od roli WYBIERAJĄCEGO – jeżeli nie ja będę wybierał to DLA MNIE wszystko będzie w porządku. Łatwo dojść do wniosku, że to nie rozwiązuje problemu bo KTOŚ i tak musi to zrobić a jeżeli będzie miał mniejszą wiedzę ode mnie to zrobi to gorzej. Złe wybory doprowadzą do pogorszenia sytuacji – ta opcja jest błędna.

2. Podjąć się roli WYBIERAJĄCEGO ale uchylić się od wpływania moją decyzją na przebieg wydarzeń – niech ślepy los wybiera. Wydaje się, że ta opcja jest zalecana przez wiele „idealizmów”. Będę miał „czyste sumienie” jeżeli moja wola nie wpłynie na przebieg wydarzeń. Np. niech o kategorii „pomóc”/ „nie pomóc” decyduje moment wejścia pacjentów – jeżeli wchodzi pacjent wymagający respiratora i akurat jest wolny respirator to go dostaje, w przeciwnym wypadku trafia do „umieralni”. Tu pojawiają się problemy - sam wybór metody decydowania przez „ślepy los” wpływa na to kto przeżyje, a o metodzie zdecydowałem ja. Mogłem wybrać np. kolejność – wszyscy potrzebujący oczekują w kolejce i po kolei dostają respiratory kiedy się zwolnią. Łatwo wykazać, że obie metody (jak i każda inna która przyjdzie nam do głowy) mają swoje wady. Np. wyglądająca na sprawiedliwą opcja „wg kolejności - w trakcie oczekiwania w kolejce stan się pogarsza i w końcu dochodzi do sytuacji, że respiratory nikogo nie ratują bo trafiają pod nie ludzie w krytycznym stanie na jeden dzień po czym umierają, podłącza się kolejnych w krytycznym stanie na jeden dzień itd. Jak widać i tak wpływam na to ile osób umiera i kto to jest – ta opcja też jest błędna.

3. Podjąć się roli WYBIERAJĄCEGO i świadomie wpływać na przebieg wydarzeń. Ta opcja wydaje się wynikać z filozofii o elementach pragmatycznych i utylitarystycznych. Wiem, że jestem tylko omylnym, niedoskonałym człowiekiem ale wszyscy pozostali też są tacy. Znalazłem się w sytuacji, w której KTOŚ musi wybierać i, starając się myśleć możliwie obiektywnie, oceniam siebie jako najbardziej kompetentnego lub z racji roli jaką pełnię to ja POWINIENEM się tym zająć. Na pewno popełnię błędy mające poważne skutki ale brak podjęcia się przeze mnie tej roli spowoduje jeszcze więcej nieszczęścia – to jedyna prawidłowa opcja postępowania.

(Oczywiście, medycyna ratunkowa korzysta z triażu, czyli systemu segregacji rannych, w Polsce systemu S.T.A.R.T., jednak w poście chodzi o uzmysłowienie, że wybory typu "przełączenie zwrotnicy" i wpuszczenie wagonika na tor z konkretnymi ofiarami są realne i dzieją się cały czas, osoba wykonująca triaż nie robi przecież nic innego jak przełożenie zwrotnicy)

Jeżeli już zauważymy, że obecnie mamy sytuację wyboru w „dylemacie wagonika” łatwej nam będzie spostrzec, że BEZ PRZERWY funkcjonujemy w sytuacjach zmuszających do podjęcia wyboru w „dylemacie wagonika”. Np. za każdym razem kiedy minister zdrowia decyduje o liście leków refundowanych, decyduje jednocześnie kto i w jakiej ilości umrze. Pieniędzy jest określona ilość i trzeba zdecydować na co je konkretnie przeznaczyć, pamiętając że wybierając jeden cel zabieramy z innego (rzadkie choroby, rak, cukrzyca, najpowszechniejsze choroby - lekkie ale zmniejszające ostateczną długość życia).

Dalej - przecież praktycznie każda decyzja ministra zdrowia wpływa na życie –przeznaczenie budżetu na szpitale czy sanatoria, badania nad nowymi kuracjami czy zakup sprzętu, leczenie czy prewencja, szczepionki czy społeczne kampanie edukacyjne.

Dalej – przecież praktycznie każda decyzja polityczna wpływa pośrednio na życie: jaką część budżetu państwa przeznaczyć na służbę zdrowia. Jeżeli przeznaczymy dużo teraz to spowolnimy rozwój – będzie mniej śmierci teraz ale więcej sumarycznie w przyszłości.

Dalej – przecież nawet idąc do wyborów wpływamy na powyższe decyzje wybierając, która opcja polityczna będzie rządzić.

Itd.

Zgadzacie się?